Ο κορωνοϊός ένωσε τον κόσμο στον φόβο, αλλά τον χώρισε στην αντίδραση, με περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού, περίπου 2,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι, να μην έχουν λάβει κρατική βοήθεια στη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές της επιπτώσεις, με αποτέλεσμα τεράστιες διαφορές να παρατηρούνται μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών χωρών.
Αυτό συμβαίνει και στη χώρα μας που ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού να βρίσκεται εκτός προστασίας. Ήδη η συζήτηση για το τι θα αφήσει πίσω της η πανδημία έχει ξεκινήσει από την πρώτη καραντίνα τον προηγούμενο Μάρτιο. Όλοι κάνουν εικασίες, προ-βλέψεις πάνω σε επιστημονικά μοντέλα και μη, ανα-λύσεις με βάση την εμπειρία του παρελθόντος και βέβαια αρκετό ένστικτο. Κάποια στιγμή θα τραβηχτούν τα νερά της πλημμύρας και θα εμφανιστεί το τι ακριβώς έχει μείνει, μια και μέχρι τώρα και ίσως για αρκετό ακόμα καιρό, όλη αυτή η θολούρα δεν επιτρέπει να δούμε καθαρά τι υπάρχει από κάτω.
Τα σενάρια για την επόμενη ημέρα πολλά, κάποια υπερβολικά κάποια αρκετά αφελή. Σενάρια για θέματα Οικονομίας, εργασιακών σχέσεων, Δημοκρατίας και γεω-πολιτικών εξελίξεων και επιδιώξεων, ακούγονται, έχουν γραφτεί και θα γραφτούν ακόμη περισσότερα.
Όλοι προσπαθούν να οσμιστούν κάτι από τον «καινούργιο αέρα». Αν δούμε το επίπεδο της διασκέδασης – τηλεόρασης – ενημέρωσης εν μέσω δύο εγκλεισμών, έχει αμβλύνει κριτήρια, δημιουργώντας έναν άμορφο χυλό στις ανάγκες και στις επιλογές. Θα αντιτείνει κάποιος ότι πάντα έτσι ήταν το μεγαλύτερο μέρος της τηλεόρασης και των ΜΜΕ, και μάλιστα σήμερα που δεν είναι και ο αποκλειστικός πάροχος διασκέδασης και ψυχαγωγίας στο σπίτι, οπότε δεν είναι τόσο μεγάλη η επιρροή της, ενώ για την ενημέρωση οι πηγές είναι χιλιάδες. Σωστά, με μία διαφορά.
Αν επιμερίσουμε καταστάσεις και τις απλώσουμε σε ένα βάθος δεκαετιών θα δούμε πως τα όποια αρνητικά αποτελέσματα μπορεί να μην έχουν μια τόσο μεγάλη επίδραση σε γενικευμένη κλίμακα. Πάντα υπήρχε ο ένας κόσμος και ο άλλος και όλοι έβρισκαν αυτό που ήθελαν, σύμφωνα με τα κριτήριά τους. Σήμερα όμως δεν έχεις το περιθώριο αυτού του χρονικού «απλώματος».
Είναι η πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο που γίνονται όλα ταυτόχρονα. Εγκλεισμός, οικονομική ανασφάλεια, υποχώρηση της Δημοκρατίας, αβέβαιη εξέλιξη στα πάντα, βίαιη συνειδητοποίηση πως όλα μπορούν να γκρεμιστούν από μια χούφτα μικρόβια και ιούς, που αδυνατούμε να ελέγξουμε.
Ας μη ξεχνάμε και το έλλειμμα της ζωντανής επαφής με τον κόσμο που ίσως χρειαστεί πολύ καιρό ακόμη για μια έστω στοιχειώδη αποκατάσταση.
