Με αφορμή την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία και στην Α.Ο.Ζ. της Κύπρου η διεθνής κοινότητα μιλά για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και για την ανάγκη αποκατάστασης της νομιμότητας. Ο τρίτος Αττίλας, στη θάλασσα της Κύπρου αυτή τη φορά, είναι γεγονός. Ταυτόχρονα, η εισβολή στη Συρία παραλληλίζεται, από τους ίδιους τους Τούρκους, με την εισβολή στην Κύπρο το 1974.
Παρά την καταδίκη και τις ανακοινώσεις για την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας, οι επιθέσεις και η παραβίαση των συνόρων συνεχίζονται και η επεκτατική πολιτική δεν ανακόπτεται. Γιατί άραγε συμβαίνει αυτό; Γιατί οι Τούρκοι αγνοούν το διεθνές δίκαιο και αναδεικνύονται σε ταραξία της περιοχής; Την απάντηση στο ερώτημα την έχει δώσει πριν από 2500 χρόνια, ο Θουκυδίδης, στην ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου. Ο μεγάλος ιστορικός αναφέρει ότι «η δικαιοσύνη εφαρμόζεται μεταξύ ίσων και όχι μεταξύ του ισχυρότερου και του ασθενέστερου και υπάρχει, μόνο, όταν η πίεση της ανάγκης είναι ίση. Διαφορετικά, οι ισχυροί αποσπούν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι παραχωρούν ό,τι πρέπει». Άλλο είναι οι σχέσεις μεταξύ των ατόμων ενός κράτους, όπου υπάρχουν νόμοι και ποινές, που μπορούν να επιτρέψουν την ίση αντιμετώπιση του αδύνατου από τον ισχυρό, και άλλο οι σχέσεις μεταξύ κρατών, όπου ο ισχυρός αποφασίζει πώς θα μεταχειριστεί τον αδύναμο και οι ηθικές κρίσεις είναι ουσιαστικά ανεφάρμοστες.
Από την αρχαιότητα λοιπόν, την πολιτική των κρατών την καθορίζει το συμφέρον και το δίκαιο του ισχυρού. Όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης, στο διάλογο των Αθηναίων με τους Μηλίους «οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν κι αποδέχονται». Το διεθνές δίκαιο και η επίκληση του είναι το καταφύγιο και το όπλο των αδυνάτων. Γι’ αυτό και οι «αδύνατοι» θα πρέπει να εξασφαλίζουν την άμυνα τους, να δημιουργούν συμμαχίες με ισχυρά κράτη και να εντάσσονται σε ευρύτερους κρατικούς σχηματισμούς, για να προστατεύονται. Δυστυχώς δεν ζούμε σε έναν κόσμο δίκαιο, ούτε σε έναν κόσμο αγγελικά πλασμένο. Μπορεί, μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, η διεθνής κοινότητα να έχει δημιουργήσει όργανα και θεσμούς, για την επίλυση των διαφορών, μεταξύ των κρατών, και για την προστασία της ειρήνης, ωστόσο, είναι κοινή διαπίστωση ότι την πολιτική των κρατών, και πρωτίστως των ισχυρών, την καθορίζει το συμφέρον και όχι οι αρχές και οι κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Ας μην τρέφουμε λοιπόν αυταπάτες και ψευδαισθήσεις, σε σχέση με τη στάση των ισχυρών του κόσμου, απέναντι στην επιθετικότητα της Τουρκίας. Οι ισχυροί θα κινητοποιηθούν και θα αντιδράσουν, στην καταπάτηση του δικαίου, μόνο αν θεωρήσουν ότι θίγονται τα δικά τους συμφέροντα (οικονομικά, γεωπολιτικά).
