Τα έθιμα που τηρούνται την πρώτη μέρα του χρόνου στην χώρα μας σχετίζονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με την τύχη όπως είναι το ποδαρικό, το ρόδι και η χαρτοπαιξία, ενώ κάποια από αυτά τείνουν να εξαλειφθούν όπως το σφάξιμο του χοίρου και η κρεμμύδα για γούρι. Κύρια θέση σε αυτά έχει η βασιλόπιτα, έθιμο το οποίο τελείται ευλαβικά από την συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής οικογένειας.
Η Βασιλόπιτα
Την συναντάμε σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο με αρκετές βέβαια παραλλαγές, που έχουν να κάνουν κυρίως με την σύσταση της.
Έτσι σε κάποια μέρη είναι κέικ ή τσουρέκι, σε άλλα αλμυρή ή γλυκιά πίτα με φύλλα ενώ σε κάποια άλλα είναι ψωμί σαν το Χριστόψωμο. Διαφορές στις Βασιλόπιτες συναντάμε και στην διακόσμηση που φέρουν. Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις Βασιλόπιτα είναι στρογγυλή και μέσα της κρύβει ένα φλουρί.
Στην πλειοψηφία τους οι Έλληνες κόβουν τη βασιλόπιτα αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου. Σε μερικές όμως, περιοχές της Ελλάδας η Βασιλόπιτα κόβεται στο μεσημεριανό τραπέζι, ανήμερα του Αγίου Βασιλείου την 1η Ιανουαρίου. Ο νοικοκύρης την σταυρώνει τρεις φορές με ένα μαχαίρι και μετά αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο του Αγίου Βασιλείου, το τέταρτο του σπιτιού και ακολουθούν τα κομμάτια των μελών της οικογένειας με σειρά ηλικίας.
Το Ποδαρικό
Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα σχετικά με το ποιος θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους, δηλαδή ποιος θα μπει πρώτος στο σπίτι τους τον καινούριο χρόνο.
‘Έτσι, από την παραμονή λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο, που τον θεωρούν καλότυχο και γουρλή, να έρθει την Πρωτοχρονιά να τους κάνει ποδαρικό. Πολλές φορές προτιμούν ένα μικρό παιδί για το ποδαρικό.
Το ρόδι
Το ρόδι είναι σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας και καλής τύχης. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούσαν στο κάθε σπίτι, από το φθινόπωρο, ένα ρόδι. Μετά τη Μεγάλη Λειτουργία της Πρωτοχρονιάς το πετούσαν με δύναμη στο κατώφλι για να σπάσει σε χίλια κομμάτια. Το έθιμο του ροδιού της πρωτοχρονιάς διατηρείται και σήμερα. Την ώρα που αλλάζει ο χρόνος στην εξώπορτα του σπιτιού πετάνε και σπάνε ένα ρόδι και μπαίνουν μέσα στο σπίτι με το δεξί πόδι κάνοντας το ποδαρικό, ώστε ο καινούργιος χρόνος να τα φέρει όλα δεξιά, καλότυχα.
Το σφάξιμο του χοίρου
Ένα παλιό έθιμο, που η πρόοδος και οι σύγχρονες ευκολίες το έχουν σβήσει, είναι το σφάξιμο του χοίρου. Κάθε οικογένεια μεγαλώνει στην αυλή του σπιτιού ένα χοίρο για να το σφάξει τις μέρες των γιορτών. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η νοικοκυρά έβραζε σ’ ένα καζάνι πολύ νερό.
Ο χασάπης με τη βοήθεια και άλλων αντρών έσφαζε το χοίρο. Μετά το σφάξιμο και το καθάρισμα του από τις τρίχες με κοχλαστό νερό, τον χώριζαν σε κομμάτια: κεφάλι, πόδια, έντερα, χοιρομέρια κλπ.
