Ο πρώτος βαθμός αυτοδιοίκησης έχει από το νόμο αρμοδιότητες που αφορούν όχι μόνο την καθημερινότητα του πολίτη, αλλά επηρεάζουν αποφασιστικά και το μέλλον του. Αυτό ισχύει όταν πρόκειται για έργα υποδομής που διαμορφώνουν προϋποθέσεις για την τοπική ανάπτυξη και κατά συνέπεια τη δυνατότητα νέων ανθρώπων να οικοδομήσουν το μέλλον τους στον τόπο τους. Πώς όμως εξηγείται ότι η ελληνική κοινωνία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση να βρίσκονται από το 2010 σε βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση χωρίς να φαίνεται διέξοδος;
Το πολιτικό μας σύστημα, όπως διαμορφώθηκε μετά την μεταπολίτευση, έχει μεθοδικά οικοδομήσει την αντίληψη ότι οι πολίτες έχουν δικαιώματα τα οποία μπορούν να ικανοποιήσουν επιλέγοντας το κατάλληλο πολιτικό κόμμα και τον κατάλληλο τοπικό του εκπρόσωπο. Η κοινωνία μπολιάστηκε με την αντίληψη ότι οι εκλογές παρέχουν ευκαιρίες για να ικανοποιήσουν τα άτομα τις επιδιώξεις τους αδιαφορώντας για τη συλλογική πορεία
Σε τοπικό επίπεδο έγιναν οι αναγκαίες προσαρμογές της κεντρικής πολιτικής και οι τοπικοί αυτοδιοικητικοί παράγοντες αντέγραψαν πλήρως τις πολιτικές και τις πρακτικές των κομμάτων με αντίστοιχα αποτελέσματα.
Δεν είναι επομένως περίεργο που η κοινωνία επιλέγει κάθε φορά νέους δημάρχους στην προσπάθειά της να αποσπάσει έστω και ένα μικρό προσωπικό αντάλλαγμα. Μια δίμηνη σύμβαση για το παιδί, μια απευθείας ανάθεση στον εργολάβο και τον προμηθευτή, μια αμοιβή, συνήθως «πλάγια», στα τοπικά ΜΜΕ για να εξασφαλίσει την ανοχή τους ή την προβολή της κλπ. Τακτικές που ακολουθούνται σε όλους σχεδόν τους δήμους της χώρας.
Τα μεγάλα έργα υποδομής δυστυχώς παίρνουν πολύ χαμηλό βαθμό στην αξιολόγηση των πολιτών. Τα μεγάλα έργα που απευθύνονται στην κοινωνία και όχι στα άτομα δεν φέρνουν ψήφους και αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά ορισμένοι αυτοδιοικητικοί και το αξιοποιούν για τον εαυτό τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Το πλασάρισμά τους σε κάθε εκλογική αναμέτρηση δίπλα σε νέους υποψηφίους δημάρχους καθορίζει και το εκλογικό αποτέλεσμα. Η κοινωνία με αυτό τον τρόπο εκπαιδεύεται στην πολιτική του ρουσφετιού και της ικανοποίησης του ατομικού συμφέροντος άσχετα από το κόστος που συνεπάγεται για το κοινωνικό σύνολο.
Κριτήριο επομένως για την επιλογή του δημάρχου δεν είναι η ικανότητά του να υλοποιήσει μεγάλα έργα που θα αντιστρέψουν την πορεία του δήμου και θα φέρουν ριζικές οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές.
Κριτήριο επιλογής αποτελεί τις περισσότερες φορές μάλλον το νέο πρόσωπο, που καλό θα ήταν σύμφωνα με την καθιερωμένη αντίληψη να είναι άφθαρτο, δηλαδή να μην έχει ανάμειξη στα κοινά, άρα να μην «βαρύνεται» για αποτυχίες έλλειμμα ικανοτήτων στη δημόσια διοίκηση. Είναι το πρόσωπο που μέσα από τις δημόσιες σχέσεις και την αποφυγή συγκρούσεων τα έχει καλά με όλους και εγγυάται το προσωπικό όφελος των ψηφοφόρων του.
Για να σπάσει αυτός ο κύκλος που αναπαράγει τη στασιμότητα στο δήμο και την κοινωνία απαιτείται τόλμη και πρέπει να ληφθούν πολιτικές πρωτοβουλίες.
Ικανοί άνθρωποι υπάρχουν πολλοί. Απέχουν όμως από τα κοινά διότι βλέπουν τα αδιέξοδα που έχουν δημιουργηθεί. Οι έμπειροι και έντιμοι αυτοδιοικητικοί ας πάρουν πρωτοβουλίες για να βρεθεί διέξοδος και να οικοδομηθεί μια νέα αντίληψη για την αυτοδιοίκηση. Αυτό η κοινωνία θα το εκτιμήσει και θα τους το αποδώσει.