Το ιστορικό γεγονός της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου (7 Οκτωβρίου 1571), που γιορτάστηκε πρόσφατα, αποτελεί άλλη μια έμπρακτη απόδειξη ότι το συμφέρον είναι εκείνο που καθορίζει την πολιτική των κρατών. Η τότε Οθωμανική αυτοκρατορία, χρησιμοποιώντας τη δύναμη της, ακολουθούσε μια επιθετική πολιτική, όπως κάνει η σημερινή Τουρκία στην Α.Ο.Ζ. της Κύπρου και στη Συρία, προσπαθώντας να επιβάλει τα συμφέροντα της σε βάρος κυρίως της Βενετίας και των άλλων δυτικών δυνάμεων. Με την κατακτητική της πολιτική είχε θέσει υπό τον έλεγχο της όλη, σχεδόν, τη λεκάνη της Μεσογείου και ένα μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής Ευρώπης. Οι χριστιανικές δυνάμεις της Δύσης (Βενετία, Ισπανία, Γένοβα κ.α.), μπροστά στην επιθετικότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συγκροτούν το 1571 τον αντιτουρκικό ιερό συνασπισμό (sacra liga antiturka), παραμερίζοντας τις διαφορές τους, γιατί έβλεπαν να κινδυνεύουν οι δικές τους κατακτήσεις, τα δικά τους συμφέροντα και το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης.
Με βάση τα παραπάνω καταλήγουμε ότι:
Η πολιτική των κρατών χαράζεται με βάση το συμφέρον. Οι ισχυροί δραστηριοποιούνται δυναμικά, για την αποκατάσταση του διεθνούς δικαίου, όταν απειλούνται τα συμφέροντα τους.
Η δικαιοσύνη υπάρχει και εφαρμόζεται μεταξύ ίσων και όχι μεταξύ του ισχυρότερου και του ασθενέστερου. Υπάρχει και εφαρμόζεται αν η πίεση της ανάγκης είναι ίση, διαφορετικά το δίκαιο είναι με τον ισχυρό.
Στις διαμάχες μεταξύ κρατών ο ισχυρός απλώς εξαναγκάζει τον αδύναμο. Με άλλα λόγια η αδυναμία εφαρμογής του νόμου, με αποτελεσματικές ποινές, καθιστά τη δύναμη ως τον μοναδικό διαιτητή στις διεθνείς υποθέσεις και οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση το συμφέρον και όχι τα συναισθήματα
Οι ηθικές αξίες έχουν ελάχιστη σημασία σε έναν πόλεμο, όπου αυτό που μετράει περισσότερο είναι το συμφέρον. Άλλωστε, και η Ιστορία υπακούει περισσότερο στη λογική της αναγκαιότητας, παρά της ηθικής.
Οι αδύναμοι δεν θα πρέπει να στηρίζονται μόνο στην ηθική και στο δίκαιο. Θα πρέπει να ακολουθούν πολιτική συμμαχιών, συνεργασιών και συμφωνιών εντάσσοντας τα δικά τους συμφέροντα στα γενικότερα συμφέροντα των ισχυρών.
Η ανθρωπότητα σήμερα παραστέκεται μάρτυρας ενός διαλόγου ανάμεσα στην πάνοπλη αλαζονεία της ισχυρής Τουρκίας και τη θαρραλέα αντιπαράταξη των μικρών λαών (της Κύπρου, των Κούρδων). Βέβαια, το παρήγορο μήνυμα που στέλνει η ιστορία είναι ότι η αλαζονεία της δύναμης, που προκαλεί αδιάντροπα την παγκόσμια αγανάκτηση, τελικά συντρίβεται κάτω από το βάρος των ολισθημάτων και των αμαρτημάτων, προς τα οποία φέρεται ακατάσχετα. Η ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571) το επιβεβαιώνει.
Το ΕΚΝΔ συμμετείχε δυναμικά στο Αγωνιστικό Συλλαλητήριο που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2026 στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων της ΓΣΕΕ και του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Θεσσαλονίκης για την 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Ενώσαμε τη φωνή μας με χιλιάδες εργαζόμενους, Εργατικά Κέντρα, Ομοσπονδίες, Σωματεία , διεκδικώντας:
Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.
Αξιοπρεπείς μισθούς και αυξήσεις.
Μείωση του χρόνου εργασίας.
Μέτρα ενάντια στην ακρίβεια και τη στεγαστική κρίση.
Συνεχίζουμε συλλογικά και αγωνιστικά για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των εργαζομένων.
Τον Ενετικό Λιμένα της Ναυπάκτου, το χαρακτηριστικότερο τοπόσημο της πόλης και ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια της κατασκευής λιμενικών έργων, κατά την ενετική περίοδο, απέδωσε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην τοπική κοινωνία και στους πολυπληθείς επισκέπτες της περιοχής, μετά την ολοκλήρωση των έργων στερέωσης, συντήρησης και αποκατάστασης σημαντικών τμημάτων του.
