Στην κοινή συνεδρίαση της ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας) και της ΕΝΠΕ (Ένωση Περιφερειών Ελλάδας), ο Υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος παρουσίασε τον νέο Κώδικα για την Αυτοδιοίκηση. Αν και το ενδιαφέρον της παρουσίας του επικεντρώθηκε κυρίως στο νέο εκλογικό σύστημα, η ουσία του Κώδικα αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον της τοπικής διακυβέρνησης.

Η έμφαση του Υπουργού στο νέο εκλογικό σύστημα – με σκοπό την «ενίσχυση της κυβερνησιμότητας» στους δήμους και τις περιφέρειες – αφήνει να διαφανεί η πρόθεση του κεντρικού κράτους να μειώσει τις αποκλίσεις, τις συγκρούσεις και την αστάθεια που προκαλούσε η απλή αναλογική. Ωστόσο, αυτή η μεταρρύθμιση φαίνεται να αγνοεί το πάγιο αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ουσιαστική ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής της αυτοτέλειας.

Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις των αιρετών,  οι θεσμοί της αυτοδιοίκησης περίμεναν έναν Κώδικα που θα ρύθμιζε κρίσιμα ζητήματα αρμοδιοτήτων, οικονομικών πόρων και ανεξαρτησίας από την κεντρική διοίκηση. Αντί αυτού, βλέπουν ένα κείμενο νομοθετικής πρωτοβουλίας που εστιάζει στον εκλογικό μηχανισμό και λιγότερο -έως καθόλου- στα θεμελιώδη ζητήματα λειτουργίας και αυτονομίας των ΟΤΑ.

Οι πρώτες αναγνώσεις του Κώδικα Λιβάνιου κάνουν λόγο για ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και της εποπτείας των αποφάσεων των ΟΤΑ από την κεντρική εξουσία. Ενισχύεται η αρμοδιότητα του Ελεγκτή Νομιμότητας, εντείνονται οι προληπτικοί έλεγχοι, και περιορίζεται η δυνατότητα των δήμων να ασκούν πολιτική με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Αντί να δοθούν κίνητρα και εργαλεία για την ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών, προγράμματα και πόροι παραμένουν εξαρτώμενα από το κράτος.

Η έννοια της «διοικητικής αυτοτέλειας», που αποτελεί βασική αρχή κάθε σύγχρονου αποκεντρωμένου μοντέλου διακυβέρνησης, φαίνεται να παραγκωνίζεται.

Ουσιαστικά, προωθείται ένα μοντέλο όπου η αυτοδιοίκηση θα διοικεί, αλλά υπό συνεχή επιτήρηση.