Σε ανακοίνωσή της η Ομοσπονδία αναφέρει για το θέμα της κοπής δένδρων στο κάστρο της Ναυπάκτου:
« Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας Επαγγελματοβιοτεχνών και Εμπόρων Ναυπακτίας και Δωρίδος, συνεδρίασε στις 25/8/2026 στα γραφεία της με μοναδικό θέμα:
Κοπή και απομάκρυνση των δέντρων από το χώρο του Κάστρου της Ναύπακτου.
Το Κάστρο είναι το σημαντικότερο αρχαιολογικό μνημείο της πόλη μας άλλα και ένα από τα σημαντικότερα της Ελλάδος.
Έχει δε μεγάλη συμβολή στην οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της περιοχή μας.
Για τον λόγο αυτό οποιαδήποτε παρέμβαση στο Κάστρο, μας αφορά άμεσα.
Να επισημάνουμε ότι ως μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας δεν είμαστε ειδικοί για να εκφράσουμε άποψη πάνω σε θέματα ασφάλειας και προστασίας του μνημείου.
Ως ενεργοί πολίτες όμως αυτής της πόλης θέλουμε να επισημάνουμε τα παρακάτω:
1) Διαμαρτυρόμαστε για την μη ενημέρωση των πολιτών από τον Δήμο για τις παρεμβάσεις που έγιναν τις τελευταίες ημέρες στο κάστρο με την μαζική κοπή των δένδρων. Για ποιο λόγο έγινε και αν προβλέπεται κάποια αντικατάσταση με άλλου είδους φύτευση…
2) Ζητάμε να γίνει μια Ολοκληρωμένη Μελέτη από τους αρμόδιους φορείς για την προστασία της Καστροπολιτείας (από φωτιά, πλημμύρα, κλπ) και ταυτόχρονα την Συντήρηση και Ανάδειξη του μνημείου.
3) Σε περίπτωση μη ύπαρξης μελέτης από τους αρμόδιους φορείς για την κοπή των δέντρων ζητάμε την διακοπή της κοπής.»
Τις φωτιές και την αποψίλωση του εδάφους που έχουμε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ακολουθούν πλημμύρες, με τις πρώτες βροχές.
Για την αντιπλημμυρική θωράκιση της χώρας, με πρόσφατη εγκύκλιο, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ζητά άμεση κινητοποίηση Δήμων και Περιφερειών, θέτοντας συγκεκριμένες ενέργειες και αυστηρό χρονοδιάγραμμα προετοιμασίας ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι Δήμοι
Η εγκύκλιος θέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους Δήμους. Μεταξύ άλλων, ζητείται να προχωρήσουν άμεσα:
► στον έλεγχο και συντήρηση των δικτύων ομβρίων υδάτων των οδών αρμοδιότητάς τους,
► στον έλεγχο και τη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς τους,
► προγραμματισμό και την εκτέλεση νέων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, όπου απαιτείται.
► Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον καθαρισμό και τη συντήρηση των εσχαρών και των φρεατίων υδροσυλλογής, των αγωγών και των λοιπών στοιχείων του δικτύου ομβρίων.
► Οι Δήμοι καλούνται να διαθέτουν επικαιροποιημένο κατάλογο με χώρους προσωρινής καταφυγής εκτός των ζωνών υψηλής επικινδυνότητας πλημμύρας, στους οποίους θα πρέπει να υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο για τους πολίτες όσο και για τα οχήματα της ΕΛ.ΑΣ., του Πυροσβεστικού Σώματος και του ΕΚΑΒ.
► Για περιοχές που βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού πλημμυρικού κινδύνου, πρέπει επιπλέον να προσδιοριστούν κατάλληλα κτίρια για ασφαλή επιτόπου καταφυγή.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Με βάση τις οδηγίες της ΓΓΠΠ, ο Σεπτέμβριος του 2026 αποτελεί ουσιαστικά τον μήνα επιχειρησιακής προετοιμασίας των ΟΤΑ:
► Έως το πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: σύγκληση Τοπικών Επιχειρησιακών Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας – ΤΕΣΟΠΠ και αντίστοιχα Περιφερειακών ΠΕΣΟΠΠ.
► Έως το πρώτο δεκαπενθήμερο Σεπτεμβρίου: χαρτογράφηση των σημείων αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας από τις Τεχνικές Υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών.
► Έως τις 20 Σεπτεμβρίου: ειδική ενημέρωση από τις Περιφέρειες προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και το ΕΣΚΕΔΙΚ για συγκεκριμένες διαπεριφερειακές περιπτώσεις οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών.
► Εντός Σεπτεμβρίου: σχεδιασμός και διεξαγωγή άσκησης Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρες, με πρόβλεψη και για οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πολιτών.