Ο Ενετικός Λιμένας βρίσκεται στον πυρήνα του ιστορικού οικισμού και εντάσσεται στον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Ναυπάκτου. Περιβάλλεται από τις χαρακτηριστικές επιθαλάσσιες οχυρώσεις, με τους προμαχώνες του Φάρου και του Ανεμογιάννη να οριοθετούν το μοναδικό ιστορικό του τοπίο. Η θέση και η οχύρωσή του συνδέονται με τη μακρά ιστορική πορεία της πόλης και τον ρόλο της ως σημαντικού κέντρου στην ευρύτερη περιοχή. Στη νεότερη εποχή, το γραφικό λιμάνι εξελίχθηκε σταδιακά σε βασικό σημείο αναφοράς της Ναυπάκτου και σε έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς για τους επισκέπτες της.
Λίνα Μενδώνη: «Παραδίδουμε τον Ενετικό Λιμένα Ναυπάκτου, αποκατεστημένο και ασφαλή, ως ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο στη σύγχρονη ζωή της πόλης»
«Η αποκατάσταση του Ενετικού Λιμένα της Ναυπάκτου αποτελεί έργο ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, υπερβαίνοντας τα όρια μιας τεχνικής παρέμβασης. Αφορά σ ένα μνημείο άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορική διαδρομή και την ταυτότητα της πόλης, από τα σημαντικότερα ενετικά λιμενικά και οχυρωματικά σύνολα, το οποίο διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη μακραίωνη ιστορία της Ναυπάκτου και της Ελλάδας. Για το Υπουργείο Πολιτισμού, η προστασία, η ανάδειξη και η αποκατάσταση των μνημείων αποτελεί βασική ευθύνη. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι να αποδίδονται ζωντανά στις τοπικές κοινωνίες, ως στοιχεία της ταυτότητάς τους, πόλοι πολιτισμού, επισκεψιμότητας και βιώσιμης ανάπτυξης. Η ολοκλήρωση του έργου εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ναυπάκτου και της Αιτωλοακαρνανίας. Το έργο κατέστη δυνατό χάρη και στα σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία που διαθέτει, σήμερα, η χώρα. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενός μεγάλου χρηματοδοτικού εργαλείου που εξασφάλισε για τη χώρα η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το οποίο επέτρεψε στο Υπουργείο Πολιτισμού να προχωρήσει και να ολοκληρώσει σημαντικές παρεμβάσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα. Παράλληλα, καθοριστική είναι η συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τον Περιφερειάρχη Νεκτάριο Φαρμάκη, ο οποίος αποτελεί σταθερό συνοδοιπόρο και αρωγό στην προσπάθεια αξιοποίησης των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων για τον πολιτισμό και την ανάπτυξη της περιοχής.
Με την ολοκλήρωση των εργασιών αντιμετωπίστηκαν χρόνια προβλήματα φθοράς διασφαλίζοντας την προστασία, τη στατική επάρκεια και την αυθεντικότητα του ιστορικού συνόλου. Ο Ενετικός Λιμένας σήμερα αποδίδεται ασφαλής, διατηρώντας ζωντανή τη μοναδική ιστορική του φυσιογνωμία και τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ζωντανό κεφάλαιο για τις τοπικές κοινωνίες. Ενισχύει την ιστορική μνήμη και τη συλλογική ταυτότητα και, ταυτόχρονα, μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτός είναι ο στόχος μας: Προστατεύουμε τα μνημεία, τα αποκαθιστούμε και τα αποδίδουμε στην κοινωνία ως ζωντανούς χώρους πολιτισμού και γνώσης, αλλά και ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές».
