Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρεί, μέσα από το Άρθρο 152, να ενισχύσει έναν θεσμό που συχνά παρέμενε υποτιμημένος ή ανενεργός σε πολλούς δήμους και περιφέρειες. Τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης και τον Περιφερειακό Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν θεσμό τοπικού «συνηγόρου του πολίτη», ο οποίος λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στον πολίτη και τη διοίκηση, με στόχο την αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιοίκησης, γραφειοκρατίας και διοικητικής αυθαιρεσίας.
Το άρθρο προβλέπει ότι στους δήμους άνω των 20.000 κατοίκων η επιλογή συμπαραστάτη είναι υποχρεωτική, ενώ στους μικρότερους δήμους είναι προαιρετική. Στις περιφέρειες ο θεσμός είναι επίσης υποχρεωτικός.
Η εκλογή
Μέχρι σήμερα πολλοί δήμοι είτε δεν προχωρούσαν ποτέ σε επιλογή συμπαραστάτη είτε η διαδικασία «κολλούσε» στις πολιτικές ισορροπίες των δημοτικών συμβουλίων.
Με τον νέο κώδικα εισάγει μια σημαντική αλλαγή: Εάν μετά από τρεις διαδοχικές ψηφοφορίες δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, τότε ο αρμόδιος Επόπτης Νομιμότητας αποκτά τη δυνατότητα να επιλέξει ο ίδιος έναν από τους επικρατέστερους υποψηφίους.
Η επιλογή του συμπαραστάτη γίνεται έπειτα από δημόσια προκήρυξη στην ιστοσελίδα του δήμου ή της περιφέρειας και αφορά πρόσωπα «εγνωσμένου κύρους και εμπειρίας». Ταυτόχρονα αποκλείονται αιρετοί, βουλευτές και γενικότερα πρόσωπα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ζητήματα πολιτικής εξάρτησης ή σύγκρουσης συμφερόντων.
Ο Συμπαραστάτης λαμβάνει αντιμισθία, ισόποση με την αντιμισθία του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου.
Με δύο κοινές υπουργικές αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ Β’ 4182/8.7.2026, το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζουν το ύψος της αντιμισθίας και των εξόδων παράστασης των αιρετών οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εφαρμόζοντας τις σχετικές διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026).
Η αντιμισθία των δημάρχων
Η υπουργική απόφαση διατηρεί τη σύνδεση της αντιμισθίας των δημάρχων με τις αποδοχές του Γενικού Γραμματέα Υπουργείου (5.191 ευρώ μικτά) , με διαφοροποίηση ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου.
Συγκεκριμένα:
Δήμοι άνω των 200.000 κατοίκων: αντιμισθία ίση με το 100% των αποδοχών του Γενικού Γραμματέα Υπουργείου.
Δήμοι από 100.001 έως 200.000 κατοίκους: 90%.
► Δήμοι από 20.001 έως 100.000 κατοίκους: 76%, ήτοι 3.945 μικτά, για την περίπτωση του Δήμου Ναυπακτίας.
Δήμοι έως 20.000 κατοίκους: 62%.
Για τους αντιδημάρχους προβλέπεται αντιμισθία ίση με το 55% της αντιμισθίας που αντιστοιχεί στον δήμαρχο του οικείου δήμου (ήτοι 2.169 ευρώ για την περίπτωση του Δήμου Ναυπακτίας).
Για τις Περιφέρειες, η αντιμισθία του περιφερειάρχη ορίζεται στο 100% των αποδοχών του Γενικού Γραμματέα Υπουργείου.
Οι αναπληρωτές περιφερειάρχες και οι αντιπεριφερειάρχες λαμβάνουν αντιμισθία ίση με το 75% της αντιμισθίας του περιφερειάρχη.
Πότε καταβάλλονται έξοδα παράστασης
Η δεύτερη υπουργική απόφαση καθορίζει τα έξοδα παράστασης για όσους αιρετούς δεν λαμβάνουν αντιμισθία ή για τα αξιώματα που αποζημιώνονται με διαφορετικό τρόπο.
Ειδικότερα προβλέπεται ότι:
Οι πρόεδροι των δημοτικών συμβουλίων λαμβάνουν έξοδα παράστασης ίσα με το 35% της αντιμισθίας του δημάρχου, ήτοι 1.380 για την περίπτωση του Δήμου Ναυπακτίας.
Αντίστοιχα, οι πρόεδροι των περιφερειακών συμβουλίων λαμβάνουν το 35% της αντιμισθίας του περιφερειάρχη.
Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης, καθώς και ο Περιφερειακός Συμπαραστάτης του Πολίτη και της Επιχείρησης, λαμβάνουν έξοδα παράστασης ίσα με εκείνα των προέδρων των αντίστοιχων συμβουλίων.
Ενίσχυση των δημοτικών κοινοτήτων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νέα ρύθμιση για τους προέδρους συμβουλίων δημοτικών κοινοτήτων και τους εκπροσώπους δημοτικών κοινοτήτων.
Οι συγκεκριμένοι αιρετοί λαμβάνουν πλέον έξοδα παράστασης ίσα με το 12,5% της αντιμισθίας του οικείου δημάρχου, ήτοι 493 ευρώ για την περίπτωση του Δήμου Ναυπακτίας ενώ προβλέπεται πρόσθετη οικονομική ενίσχυση ανάλογα με την απόσταση της κοινότητας από την έδρα του δήμου:
50 ευρώ για απόσταση έως 10 χιλιόμετρα,
100 ευρώ για απόσταση άνω των 10 και έως 20 χιλιομέτρων,
150 ευρώ για απόσταση μεγαλύτερη των 20 χιλιομέτρων.
