Πριν δύο μήνες, επισκέφθηκα την Στοκχόλμη για πρώτη φορά. Πήγα εκεί ως συντονίστρια μιας πρότασης χρηματοδότησης για την απανθρακοποίηση ενός εργοστασίου παραγωγής χάλυβα. Είχα μόνο μία μέρα στη διάθεσή μου για εξερεύνηση. Χρειαζόμουν να περπατήσω στη σιωπή, επειδή είχα περάσει τις προηγούμενες δύο ημέρες μιλώντας συνεχώς με κόσμο. Αφού περπάτησα περίπου 20 χιλιόμετρα χωρίς να το καταλάβω, κατέληξα στο μουσείο Vasa. Αρχικά, δίστασα να μπω· δεν ήμουν σίγουρη αν με ενδιέφερε να δω ένα σαπιοκάραβο που ανασύρθηκε από τον βυθό. Κάποιο ένστικτο με τράβηξε και μπήκα. Εκεί πέρασα τρεις από τις πιο συναρπαστικές ώρες της ζωής μου.
Το Vasa βούλιαξε πριν από 400 περίπου χρόνια στο πρώτο του ταξίδι, 1.500 μέτρα από το λιμάνι της Στοκχόλμης από όπου ξεκίνησε. Η τοποθεσία του στον βυθό ξεχάστηκε για αιώνες, μέχρι που ξαναεντοπίστηκε στα τέλη της δεκαετίας 1950, και τελικά ανασύρθηκε το 1961 μετά από γιγαντιαίες προσπάθειες ανεξάρτητων ερευνητών. Έκτοτε, εκτίθεται στο μουσείο που φέρει το όνομα του. Είναι το μεγαλύτερο ξύλινο πλοίο που έχει ποτέ ανασυρθεί και διατηρείται ακόμη. Έμαθα ότι 95% του πλοίου έχει παραμείνει ακέραιο μέσα στους αιώνες, λόγω της χαμηλής αλατότητας της Βαλτικής.
Περίπου 150 άτομα ταξίδευαν με το Vasa, εκ των οποίων 30-50 έχασαν τη ζωή τους όταν το πλοίο βυθίστηκε. Το Vasa ήταν ένα τεχνολογικό επίτευγμα που απέτυχε λόγω αστοχιών σχεδιασμού και πολιτικών πιέσεων για γρήγορη κατασκευή. Στην προσπάθεια τους οι άνθρωποι να φτιάξουν το πιο πρωτοποριακό και επιβλητικό πολεμικό πλοίο της εποχής, παρέβλεψαν βασικές λεπτομέρειες ασφαλείας. Παρέβλεψαν τους επιβάτες, οι οποίοι έγιναν αναλώσιμοι, σαν να έσβηναν, σαν να ήταν φευγαλέοι.
Αιώνες αργότερα, ήταν η ανθρώπινη θέληση που κατάφερε να ανασύρει το πλοίο, αλλά και να ανακατασκευάσει ό,τι είχε χαθεί. Λες και ο άνθρωπος προσπάθησε να διορθώσει το λάθος, βάζοντας τους επιβάτες που χάθηκαν στο προσκήνιο. Κάθε σορός που σώθηκε έχει ένα όνομα, μια ταυτότητα, μια ιστορία και συνοδεύεται από ρούχα και αντικείμενα που του ανήκαν. Ένιωσα ότι ήταν ένας φόρος τιμής για κάθε ζωή που είχε χαθεί. Το μουσείο παρουσιάζει το Vasa ως ζωντανό οργανισμό που ταξιδεύει και εξελίσσεται στον χρόνο, για να θυμίζει ταυτόχρονα την ματαιοδοξία αλλά και το μεγαλείο του ανθρώπου.
Σε μια γωνιά του μουσείου υπήρχε μια οθόνη που απεικόνιζε το βυθό να κινείται. Κάθισα σε έναν καναπέ μπροστά από την οθόνη και έβαλα τα ακουστικά για τους επισκέπτες. Μια βαθιά και ήρεμη φωνή μιλούσε για το πώς, πλησιάζοντας τους νεκρούς, μπορούμε να μάθουμε πιο πολλά για τη ζωή. Η φωνή καλούσε τους επισκέπτες να σαρώσουν ένα QR code και να γράψουν τις σκέψεις τους για τη ζωή και τον θάνατο. Οι σκέψεις αυτές αναδύονταν ανώνυμα από το βυθό στην οθόνη. Τις κοιτούσα απορροφημένη για ώρα, μέχρι που έγραψα κι εγώ τη δική μου: «Θέλω να αφιερώσω τη ζωή μου σε έναν σκοπό». Πρόσφατα, έφερα στο μυαλό μου αυτό που είχα γράψει και σκέφτηκα ότι ίσως ο σκοπός να είναι μπροστά μου, στις λεπτομέρειες που παραβλέπω όταν βιάζομαι να διεκπεραιώσω… Ίσως κάθε σκέψη, λέξη και πράξη να έχει τις απαντήσεις που ψάχνω…
Ερικέττη Σέρβου – Σύμβουλος καινοτομίας και co-founder της AskE
Την πρόταση του Δημάρχου Ναυπακτίας κ.Βασίλη Γκίζα για την ένταξη της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Ναυπακτίας (ΔΕΥΑΝ) στην ΕΥΔΑΠ ενέκρινε το Δημοτικό Συμβούλιο. Στόχος είναι να περιοριστούν τα χρέη που επιβαρύνουν την επιχείρηση και τον Δήμο και να εξασφαλιστούν αξιόπιστες υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης για τους πολίτες.