Το έργο αποκατάστασης του Ενετικού Λιμένα Ναυπάκτου
Το έργο «Στερέωση και αποκατάσταση του κεντρικού τμήματος του Ενετικού Λιμένα Ναυπάκτου», συνολικού προϋπολογισμού 1.874.984,42 ευρώ, υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με επιπλέον χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Πολιτισμού. Ο στόχος ήταν η αντιμετώπιση των σοβαρών φθορών που είχαν προκληθεί από τη μακρόχρονη έκθεση στο θαλάσσιο περιβάλλον και η αποκατάσταση των δομικών στοιχείων που είχαν υποστεί υποβάθμιση. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στα τείχη και το κρηπίδωμα και περιέλαβαν βελτίωση των γαιών, καθαρισμό και εξυγίανση του πυθμένα, νέα αρμολογήματα και εφαρμογή ενεμάτων, αντικατάσταση θραυσμένων λίθων και συμπλήρωση της τοιχοποιίας. Παράλληλα, ενισχύθηκε η στατική επάρκεια των κατασκευών και αποκαταστάθηκε η λειτουργικότητα της λιμενικής υποδομής, ενώ διατηρήθηκαν τα αυθεντικά μορφολογικά και κατασκευαστικά χαρακτηριστικά του μνημείου, σύμφωνα με τις αρχές προστασίας της ιστορικής του φυσιογνωμίας.
Η παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και ανάδειξη του Ενετικού Λιμένα και του οχυρωματικού συνόλου της Ναυπάκτου. Στο πλαίσιο αυτό, κατά την περίοδο 2022-2024, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας υλοποίησε δράσεις συνολικού προϋπολογισμού 1,15 εκατ. ευρώ για τις επιθαλάσσιες οχυρώσεις και άλλα τμήματα του ιστορικού συνόλου. Ολοκληρώθηκε έτσι ένας σημαντικός κύκλος παρεμβάσεων για τη διατήρηση και ανάδειξη ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά τοπόσημα της Ναυπάκτου.
Η εκδήλωση έκλεισε με συναυλία της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ, η οποία παρουσίασε στο κοινό διαχρονικά έργα κλασικής μουσικής. Τη διεύθυνση της ορχήστρας είχε ο διακεκριμένος αρχιμουσικός Μύρων Μιχαηλίδης, ενώ στη συναυλία συμμετείχε και η υψίφωνος Τζίνα Φωτεινοπούλου. Ήχοι και μελωδίες κλασικών συνθετών ακούστηκαν υπό το φως της αυγουστιάτικης Πανσελήνου, με φόντο τον Ενετικό Λιμένα της Ναυπάκτου.
Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιερόθεος, ο Υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριος Φαρμάκης, ο Βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας Θανάσης Παπαθανάσης, ο Δήμαρχος Ναυπακτίας Βασίλειος Γκίζας, η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου και πλήθος κόσμου.
Πριν από την τελετή απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Eνετικού λιμανιού της Ναυπάκτου, η Υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε την Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στη Βομβοκού Ναυπακτίας και παρακολούθησε τον Μέγα Εσπερινό, στον οποίο χοροστάτησε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιερόθεος.
Σε συνέχεια των όσων συζητήθηκαν στο δημοτικό συμβούλιο Ναυπακτίας για το θέμα της κοπής δένδρων στο κάστρο της Ναυπάκτου και σε απάντηση προς τον δήμαρχο Ναυπακτίας ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης “Αλλάζουμε Πλεύση” Ανδρέας Χ. Κωνσταντόπουλος αναφέρει:
«Κύριε Δήμαρχε, αφήστε τα ποσοστά και δώστε στη δημοσιότητα τον φάκελο του Κάστρου»
Η σημερινή ανακοίνωση του Δημάρχου επιβεβαιώνει δυστυχώς αυτό που επισημάναμε στο Δημοτικό Συμβούλιο:
Για την “ταμπακιέρα”, καμία απάντηση.
Κανείς δεν αμφισβήτησε την ανάγκη πυροπροστασίας του Κάστρου. Κανείς δεν υποστήριξε ότι επικίνδυνα, άρρωστα ή ξερά δέντρα δεν πρέπει να απομακρύνονται όταν αυτό τεκμηριώνεται επιστημονικά.
Το ερώτημα που θέσαμε είναι άλλο και παραμένει αναπάντητο:
Με ποια συγκεκριμένη μελέτη, με ποια επιστημονική τεκμηρίωση και με ποιες διοικητικές εγκρίσεις πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη εκτεταμένη επέμβαση;
Το Κάστρο της Ναυπάκτου δεν είναι ένα οποιοδήποτε άλσος.
