Ζητούμενο της εποχής μας είναι να «ξεβολευτεί» ο «μέσος» πολίτης , να ενεργοποιηθεί, να συμμετέχει ενεργά στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα, να διαμορφώνει και να εκφράζει προσωπική άποψη. Το διαδίκτυο και κυρίως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναμφισβήτητα δίνουν τη δυνατότητα της απευθείας ενημέρωσης, της ελεύθερης έκφρασης και της άμεσης αντίδρασης εικοσιτέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο.
Τα κοινωνικά μέσα ενθαρρύνουν την ενασχόληση και τη συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική.
Συγχρόνως, ευνοούν την άμεση επικοινωνία των πολιτών µε τους πολιτικούς αλλά και των πολιτών μεταξύ τους, δημιουργώντας επικοινωνιακούς δεσμούς µμεταξύ των κοινωνικών οµάδων. Προσθέτουν δε µία δυναμική ώθηση στην πολιτική επικοινωνία και ενασχόληση των πολιτών µε την πολιτική.
Μια μεγάλη, λοιπόν, ψηφιακή εκκλησία του δήμου υφίσταται πλέον σε οθόνες έξυπνων κινητών τάμπλετ και υπολογιστών, όπου ο καθένας λαμβάνει το μήνυμα και το αξιολογεί ανά πάσα ώρα και στιγμή.
Είναι πράγματι δύσκολο να εμποδίσει κανείς τη διάχυση της πληροφορίας στα social media. Αλλά άλλο τόσο είναι δύσκολο να εμποδίσει και τη διασπορά της παραπληροφόρησης και κυρίως αυτής που γίνεται για λόγους εντυπωσιασμού και μόνο. Και επειδή, απ’ ότι φαίνεται, είναι επίσης δύσκολο να μην μπει κάποιος στον πειρασμό να απαντήσει σε σχόλια και προσωπικές εκτιμήσεις, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετατρέπονται σε μια πραγματική αρένα κι όποιος αντέξει.
Όπως έχει επισημανθεί από μελετητές του κοινωνικού πλέον φαινομένου των social media, ένα αδιάκοπο τσουνάμι πληροφόρησης που εκτυλίσσεται σε αληθινό χρόνο δημιουργεί το τέλειο περιβάλλον για τη διάδοση ψεμάτων, θεωριών συνωμοσίας, κουτσομπολιών και «διαρροών».
Ανυπόστατοι ισχυρισμοί και αφηγήματα γίνονται viral, ενώ οι προσπάθειες για εξακρίβωση πληροφοριών αγωνίζονται να ακολουθήσουν στον ίδιο ρυθμό. Τα μέλη του κοινού, ανάμεσά τους ερευνητές και δημοσιογράφοι, μπορεί να μην έχουν τη γνώση, τα εργαλεία ή τον χρόνο για να επαληθεύσουν όσα διαβάζουν. Μέχρι να το κάνουν, ανυπόστατες ειδήσεις, κακόβουλα σχόλια και ψέματα μπορεί να έχουν ήδη ενσωματωθεί στο συλλογικό ασυνείδητο.
Για να μην χαθεί, λοιπόν, ένα πολύτιμο, για τη δημοκρατία εργαλείο, όπως είναι αυτό των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, απαιτείται από όλους μας να διασφαλίζουμε την εγκυρότητα και την αξιοπιστία των όσων γράφουμε και υπερασπιζόμαστε. Τι μπορούν για παράδειγμα να προσφέρουν στην προώθηση του διαλόγου ασαφή ερωτήματα με υπονοούμενα ή η αποσπασματική έκθεση δημοσίων εγγράφων, όταν μάλιστα αυτά εκτίθενται ως σχόλια σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;
Αντίθετα η τεκμηριωμένη παρουσίαση και απάντηση σε οποιαδήποτε διαφωνία ή άλλη θέση με τη μορφή ανακοίνωσης ή δελτίου τύπου προωθεί καλύτερα και πιο αξιόπιστα το διάλογο από σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που από τη φύση τους δεν μπορούν να δώσουν τεκμηριωμένη απάντηση και να διαφωτίσουν αξιόπιστα το κοινό.
Το άρθρο 47 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα άρθρα του εκλογικού πλαισίου, καθώς καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο συγκροτούνται οι δημοτικοί και περιφερειακοί συνδυασμοί, τις προϋποθέσεις συμμετοχής των υποψηφίων και τη διαδικασία υποβολής των υποψηφιοτήτων στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Το άρθρο διατηρεί τη λογική του ενιαίου δημοτικού συνδυασμού. Κάθε παράταξη καταρτίζει έναν συνολικό συνδυασμό για ολόκληρο τον δήμο, με επικεφαλής τον υποψήφιο δήμαρχο και με επιμέρους υποψηφίους ανά εκλογική περιφέρεια και δημοτική κοινότητα. Στο ίδιο ψηφοδέλτιο εντάσσονται:
► οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι,
► οι υποψήφιοι σύμβουλοι κοινότητας,
► καθώς και οι εκπρόσωποι κοινοτήτων έως 300 κατοίκων.