Με την ένταξη στην ΕΥΔΑΠ, η ΔΕΥΑΝ μπορεί να λάβει κρατική επιδότηση τουλάχιστον 4,1 εκ. ευρώ για την αποπληρωμή χρεών από λογαριασμούς ρεύματος. Παράλληλα, η ΕΥΔΑΠ θα αναλάβει τη λειτουργία και τη συντήρηση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, αξιοποιώντας την εμπειρία, το προσωπικό και τους πόρους της. Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου αποτελεί το πρώτο βήμα αυτής της διαδικασίας.
Γιατί χρειάζεται αλλαγή
Το βασικό πρόβλημα της ΔΕΥΑΝ είναι ότι τα έσοδά της δεν επαρκούν για τις ανάγκες λειτουργίας της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο, τα ετήσια έσοδα κυμαίνονται περίπου στα 2 εκ. ευρώ. Η δαπάνη ρεύματος, από περίπου 605.000 ευρώ το 2019, έφτασε τα 1,8 εκ. ευρώ το 2022 και αναμένεται να ανέλθει στα 2 εκ. ευρώ το 2026. Παράλληλα, το κόστος προσωπικού, μαζί με τη σχετική εργολαβία, ανέρχεται περίπου στις 800.000 ευρώ ετησίως. Επομένως, μόνο για ρεύμα και προσωπικό εκτιμάται ότι απαιτούνται περισσότερα χρήματα από όσα εισπράττει η επιχείρηση, πριν καλυφθούν οι επισκευές, οι προμήθειες και οι παλαιότερες υποχρεώσεις. Επιπλέον, στην κατάσταση αυτή προστίθενται και τα βάρη του παρελθόντος, όπως δάνεια συνολικού ύψους περίπου 3 εκ. ευρώ που συνήφθησαν την περίοδο 2007-2015 και εξυπηρετούνται με τη συνδρομή του Δήμου, καθώς και η δικαστική εκκρεμότητα για το έργο Λαδόπουλου, που αφορά στην ίδια συμμετοχή της ΔΕΥΑΝ, αρχικού ύψους περίπου 2,5 εκ. ευρώ.
Παράλληλα, η ΔΕΥΑΝ εξυπηρετεί 104 οικισμούς, με εκτεταμένα και πεπαλαιωμένα δίκτυα που χρειάζονται συχνές παρεμβάσεις. Σε πολλές περιοχές, η μεταφορά του νερού απαιτεί συνεχή λειτουργία αντλιών, αυξάνοντας την κατανάλωση ρεύματος. Τις ανάγκες αυτές καλύπτουν μόλις 26 εργαζόμενοι (14 μόνιμοι και 12 μέσω εργολάβου), ενώ το οργανόγραμμα προβλέπει 46 θέσεις. Η λειτουργία της επιχείρησης επιβαρύνεται επιπλέον από τις ανείσπρακτες οφειλές καταναλωτών, που υπερβαίνουν τα 3 εκ. ευρώ. Ο Δήμαρχος δεν παρέλειψε να επισημάνει και τις ευθύνες της κεντρικής Πολιτείας για την υποστελέχωση των ΔΕΥΑ, τις καθυστερήσεις στη σύνδεση φωτοβολταϊκών έργων και την ανεπαρκή στήριξη για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Υπογραμμίζοντας την ανάγκη αλλαγής, ο ίδιος τόνισε: «Στόχος είναι να σταματήσουμε την αιμορραγία τώρα. Αφήνουμε πίσω το μοντέλο που απέτυχε πανελλαδικά και διαχρονικά, επιλέγοντας αξιόπιστη λύση».
Τί προσφέρει η ένταξη στην ΕΥΔΑΠ
Η κρατική επιδότηση για το ενεργειακό χρέος της ΔΕΥΑΝ υπολογίζεται περίπου στα 4,1 εκ. ευρώ, έναντι συνολικής οφειλής προς τη ΔΕΗ περίπου 5,5 εκ. ευρώ. Για την αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας απαιτούνταν η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου να ληφθεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Πέρα από τη μείωση του χρέους, η ΕΥΔΑΠ διαθέτει οργανωμένες τεχνικές υπηρεσίες και, λόγω του μεγέθους της, μεγαλύτερη δυνατότητα να εξασφαλίζει ευνοϊκότερες τιμές στην ενέργεια και στις προμήθειες και χρηματοδοτήσεις για έργα. Αυτές οι δυνατότητες δημιουργούν προϋποθέσεις καλύτερης συντήρησης και αναβάθμισης των δικτύων της Ναυπακτίας. Προτεραιότητες του Δήμου είναι η διατήρηση τοπικής εξυπηρέτησης των πολιτών, η κάλυψη των ορεινών κοινοτήτων, η αποκατάσταση των βλαβών και η μέριμνα για τους εργαζομένους.