Η διάταξη αυτή αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς εξόδων κίνησης που ίσχυε από το 2010 και λαμβάνει υπόψη το πραγματικό κόστος μετακίνησης των αιρετών των απομακρυσμένων κοινοτήτων.
► Η νέες διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης εκτιμάται ότι θα επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς δήμων και περιφερειών από περίπου 9,5 έως 19,5 εκατ. ευρώ ετησίως, με μέση εκτίμηση περίπου 14,5 εκατ. ευρώ.
Μια και οι δημοσκοπήσεις διαδέχονται η μια την άλλη, καθώς πραγματοποιούνται σε εβδομαδιαία πλέον βάση, παραθέτουμε μια ακόμα που έκανε η ιστοσελίδα aftodioikisi.gr από το διάστημα 1ης έως 20ης Ιουνίου 2026.
Μέσα από εκτενές ερωτηματολόγιο που αφορούσε την ικανοποίηση των πολιτών από το έργο των δημάρχων τους, καταγράφονται πανελλαδικά οι απόψεις 20.385 ερωτηθέντων πολιτών.
Τα στοιχεία της δημοσκόπησης είναι σταθμισμένα βάσει Περιφέρειας κατοικίας, φύλου, ηλικίας, επιπέδου εκπαίδευσης (σύμφωνα με την απογραφή 2021 της ΕΛΣΤΑΤ).
Η δημοσκόπηση παραθέτει στοιχεία από 104 δήμους όπου και υπήρξε επαρκής συμμετοχή.
Η γενικότερη εικόνα των δημάρχων είναι βελτιωμένη σε σχέση με αντίστοιχη έρευνα προ εξαμήνου, σχεδόν 1 στους 6 δήμους που μετρήθηκαν βρίσκονται πάνω από το σταθμισμένο πανελλαδικό δείκτης ικανοποίησης.
► Όσον αφορά τον δήμο Ναυπακτίας αυτός καταλαμβάνει την 51η θέση με το ποσοστό ικανοποίησης των δημοτών να φτάνει στο 27,7%.
Στην πρώτη θέση βρίσκεται ο δήμαρχος Περιστερίου Α. Παχατουρίδης με 51,3%. Στη δεύτερη θέση είναι ο δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης Γρ. Κωνσταντέλλος με 50% και στην τρίτη θέση ο δήμαρχος Αλίμου Α. Κονδύλης.
Αναφορικά με τους δήμους της Αιτωλοακαρνανίας, ο δήμος Ναυπακτίας καταλαμβάνει την τρίτη θέση μετά από το Αγρίνιο και το Μεσολόγγι .
Η εποχή μας δεν είναι επιεικής με τους πολιτικούς. Και δικαίως. Οι διαδοχικές κρίσεις, η αβεβαιότητα, η γεωπολιτική αστάθεια και η πίεση στην καθημερινότητα των πολιτών δεν αφήνουν περιθώρια για μετριότητες. Η κοινωνία δεν αναζητά άλλους επαγγελματίες της πολιτικής. Αναζητά ηγέτες.
Ηγέτης δεν είναι εκείνος που μετρά δημοσκοπήσεις ή προσαρμόζει τον λόγο του στις διαθέσεις της ημέρας. Είναι εκείνος που χαράζει πορεία, αναλαμβάνει την ευθύνη των αποφάσεών του και εμπνέει εμπιστοσύνη ακόμη και όταν οι επιλογές του έχουν πολιτικό κόστος. Δεν ακολουθεί την κοινή γνώμη· τη διαμορφώνει.
Δυστυχώς, η δημόσια ζωή κατακλύζεται από πολιτικούς που αρκούνται στη διαχείριση της επικαιρότητας. Επενδύουν στην εικόνα αντί για το έργο, στις δημόσιες σχέσεις αντί για την ουσία, στην επικοινωνία αντί για το όραμα. Είναι επαρκείς για να διαχειριστούν έναν κομματικό μηχανισμό, αλλά ανεπαρκείς για να εμπνεύσουν μια κοινωνία.
Η ηγεσία, όμως, δεν είναι τίτλος ούτε αξίωμα. Είναι η ικανότητα να πείθεις ότι μπορείς να οδηγήσεις μια χώρα μπροστά, όταν όλα μοιάζουν να την κρατούν πίσω. Είναι η αποφασιστικότητα να συγκρουστείς με κατεστημένα συμφέροντα, να πεις αλήθειες που δεν είναι ευχάριστες και να υπηρετήσεις το δημόσιο συμφέρον αντί για τη βραχυπρόθεσμη πολιτική επιβίωση.
Η μεγαλύτερη κρίση που αντιμετωπίζουμε σήμερα ίσως δεν είναι οικονομική ούτε θεσμική. Είναι κρίση ηγεσίας. Όσο η πολιτική ανταμείβει τη μετριότητα, την επικοινωνιακή ευκολία και τον κομματικό υπολογισμό, τόσο η κοινωνία θα απομακρύνεται από την πολιτική και θα ενισχύεται η δυσπιστία προς τους θεσμούς.
Οι μεγάλες εποχές γεννούν μεγάλες απαιτήσεις. Και οι μεγάλες απαιτήσεις δεν καλύπτονται από διαχειριστές. Καλύπτονται από ηγέτες που έχουν το θάρρος να αλλάξουν την πορεία των πραγμάτων, όχι απλώς να τη συντηρήσουν.