Θέμα νομιμότητας των αποφάσεων των δήμων τίθεται μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ για εκ των υστέρων αλλαγές στον εκλογικό νόμο (ν. 4555/2018) των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2019.
Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με συνταγματολόγους, μπορεί η νομιμότητα αυτών των πράξεων να μην υπάρχει δυνατότητα, πλέον, να ελεγχθεί δικαστικά, αφού έχει προ πολλού παρέλθει ο κρίσιμος χρόνος για την ευθεία δικαστική προσβολή τους, η διατήρησή τους όμως σε ισχύ και οι αποφάσεις που θα λαμβάνουν αντιδήμαρχοι, πρόεδροι, επιτροπές και διοικητικά συμβούλια θα προκαλέσουν αμφισβητήσεις με προεξοφλημένη τη δικαστική τους κατάληξη.
Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση με δύο διαδοχικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες εκδηλώθηκαν σε απόσταση ελάχιστων ημερών μεταξύ τους, μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019 και πριν από την εγκατάσταση των νέων αρχών τους την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, προβλέφθηκε ότι:
Πρόεδρος του συμβουλίου κοινότητας με πληθυσμό μεγαλύτερο των τριακοσίων (300) κατοίκων ορίζεται ο σύμβουλος του πρώτου κατά σειρά συνδυασμού που έλαβε τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης μεταξύ των υποψηφίων του (άρθρου 10 παρ. 4 του ν. 4625/2019), ενώ σύμφωνα με την ισχύουσα ρύθμιση κατά τη διενέργεια των αυτοδιοικητικών εκλογών τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2019 ο πρόεδρος αναδεικνυόταν από το σύνολο των μελών του οικείου συμβουλίου με ψηφοφορία μεταξύ των επικεφαλής των δύο πρώτων σε ψήφους συνδυασμών (άρθρο 80 του ν. 4555/2018).
Επίσης:
Τα εκλεγόμενα μέλη της οικονομικής επιτροπής και της επιτροπής ποιότητας ζωής καθορίστηκαν σε αριθμό που εξασφαλίζει, υποχρεωτικά, την πλειοψηφία στην παράταξη του δημάρχου (άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 4623/2019), ο οποίος υποδεικνύει επίσης, τα τρία πέμπτα (3/5) των μελών στα διοικητικά συμβούλια των νομικών προσώπων του Δήμου (άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 4623/2019), ενώ στην ισχύουσα ρύθμιση κατά τη διενέργεια των αυτοδιοικητικών εκλογών τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2019 οι έδρες στις επιτροπές και, αντιστοίχως, οι θέσεις στα διοικητικά συμβούλια κατανέμονταν μεταξύ των παρατάξεων και των μεμονωμένων υποψηφίων αναλόγως των ψήφων τους στο δημοτικό συμβούλιο (άρθρα 76 κα 91 του ν. 4555/2018).
Οι αποφάσεις του ΣτΕ
Οι παραπάνω νομοθετικές επιλογές της κυβέρνησης τέθηκαν, όπως αναμενόταν, στην κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το Γ΄ Τμήμα του κλήθηκε να αποφασίσει για διαφορές που ανέκυψαν. Ο δικάσας σχηματισμός στις αποφάσεις του 2037 και 2366/2021, καθώς επίσης 760/2022, οι δύο πρώτες ομόφωνες, δέχθηκε ότι η πρωτοβουλία της κυβέρνησης δεν παραβιάζει μόνον τις επιταγές του άρθρου 52 Συντ., αλλά και τις συνταγματικές αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της ισότητας των όρων του εκλογικού ανταγωνισμού.
Όπως ήταν υποχρεωμένο από την παρ. 5 του άρθρου 100 Συντ., το Γ΄ Τμήμα παρέπεμψε τις υποθέσεις στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας για οριστική κρίση. Οι υποθέσεις συζητήθηκαν στη συνεδρίασή της τον Μάιο. Η απόφαση για την πρώτη υπόθεση (περίπτωση νησιωτικών δήμων) δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 3 Ιουνίου, δέχθηκε, επαναλαμβάνοντας τις σκέψεις του Γ’ Τμήματος. Την ίδια ακριβώς τύχη εκτιμάται σφόδρα ότι θα έχουν και οι προσβαλλόμενες πράξεις και στις άλλες δύο υποθέσεις που απασχόλησαν την Ολομέλεια. Οι αποφάσεις της, κατά την αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων, εκτιμάται ότι θα είναι ακυρωτικές και η δημοσίευσή τους αναμένεται τις προσεχείς εβδομάδες.
Τις φωτιές και την αποψίλωση του εδάφους που έχουμε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ακολουθούν πλημμύρες, με τις πρώτες βροχές.
Για την αντιπλημμυρική θωράκιση της χώρας, με πρόσφατη εγκύκλιο, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ζητά άμεση κινητοποίηση Δήμων και Περιφερειών, θέτοντας συγκεκριμένες ενέργειες και αυστηρό χρονοδιάγραμμα προετοιμασίας ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι Δήμοι
Η εγκύκλιος θέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους Δήμους. Μεταξύ άλλων, ζητείται να προχωρήσουν άμεσα:
► στον έλεγχο και συντήρηση των δικτύων ομβρίων υδάτων των οδών αρμοδιότητάς τους,
► στον έλεγχο και τη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς τους,
► προγραμματισμό και την εκτέλεση νέων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, όπου απαιτείται.
► Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον καθαρισμό και τη συντήρηση των εσχαρών και των φρεατίων υδροσυλλογής, των αγωγών και των λοιπών στοιχείων του δικτύου ομβρίων.