Ίσως και να πρέπει να γίνουν και πάλι οι συστάσεις. Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν θα προκαλέσει την οποιαδήποτε έκπληξη αν οι πρώτες αντιδράσεις μετά το «σφύριγμα της λήξης» αυτού του εφιάλτη κάνουν την εμφάνισή τους συμπεριφορές όπως:
Η απόλυτη εξωστρέφεια, η θεοποίηση του εφήμερου και η δίψα να χορτάσουμε την στέρησή μας. Να αρχίσουμε να αγκαλιάζουμε και να φιλάμε αδιακρίτως ή στον αντίποδα όλων αυτών να κλειστούμε ακόμη περισσότερο μέσα στα αυστηρά σχήματα οικογένειας, πατρίδας που κινδυνεύει, ομάδας που απειλείται και δόγματος που έχει δίκιο.
Σε κάθε περίπτωση, ο κορωνοϊός ένωσε τον κόσμο στον φόβο, αλλά τον χώρισε στην αντίδραση, με τον καθένα να πράττει και να συμπεριφέρεται σύμφωνα με τις εμπειρίες του, την παιδεία και το ένστικτο που διαθέτει.
Τις φωτιές και την αποψίλωση του εδάφους που έχουμε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ακολουθούν πλημμύρες, με τις πρώτες βροχές.
Για την αντιπλημμυρική θωράκιση της χώρας, με πρόσφατη εγκύκλιο, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ζητά άμεση κινητοποίηση Δήμων και Περιφερειών, θέτοντας συγκεκριμένες ενέργειες και αυστηρό χρονοδιάγραμμα προετοιμασίας ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι Δήμοι
Η εγκύκλιος θέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους Δήμους. Μεταξύ άλλων, ζητείται να προχωρήσουν άμεσα:
► στον έλεγχο και συντήρηση των δικτύων ομβρίων υδάτων των οδών αρμοδιότητάς τους,
► στον έλεγχο και τη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς τους,
► προγραμματισμό και την εκτέλεση νέων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, όπου απαιτείται.
► Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον καθαρισμό και τη συντήρηση των εσχαρών και των φρεατίων υδροσυλλογής, των αγωγών και των λοιπών στοιχείων του δικτύου ομβρίων.
► Οι Δήμοι καλούνται να διαθέτουν επικαιροποιημένο κατάλογο με χώρους προσωρινής καταφυγής εκτός των ζωνών υψηλής επικινδυνότητας πλημμύρας, στους οποίους θα πρέπει να υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο για τους πολίτες όσο και για τα οχήματα της ΕΛ.ΑΣ., του Πυροσβεστικού Σώματος και του ΕΚΑΒ.
► Για περιοχές που βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού πλημμυρικού κινδύνου, πρέπει επιπλέον να προσδιοριστούν κατάλληλα κτίρια για ασφαλή επιτόπου καταφυγή.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Με βάση τις οδηγίες της ΓΓΠΠ, ο Σεπτέμβριος του 2026 αποτελεί ουσιαστικά τον μήνα επιχειρησιακής προετοιμασίας των ΟΤΑ:
► Έως το πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: σύγκληση Τοπικών Επιχειρησιακών Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας – ΤΕΣΟΠΠ και αντίστοιχα Περιφερειακών ΠΕΣΟΠΠ.
► Έως το πρώτο δεκαπενθήμερο Σεπτεμβρίου: χαρτογράφηση των σημείων αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας από τις Τεχνικές Υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών.
► Έως τις 20 Σεπτεμβρίου: ειδική ενημέρωση από τις Περιφέρειες προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και το ΕΣΚΕΔΙΚ για συγκεκριμένες διαπεριφερειακές περιπτώσεις οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών.
► Εντός Σεπτεμβρίου: σχεδιασμός και διεξαγωγή άσκησης Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρες, με πρόβλεψη και για οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πολιτών.
Κάποτε πήγαινες στο πανηγύρι για να χορέψεις. Σήμερα πας κυρίως για να αποδείξεις ότι πήγες.