Κάθε δημοτικός συνδυασμός περιλαμβάνει τον υποψήφιο δήμαρχο, τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, τους υποψήφιους συμβούλους δημοτικών κοινοτήτων και τους υποψήφιους εκπροσώπους των δημοτικών κοινοτήτων, σε ποσοστό ογδόντα τοις εκατό (80%) τουλάχιστον των δημοτικών κοινοτήτων.
Ο ελάχιστος αριθμός υποψηφίων που πρέπει να περιλαμβάνει ένας δημοτικός συνδυασμός είναι:
α) Για τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, ίσος τουλάχιστον με τον αριθμό των εδρών του δημοτικού συμβουλίου με δυνατότητα προσαύξησης έως και εκατό τοις εκατό (100%).
β) Για τους υποψήφιους συμβούλους και τους εκπροσώπους κάθε δημοτικής κοινότητας, ίσος τουλάχιστον με τον αριθμό των εδρών κάθε δημοτικής κοινότητας, με δυνατότητα προσαύξησης έως και εκατό τοις εκατό (100%). Ειδικά στις δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό έως και τριακοσίους (300)κατοίκους ο συνδυασμός δύναται να έχει έως και τρεις (3) υποψηφίους εκπροσώπους.
γ) Από κάθε φύλο, ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) τουλάχιστον του συνολικού αριθμού των υποψηφίων του οικείου συνδυασμού, συμπεριλαμβανομένου του υποψηφίου δημάρχου και εξαιρουμένων, από τον συνολικό αριθμό των υποψηφίων, των εκπροσώπων δημοτικών κοινοτήτων.
► Κάθε δημοτικός συνδυασμός δύναται να περιλαμβάνει υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους έως και το δέκα τοις εκατό (10%) του αριθμού των εδρών του δημοτικού συμβουλίου, εφόσον οι υποψήφιοι αυτοί κατά την 31η Δεκεμβρίου του έτους διενέργειας των αυτοδιοικητικών εκλογών συμπληρώνουν έως και το τριακοστό (30ο) έτος της ηλικίας τους.
► Κάθε συνδυασμός: α) Για τις δημοτικές εκλογές δύναται να περιλαμβάνει:
Έως έναν (1) υποψήφιο, o οποίος εκλέγεται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από έως και δεκαπέντε (15) μέλη.
Έως δύο (2) υποψήφιους, οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από δεκαεννέα (19) έως είκοσι εννέα (29) μέλη.
Έως τρεις (3) υποψήφιους, οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από τριάντα πέντε (35) μέλη και άνω.
► Κάθε δημοτικός συνδυασμός υποβάλλει συνολικό παράβολο ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου.
α) Χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ για δήμους με πληθυσμό έως δύο χιλιάδες (2.000) κατοίκους.
β) Δυο χιλιάδες πεντακόσια (2.500) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ δύο χιλιάδων ενός (2.001) κατοίκων και δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων.
γ) τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ δέκα χιλιάδων ενός (10.001) κατοίκων και πενήντα χιλιάδων (50.000) κατοίκων.
δ) πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ πενήντα χιλιάδων ενός (50.001) κατοίκων και εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) κατοίκων.
ε) επτά χιλιάδες (7.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεγαλύτερο των εκατό πενήντα χιλιάδων ενός κατοίκων (150.001).
Σημαντική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εισάγει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνοντας για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία τόσο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές όσο και για τα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και την ανάδειξη των συμβουλίων νέων.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που επιχειρεί να μεταφέρει σημαντικό μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας στο ψηφιακό περιβάλλον. Μια νέα εκλογική διαδικασία που αργά ή γρήγορα θα επεκταθεί και στις εθνικές εκλογές, διευκολύνοντας όσους την ημέρα των εκλογών βρίσκονται εκτός του τόπου όπου είναι δημότες.
Αρχή από τις δημοτικές του 2028
Στο επίκεντρο της νέας αρχιτεκτονικής βρίσκεται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με ηλεκτρονική ψήφο για την ανάδειξη δημάρχων/δημοτικών συμβουλίων και περιφερειαρχών/περιφερειακών συμβουλίων αρχής γενομένης από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές το 2028.
Ο εκλογέας διατηρεί το δικαίωμα επιλογής ανάμεσα στη φυσική παρουσία και την ηλεκτρονική συμμετοχή, χωρίς να καταργείται η παραδοσιακή μορφή ψηφοφορίας. Ωστόσο, για την αποτροπή της διπλής ψήφου, όσοι επιλέγουν την ηλεκτρονική διαδικασία εγγράφονται σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους και αποκλείονται από την ψηφοφορία με φυσική παρουσία.
Η διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας προβλέπεται να διεξάγεται σε ειδικά εκλογικά τμήματα ηλεκτρονικής ψήφου που θα λειτουργούν σε ολόκληρη τη χώρα υπό την προϋπόθεση να έχουν εγγραφεί τουλάχιστον 30 εκλογείς ανά δήμο, προκειμένου να διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου και η αξιοπιστία της διαδικασίας.