► Οι Δήμοι καλούνται να διαθέτουν επικαιροποιημένο κατάλογο με χώρους προσωρινής καταφυγής εκτός των ζωνών υψηλής επικινδυνότητας πλημμύρας, στους οποίους θα πρέπει να υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο για τους πολίτες όσο και για τα οχήματα της ΕΛ.ΑΣ., του Πυροσβεστικού Σώματος και του ΕΚΑΒ.
► Για περιοχές που βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού πλημμυρικού κινδύνου, πρέπει επιπλέον να προσδιοριστούν κατάλληλα κτίρια για ασφαλή επιτόπου καταφυγή.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Με βάση τις οδηγίες της ΓΓΠΠ, ο Σεπτέμβριος του 2026 αποτελεί ουσιαστικά τον μήνα επιχειρησιακής προετοιμασίας των ΟΤΑ:
► Έως το πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: σύγκληση Τοπικών Επιχειρησιακών Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας – ΤΕΣΟΠΠ και αντίστοιχα Περιφερειακών ΠΕΣΟΠΠ.
► Έως το πρώτο δεκαπενθήμερο Σεπτεμβρίου: χαρτογράφηση των σημείων αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας από τις Τεχνικές Υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών.
► Έως τις 20 Σεπτεμβρίου: ειδική ενημέρωση από τις Περιφέρειες προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και το ΕΣΚΕΔΙΚ για συγκεκριμένες διαπεριφερειακές περιπτώσεις οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών.
► Εντός Σεπτεμβρίου: σχεδιασμός και διεξαγωγή άσκησης Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρες, με πρόβλεψη και για οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πολιτών.
Κάποτε πήγαινες στο πανηγύρι για να χορέψεις. Σήμερα πας κυρίως για να αποδείξεις ότι πήγες.
Η διαφορά είναι μικρή μόνο αν δεν έχεις κινητό. Αν έχεις, είναι τεράστια.
Το παλιό πανηγύρι ήταν μια απλή υπόθεση.
Μια πλατεία, μερικά τραπέζια, ένα πάλκο, μουσική και άνθρωποι που ήξεραν να διασκεδάζουν χωρίς να χρειάζεται να ενημερώσουν προηγουμένως τους διαδικτυακούς τους φίλους.
Δεν υπήρχε ανάγκη για story, reel, live μετάδοση ή φωτογραφία με λεζάντα «Αξέχαστες στιγμές». Οι στιγμές ήταν πράγματι αξέχαστες, επειδή δεν περνούσε ο μισός χρόνος τους ψάχνοντας την κατάλληλη γωνία για λήψη.
Σήμερα, πριν αρχίσει ο χορός, αρχίζει η παραγωγή. Κάποιος κρατάει το κινητό, κάποιος ποζάρει, κάποιος τραβάει βίντεο και κάποιος άλλος ελέγχει αν το βίντεο «γράφει».
Το πανηγύρι έχει αποκτήσει πλέον και σκηνοθεσία. Λείπει μόνο ο σκηνοθέτης με το «πάμε!».
Και βέβαια, τίποτα δεν πρέπει να μείνει εκτός πλάνου. Ούτε το ποτήρι, ούτε το πιάτο, ούτε το χέρι που σηκώνεται στον χορό. Διότι αν δεν ανέβηκε στο Instagram, υπήρξε άραγε;
Ακόμη και το ντύσιμο έχει αλλάξει. Κάποτε φορούσες ό,τι άντεχες μέχρι το πρωί. Τώρα χρειάζεσαι εμφάνιση κατάλληλη για πανηγύρι, αλλά ταυτόχρονα και για φωτογράφιση μόδας. Το παραδοσιακό χωριό απέκτησε, χωρίς να το ζητήσει, τη δική του πασαρέλα.
Και μετά έρχεται η μουσική. Εκεί όπου κάποτε ο ήχος κουβαλούσε μνήμη, τόπο και παράδοση, σήμερα ακούς τραγούδια κακής ποιότητας που φορούν τη στολή του παραδοσιακού, σε ανυπόφορα ντεσιμπέλ. Όσο πιο δυνατά, τόσο καλύτερα. Αν μετά το τρίτο τραγούδι δεν έχεις χάσει προσωρινά την ακοή σου, μάλλον το ηχείο δεν ήταν αρκετά μεγάλο.
Φυσικά, δεν φταίνε τα κινητά. Τα κινητά είναι απλώς εργαλεία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η καταγραφή αντικαθιστά τη συμμετοχή. Όταν αντί να χορεύεις, κοιτάς αν σε τραβάει κάποιος. Όταν αντί να ακούς τη μουσική, ελέγχεις αν βγήκες καλά στο βίντεο.
Κάποτε το πανηγύρι ήταν μια ευκαιρία να ξεχάσουμε για λίγο τον εαυτό μας. Σήμερα κινδυνεύει να γίνει μια ευκαιρία να τον διαφημίσουμε.
Και κάπως έτσι, από την πλατεία του χωριού φτάσαμε στην παγκόσμια σκηνή του Instagram.
Άλλωστε, τι αξία έχει να περάσεις καλά με τους ανθρώπους γύρω σου, αν δεν το μάθουν πρώτα οι 1.237 ακόλουθοί σου;
Ίσως, τελικά, το πιο παραδοσιακό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε σε ένα πανηγύρι είναι το πιο απλό: να αφήσουμε για λίγο το κινητό στην τσέπη και να χορέψουμε. Χωρίς αποδεικτικά στοιχεία.
Γιατί το αληθινό πανηγύρι δεν χρειάζεται κάμερα. Χρειάζεται ανθρώπους που να είναι πραγματικά εκεί.