Η διαφορά είναι μικρή μόνο αν δεν έχεις κινητό. Αν έχεις, είναι τεράστια.
Το παλιό πανηγύρι ήταν μια απλή υπόθεση.
Μια πλατεία, μερικά τραπέζια, ένα πάλκο, μουσική και άνθρωποι που ήξεραν να διασκεδάζουν χωρίς να χρειάζεται να ενημερώσουν προηγουμένως τους διαδικτυακούς τους φίλους.
Δεν υπήρχε ανάγκη για story, reel, live μετάδοση ή φωτογραφία με λεζάντα «Αξέχαστες στιγμές». Οι στιγμές ήταν πράγματι αξέχαστες, επειδή δεν περνούσε ο μισός χρόνος τους ψάχνοντας την κατάλληλη γωνία για λήψη.
Σήμερα, πριν αρχίσει ο χορός, αρχίζει η παραγωγή. Κάποιος κρατάει το κινητό, κάποιος ποζάρει, κάποιος τραβάει βίντεο και κάποιος άλλος ελέγχει αν το βίντεο «γράφει».
Το πανηγύρι έχει αποκτήσει πλέον και σκηνοθεσία. Λείπει μόνο ο σκηνοθέτης με το «πάμε!».
Και βέβαια, τίποτα δεν πρέπει να μείνει εκτός πλάνου. Ούτε το ποτήρι, ούτε το πιάτο, ούτε το χέρι που σηκώνεται στον χορό. Διότι αν δεν ανέβηκε στο Instagram, υπήρξε άραγε;
Ακόμη και το ντύσιμο έχει αλλάξει. Κάποτε φορούσες ό,τι άντεχες μέχρι το πρωί. Τώρα χρειάζεσαι εμφάνιση κατάλληλη για πανηγύρι, αλλά ταυτόχρονα και για φωτογράφιση μόδας. Το παραδοσιακό χωριό απέκτησε, χωρίς να το ζητήσει, τη δική του πασαρέλα.
Και μετά έρχεται η μουσική. Εκεί όπου κάποτε ο ήχος κουβαλούσε μνήμη, τόπο και παράδοση, σήμερα ακούς τραγούδια κακής ποιότητας που φορούν τη στολή του παραδοσιακού, σε ανυπόφορα ντεσιμπέλ. Όσο πιο δυνατά, τόσο καλύτερα. Αν μετά το τρίτο τραγούδι δεν έχεις χάσει προσωρινά την ακοή σου, μάλλον το ηχείο δεν ήταν αρκετά μεγάλο.
Φυσικά, δεν φταίνε τα κινητά. Τα κινητά είναι απλώς εργαλεία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η καταγραφή αντικαθιστά τη συμμετοχή. Όταν αντί να χορεύεις, κοιτάς αν σε τραβάει κάποιος. Όταν αντί να ακούς τη μουσική, ελέγχεις αν βγήκες καλά στο βίντεο.
Κάποτε το πανηγύρι ήταν μια ευκαιρία να ξεχάσουμε για λίγο τον εαυτό μας. Σήμερα κινδυνεύει να γίνει μια ευκαιρία να τον διαφημίσουμε.
Και κάπως έτσι, από την πλατεία του χωριού φτάσαμε στην παγκόσμια σκηνή του Instagram.
Άλλωστε, τι αξία έχει να περάσεις καλά με τους ανθρώπους γύρω σου, αν δεν το μάθουν πρώτα οι 1.237 ακόλουθοί σου;
Ίσως, τελικά, το πιο παραδοσιακό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε σε ένα πανηγύρι είναι το πιο απλό: να αφήσουμε για λίγο το κινητό στην τσέπη και να χορέψουμε. Χωρίς αποδεικτικά στοιχεία.
Γιατί το αληθινό πανηγύρι δεν χρειάζεται κάμερα. Χρειάζεται ανθρώπους που να είναι πραγματικά εκεί.