Είναι προέχον βυζαντινό μνημείο, προστατευόμενο ήδη από το 1922, και ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με αυξημένο καθεστώς προστασίας που αφορά όχι μόνο τα τείχη αλλά και τον άμεσο περιβάλλοντα χώρο και τη φυσιογνωμία του μνημειακού συνόλου.
Γι’ αυτό ακριβώς θέσαμε συγκεκριμένα ερωτήματα:
● Πού είναι η επιστημονική μελέτη της συγκεκριμένης επέμβασης;
● Πού αποτυπώνονται ένα προς ένα τα δέντρα που επρόκειτο να κοπούν και η αιτιολογία απομάκρυνσής τους;
● Πώς χαρακτηρίστηκε η επέμβαση ως προς την έκταση και τη σημασία της;
● Εξετάστηκε εάν, λόγω της κλίμακας και της σημασίας του μνημείου, απαιτούνταν Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας – Σχέδιο Πλαίσιο;
● Ποιες ακριβώς γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού υπάρχουν;
● Υπήρξε διαδικασία ενώπιον του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου; Εάν όχι, με ποια αιτιολογία κρίθηκε ότι δεν απαιτείται;
● Ποια είναι η τελική εγκριτική πράξη για την έκταση των εργασιών που τελικά πραγματοποιήθηκαν;
Σε αυτά ο Δήμαρχος δεν απάντησε.
Αντί γι’ αυτό, μας πληροφορεί ότι αφαιρέθηκε περίπου το 6% των δέντρων του λόφου.
Ακόμη και αν δεχθούμε το ποσοστό αυτό ως ακριβές, το 6% του συνόλου δεν περιγράφει την πραγματική ένταση μιας επέμβασης όταν οι κοπές συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένη περιοχή του μνημείου.
Οι πολίτες βλέπουν την εικόνα.
Και η εικόνα μιας ολόκληρης περιοχής του Κάστρου έχει μεταβληθεί δραματικά.
Δεν μπορεί ένας αριθμητικός μέσος όρος να εξαφανίσει αυτό που βλέπουν τα μάτια μας.
Όσο για την επίκληση της απόφασης της Δημοτικής Επιτροπής της 29ης Οκτωβρίου 2025, επαναλαμβάνουμε το αυτονόητο:
Η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε την αποδοχή δωρεάς.
Δεν αποφάσισε ούτε ενέκρινε την επιστημονική μελέτη της συγκεκριμένης επέμβασης.
Και υπάρχει ένα γεγονός που ο Δήμαρχος εξακολουθεί να μην εξηγεί:
η αποδοχή της δωρεάς έγινε στις 29 Οκτωβρίου 2025, ενώ οι υποδείξεις της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που επικαλέστηκε στη συνεδρίαση ακολούθησαν τον Νοέμβριο του 2025.
Επομένως, αντί να επιχειρείται η μετατροπή μιας απόφασης αποδοχής δωρεάς σε εκ των υστέρων «λευκή επιταγή» για οποιαδήποτε επέμβαση, υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να τελειώσει αυτή η συζήτηση:
Δώστε τα όλα στη δημοσιότητα.
Την υπόδειξη.
Τη μελέτη.
Την αποτύπωση των δέντρων.
Την επιστημονική αιτιολόγηση.
Τη Μελέτη Σκοπιμότητας, εφόσον απαιτήθηκε.
Τις γνωμοδοτήσεις.
Τις εγκρίσεις.
Την τελική διοικητική πράξη.
Και κυρίως, τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αυτό ακριβώς που εγκρίθηκε είναι αυτό ακριβώς που εκτελέστηκε.
Εάν όλα έγιναν όπως προβλέπει η νομοθεσία, ο πλήρης φάκελος θα το αποδείξει και η συζήτηση θα τελειώσει.
Μέχρι τότε όμως, οι αναφορές στο «6%», στην αντιπολίτευση και στο τι συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια δεν απαντούν στα συγκεκριμένα ερωτήματα που τέθηκαν.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου είναι πολύ σημαντικό για να μετατρέπεται η προστασία του σε επικοινωνιακή αντιπαράθεση.
Η εικόνα του Κάστρου μιλάει. Τώρα περιμένουμε να μιλήσουν και τα έγγραφα.