Την ουροδόχο κύστη, τη «φούσκα» του χοίρου την καθάριζαν, τη φούσκωναν και την έδιναν στα παιδιά για να παίξουν. Τα έντερα τα έπλεναν καλά και τα έβαζαν στο ξύδι. Ψιλοκομμένα κομμάτια κρέας χοίρου τα έβαζαν για οχτώ μέρες στο κρασί και στη συνέχεια γέμιζαν μ’ αυτά τα έντερα φτιάχνοντας τα λουκάνικα.
Τα λουκάνικα και τα κρέατα του χοίρου αφού τα κρέμαγαν σ’ ένα κοντάρι, τα κάπνιζαν σε φωτιά από σχοινιές ή μερσινιές για να στεγνώσουν. Μετά τα κρεμούσαν στον ήλιο για να ξεραθούν καλά. Από το κρέας του χοίρου έτρωγαν όλο το χρόνο.
Κρεμμύδα για Γούρι
Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα φυτρώνει άγριο και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό από επαφή. Ακόμα και να το βγάλεις απ’ τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα, γι’ αυτό την πρωτοχρονιά κρεμούν σκυλοκρέμμυδο στα σπίτια τους. Πρόκειται για αρχαίο έθιμο καλοτυχίας που αναφέρεται ήδη από τον 6 ο αιώνα π.Χ. Σήμερα τείνει να εγκαταλειφθεί.
Χαρτοπαιξία
Αγαπημένο έθιμο των Ελλήνων τις μέρες της Πρωτοχρονιάς είναι να δοκιμάζουν την τύχη τους. Εκτός από το κρατικό Λαχείο που κληρώνει τη Πρωτοχρονιά, υπάρχει επίσης η χαρτοπαιξία. Στα σπίτια είναι έθιμο να παίζονται χαρτιά το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς περιμένοντας την αλλαγή του χρόνου.
Με συγκέντρωση στο κτήριο του Εργατικού Κέντρου Ναυπακτίας & Δωρίδας πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 1η Μαΐου 2026 η απεργιακή κινητοποίηση για την Εργατική Πρωτομαγιά στην Ναύπακτο.
Ο φετινός εορτασμός ήταν ιδιαίτερος καθώς αφορούσε την συμπλήρωση των 75 χρόνων από την ίδρυσή του Εργατικού Κέντρου αλλά και την μετονομασία της παρακείμενης σε αυτό οδού, σε οδό Εργατικής Πρωτομαγιάς.
Μετά από τους χαιρετισμούς ακολούθησε πορεία προς την κεντρική πλατεία της πόλης, ανάγνωση ψηφίσματος που αφορούσε τα διαχρονικά προβλήματα των εργαζομένων και στη συνέχεια έγινε κατάθεση στεφάνων.
Η Διοίκηση του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Ναυπακτίας και Δωρίδας (ΕΚΝΔ) τιμά την Εργατική Πρωτομαγιά και καλεί όλους τους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους, τους νέους και τις νέες της περιοχής μας, να δώσουν δυναμικό «παρών» στην απεργιακή συγκέντρωση των συνδικάτων για τον εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς, την Παρασκευή 1η Μαΐου 2026, στις 9:30 το πρωί.
Μια ιστορική στιγμή για την πόλη μας. Φέτος, η συγκέντρωσή μας αποκτά έναν ξεχωριστό συμβολισμό. Για πρώτη φορά, η καρδιά των διεκδικήσεων των εργαζομένων θα χτυπήσει στην οδό Εργατικής Πρωτομαγιάς (πρώην Κ. Μανασσή).
Η πραγματοποίηση της συγκέντρωσης στο σημείο αυτό δεν είναι τυχαία.
Αποτελεί την έμπρακτη δικαίωση μιας διαχρονικής προσπάθειας, καθώς μετά από σχετική απόφαση του Δήμου Ναυπακτίας, ο δρόμος αυτός φέρει πλέον το όνομα που τιμά τους παγκόσμιους αγώνες της εργατικής τάξης.
