Με την εκπόνηση των μελετών των νέων Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, οριοθέτησης οικισμών, και αναγνώρισης οδών, από το ΥΠΕΝ, με τις παρούσες συνθήκες έρχονται περιορισμοί και απαγορεύσεις αξιοποίησης χιλιάδων ιδιωτικών ακινήτων σε εκτός και εντός σχεδίου περιοχές και θεαματική συρρίκνωση των οικισμών της χώρας.

«Έχουμε μία ανατροπή από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τους οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 2000. Ουσιαστικά η απόφαση αυτή που έκρινε ότι η οριοθέτηση των οικισμών με αποφάσεις των νομαρχών είναι αντισυνταγματικές έχει ως αποτέλεσμα να βρισκόμαστε σε ένα νέο περιβάλλον αίφνης και αιφνιδιαστικά,  το οποίο ούτε κοινωνικά δίκαιο είναι ούτε μπορεί να αντιμετωπίσει τις πραγματικές σημερινές ανάγκες και δεδομένα και έχει προκαλέσει πάρα πολλά προβλήματα και αδικίες. Στο υφιστάμενο οικιστικό περιβάλλον από το 1923 μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί άδειες, έχουν γίνει εν τοις πράγμασι,  έχουν καθιερωθεί και έχουν αποκτηθεί δεδομένα και δικαιώματα αυτά δεν μπορεί να ανατρέπονται γιατί είναι αντισυνταγματικό από την άλλη πλευρά, της προστασίας της ιδιοκτησίας», τονίστηκε στο πρόσφατο ΔΣ της ΚΕΔΕ.

Οι βασικές θέσεις που αποφάσισε το ΔΣ της ΚΕΔΕ είναι:

♦ Οι γνωμοδοτήσεις των δημοτικών συμβουλίων για τις νέες μελέτες πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, να είναι αποφασιστικού και όχι απλώς γνωμοδοτικού χαρακτήρα. Και να υπάρξει ικανός χρόνος ενημέρωσης και διαβούλευσης για τις σχετικές γνωμοδοτήσεις από τα δημοτικά συμβούλια και τους πολίτες.

♦ Για τους οικισμούς με πληθυσμό έως 700 κατοίκους, που είναι το 93% των οικισμών της χώρας, να παραμείνουν τα όρια ύστερα από σύμφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ως έχουν, με βάση τις παλαιές αποφάσεις νομαρχών, χωρίς ιδιαίτερη αιτιολόγηση στις νέες μελέτες.

♦ Για τους οικισμούς άνω των 700 κατοίκων, που αντιστοιχούν στο 7% των οικισμών, στις Περιοχές Ειδικών Χρήσεων (ΠΕΧ)  αντί πολεοδόμησης και οριζόντιων απαγορεύσεων στην δόμηση και την αξιοποίηση ακινήτων, να καθοριστούν νέοι αυστηρότεροι όροι δόμησης.

♦ Στους οικισμούς έως 2000 κατοίκων να μην ισχύσουν οριζόντια κριτήρια, όπως προβλέπονται μέχρι σήμερα τόσο για μικρούς και μεγάλους, όσο και για αστικούς, αγροτικούς και ορεινούς Δήμους.  Να μην επιβληθούν οριζόντιες απαγορεύσεις και δυσμενείς όροι δόμησης, που ανατρέπουν διαμορφωμένα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και αναπτυξιακές κατευθύνσεις εδώ και πολλών δεκαετιών. Και σε κάθε περίπτωση οι Δήμοι να έχουν καθοριστική συμμετοχή στις αποφάσεις οριοθέτησης των οικισμών.

♦ Για την αναγνώριση οδών και την οικοδομησιμότητα ακινήτων σε εκτός σχεδίου περιοχές, εκτός των αεροφωτογραφιών του 1977, να ληφθούν υπόψη και άλλα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό τους, όπως αποφάσεις κρατικών φορέων και Δήμων, η ύπαρξη δικτύων (φωτισμός, αποχέτευση κ.α)

Να σημειώσουμε πως ο χρόνος για την υλοποίηση των Τοπικών και Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων είναι ασφυκτικά περιορισμένος. Έως το Ιούνιο του 2026, τα ΤΠΣ και ΕΠΣ  θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί συνολικά 240 μελέτες νέων πολεοδομικών σχεδίων, για να αποπληρωθούν από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος τα ΤΠΣ και ΕΠΣ να μην έχουν ολοκληρωθεί, αναγκαστικά  να πάνε προς τα πίσω και να επιβαρυνθεί την πληρωμή τους  από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Οι  νέες μελέτες πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, που αφορούν στο 80% της επικράτειας, το αμέσως προσεχές διάστημα εισάγονται μαζικά για συζήτηση στα δημοτικά συμβούλια των Δήμων.