Είναι μια κίνηση που αναβαθμίζει την ιστορική μνήμη της Ναυπάκτου και συνδέει το σήμερα με τις θυσίες των εργατών του Σικάγο και του Μαΐου του ’36.
Το Πρόγραμμα
09:30:Συγκέντρωση των συνδικάτων και των φορέων στην οδό Εργατικής Πρωτομαγιάς και πραγματοποίηση Συλλαλητηρίου.
Ακολούθως:Θα πραγματοποιηθεί πορεία η οποία θα διασχίσει την ομώνυμη οδό, αναδεικνύοντας τη νέα της ταυτότητα, με κατεύθυνση την Κεντρική Πλατεία Φαρμάκη.
Κατάθεση Στεφάνων: Στο μνημείο της Πλατείας Φαρμάκη θα ακολουθήσει η καθιερωμένη απόδοση τιμών.
Ο Δήμος Ναυπακτίας και το Αυτοτελές Τμήμα Πολιτικής Προστασίας ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες, νομείς και επικαρπωτές οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων ότι, ενόψει της αντιπυρικής περιόδου 2026, η οποία διαρκεί από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026, υποχρεούνται να προβούν στον καθαρισμό και τη διαρκή συντήρηση των ιδιοκτησιών τους.
Η υποχρέωση αφορά οικοπεδικούς και λοιπούς ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται εντός ρυμοτομικών σχεδίων, εντός οικισμών, σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους, καθώς και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, σύμφωνα με την Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024 και την ΚΥΑ 1157/ΦΕΚ 2323/Β/24-04-2026.
Οι υπόχρεοι οφείλουν να έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες εργασίες καθαρισμού έως τις 30 Απριλίου 2026, πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, και να μεριμνούν για τη διατήρηση των χώρων καθαρών καθ’ όλη τη διάρκειά της, δηλαδή από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026.
Οι εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν ιδίως:
την υλοτομία και απομάκρυνση ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσματα,
την απομάκρυνση καύσιμης φυτικής ύλης από την επιφάνεια του εδάφους, όπως ξερά χόρτα, φυλλόστρωμα και κατακείμενα ξερά κλαδιά,
την αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων, ανάλογα με την ηλικία και το είδος τους,
την αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους,
την απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων,
την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού.
Παράλληλα, οι υπόχρεοι οφείλουν έως τις 15 Ιουνίου 2026 να υποβάλουν Υπεύθυνη Δήλωση στο Εθνικό Μητρώο τήρησης μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: akatharista.apps.gov.gr
Σε περίπτωση μη υποβολής της Υπεύθυνης Δήλωσης ή μη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις καθαρισμού και συντήρησης, επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και την υπ’ αριθμ. 20/2024 Πυροσβεστική Διάταξη. Επιπλέον, σε περίπτωση αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον Δήμο, θα επιβάλλεται στους υπόχρεους το προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, του Ν.3852/2010 και της Πυροσβεστικής Διάταξης 20/2024.
Ο Δήμος Ναυπακτίας καλεί τους πολίτες να ανταποκριθούν έγκαιρα στις υποχρεώσεις τους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πρόληψη πυρκαγιών και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Υπενθυμίζεται ότι η συντήρηση των καθαρών οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων αποτελεί πάγια υποχρέωση των ιδιοκτητών, νομέων και επικαρπωτών και πρέπει να τηρείται καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ειδοποίηση από την αρμόδια υπηρεσία.
Τέλος, επισημαίνεται ότι από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου κάθε έτους απαγορεύεται κάθε εργασία που μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά, ιδίως κατά τις ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας, σύμφωνα με τον Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, είναι 4-πολύ υψηλός κίνδυνος ή 5-κατάσταση συναγερμού, καθώς και σε κρίσιμες περιοχές και ευαίσθητα δασικά οικοσυστήματα ακόμη και όταν ο δείκτης είναι χαμηλότερος.