Η αντίστροφη μέτρηση για ανάρτηση των νέων εκκαθαριστικών ΕΝΦΙΑ έχει ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν τα μέσα Μαρτίου. Τουλάχιστον 2 στους 7 ιδιοκτήτες θα δουν μειώσεις στα εκκαθαριστικά τους, σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια.

Μικροί οικισμοί: Η μεγάλη ανατροπή

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά ιδιοκτήτες ακινήτων σε πάνω από 13.000 οικισμούς της χώρας. Ο ΕΝΦΙΑ στα νέα εκκαθαριστικά θα είναι μειωμένος κατά 50%, για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους σε όλη την επικράτεια (πλην της περιφέρειας Αττικής) ή και έως 1.700 κατοίκους σε Έβρο, Δυτική Μακεδονία και παραμεθόριες περιοχές.

Για τα ακίνητα στους οικισμούς αυτούς, ο ΕΝΦΙΑ από το 2027 καταργείται πλήρως. Η μείωση και -στη συνέχεια- απαλλαγή αυτή, ισχύει συνολικά για περίπου 1 εκατομμύριο κύριες κατοικίες με αξία έως 400.000 ευρώ.

Ασφαλισμένα ακίνητα: Έκπτωση για 500.000 ιδιοκτησίες

Άλλη σημαντική κατηγορία εκπτώσεων θα αφορά σε ιδιοκτήτες που έχουν ασφαλίσει την κατοικία τους έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας σωρευτικά. Κερδίζουν 20% έκπτωση για κατοικίες με φορολογητέα αξία έως 500.000 ευρώ, ή 10% έκπτωση για κατοικίες αξίας άνω των 500.000 ευρώ. Η μείωση ισχύει και αναλογικά για όσους είχαν κάνει ασφάλιση για τουλάχιστον 3 μήνες εντός του 2025.

Έκπτωση ή απαλλαγή για χαμηλά εισοδήματα

Ο ΕΝΦΙΑ μειώνεται κατά 50% και για όσους πληρούν σωρευτικά:

– φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα έως 9.000 ευρώ (με προσαύξηση 1.000 ευρώ για σύζυγο και κάθε προστατευόμενο μέλος)

– συνολική επιφάνεια κτισμάτων (βάσει ποσοστού συνιδιοκτησίας) έως 150 τ.μ.

– συνολική αξία περιουσίας έως 85.000 ευρώ (άγαμος), έως 150.000 ευρώ (ζευγάρι/μονογονεϊκή), έως 200.000 ευρώ (ζευγάρι/μονογονεϊκή με δύο τέκνα).

Πλήρης απαλλαγή (μηδενικός ΕΝΦΙΑ) ισχύει για τρίτεκνους και πολυτέκνους, καθώς και για ΑμεΑ με ποσοστό αναπηρίας άνω του 80%, εφόσον:

– το φορολογητέο εισόδημα δεν υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ (με προσαύξηση 1.000 ευρώ για σύζυγο και τέκνα)

– η επιφάνεια κτισμάτων δεν ξεπερνά τα 150 τ.μ.

Ποιοι πληρώνουν λιγότερο ή καθόλου

Επιπλέον των παραπάνω, μικρότερο ή μηδενικό φόρο θα πληρώσουν:

– όσοι πούλησαν ή μεταβίβασαν ακίνητα (γονική παροχή, δωρεά, κληρονομιά) εντός του 2025

– ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές φυσικών καταστροφών, υπό αναγκαστική απαλλοτρίωση, πολεοδομικά ανενεργές, μεταφερόμενους οικισμούς και κοινότητες

– ιδιοκτήτες ακινήτων χαρακτηρισμένων ως ιστορικών διατηρητέων μνημείων ή έργων τέχνης.

Ποιοι πληρώνουν περισσότερο

Στον αντίποδα, αυξημένο ΕΝΦΙΑ θα δουν όσοι:

– απέκτησαν ακίνητο με αγορά, γονική παροχή, δωρεά ή κληρονομιά εντός του 2025

– απέκτησαν εμπράγματα δικαιώματα (πλήρης ή ψιλή κυριότητα, επικαρπία)

– τακτοποίησαν ακίνητα με πολεοδομικές αυθαιρεσίες ή ημιυπαίθριους που δεν εμφανίζονταν στο Ε9.

 Στη συλλογή υπογραφών προχώρησαν εκατό και πλέον μόνιμοι κάτοικοι και επαγγελματίες στην περιοχή Λυγιά Ναυπάκτου, με αίτημά τους την σύγκληση Έκτακτου δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ναυπακτίας,  όπου να συζητηθούν  τα κυκλοφοριακά προβλήματα και οι φθορές του οδοστρώματος στην περιοχή ανατολικά του ΣΚΑ.

Το αίτημά τους, συνοδευόμενο από τον κατάλογο των υπογραφών, απέστειλαν στον πρόεδρο του Δημοτικού συμβουλίου Ναυπακτίας, ζητώντας  λύση στο πρόβλημα που ταλαιπωρεί κατοίκους και διερχόμενους.