Σημειώνεται ότι η απόφαση δεν ολοκληρώνει από μόνη της τη μεταφορά. Θα προηγηθεί η αποτίμηση της αξίας των υποδομών, ενώ το ποσό που θα καταβάλει η ΕΥΔΑΠ για τη μεταβίβασή τους θα αξιοποιηθεί για την αποπληρωμή των υπόλοιπων υποχρεώσεων. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί με σύμβαση, την οποία ο Δήμος μπορεί να μην υπογράψει εάν οι τελικοί όροι κριθούν ασύμφοροι.
Οι παρεμβάσεις που έχουν προηγηθεί
Η Δημοτική Αρχή έχει στηρίξει τη ΔΕΥΑΝ στην αποπληρωμή παλαιότερων δανείων, ενώ ολοκληρώθηκε η εξόφληση της παλαιάς ρύθμισης προς τη ΔΕΗ. Επίσης, συνεχίζεται η δικαστική διεκδίκηση για τη γνωστή οικονομική απαίτηση που αφορά στο έργο Λαδόπουλου. Για τη μείωση του ενεργειακού κόστους προχωρά προς ολοκλήρωση η αναβάθμιση των αντλιοστασίων, προϋπολογισμού περίπου 7 εκ. ευρώ. Επιπλέον, έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση και έχει υπογραφεί σύμβαση για φωτοβολταϊκό πάρκο 1 MW στη Βομβοκού, για το οποίο εκκρεμούν οι όροι σύνδεσης με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, με αντίστοιχες καθυστερήσεις να αντιμετωπίζουν Δήμοι και ΔΕΥΑ σε όλη τη χώρα.
Ωστόσο, η αύξηση του κόστους λειτουργίας και τα συσσωρευμένα χρέη απαιτούν συνολικότερη αντιμετώπιση.
Νέα δάνεια ισοδυναμούν με νέο φαύλο κύκλο χρεών
Όπως επεσήμανε ο Δήμαρχος κατά την εισήγησή του, ένα νέο δάνειο μπορεί να εξοφλήσει παλαιούς λογαριασμούς, αλλά δεν μειώνει το κόστος της καθημερινής λειτουργίας. Η ΔΕΥΑΝ θα πρέπει να πληρώνει τους νέους λογαριασμούς και, ταυτόχρονα, τις δόσεις και τους τόκους του δανείου, με εγγυητή τον Δήμο. Αντίστοιχα, η πρόταση για μεταφορά των υπηρεσιών στον Δήμο ή η συγχώνευση με άλλη ΔΕΥΑ δεν οδηγεί σε διαγραφή ή ρύθμιση των οφειλών και υποχρεώσεων της επιχείρησης. Ως εκ τούτου, κάθε εναλλακτική πρόταση πρέπει να εξηγεί πώς θα καλυφθούν τα χρέη και οι λειτουργικές ανάγκες, χωρίς διαρκή επιβάρυνση των δημοτών με υπέρογκες αυξήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ.Γκίζας σχολίασε: «Απορρίπτουμε τους νέους υπέρογκους δανεισμούς που επιπόλαια προτείνει η αντιπολίτευσηκαι που μόνο σε αδιέξοδα και νέους φαύλους κύκλους θα μας οδηγήσουν. Απορρίπτουμε τη δήθεν εξυγίανση της ΔΕΥΑΝ, που υποκριτικά προτείνει η αντιπολίτευση, αφού μόνο με υπέρογκες αυξήσεις μπορεί να επιτευχθεί».
Με την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Δήμος Ναυπακτίας προχωρά στην επόμενη φάση, με στόχο τη μείωση των χρεών και τη βελτίωση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλη τη Ναυπακτία. Η αξιολόγηση των τελικών όρων θα γίνει με κριτήριο το συμφέρον των δημοτών, την κάλυψη των αναγκών της πόλης και των χωριών και την αξιόπιστη λειτουργία των δικτύων.-
Το 61,7% των υπόχρεων Δήμων δεν διαθέτει Συμπαραστάτη του Δημότη, (ανάμεσά τους και ο Δήμος Ναυπακτίας), ενώ μόλις το 38,3% έχει ολοκληρώσει τη σχετική διαδικασία.
Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης αποτελεί θεσμό διαμεσολάβησης μεταξύ των πολιτών, των επιχειρήσεων και των δημοτικών υπηρεσιών.
Θεσπίστηκε με τον νόμο 3852/2010 («Καλλικράτης»), με σκοπό την αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιοίκησης, την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και τη βελτίωση της λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Ο Συμπαραστάτης δεν υποκαθιστά τη δημοτική διοίκηση ούτε λειτουργεί ως δικαστική αρχή. Παρεμβαίνει διαμεσολαβητικά, αναζητώντας λύσεις και επισημαίνοντας διοικητικές δυσλειτουργίες.
Ποιες είναι οι αρμοδιότητές του
Ο Συμπαραστάτης δέχεται και διερευνά επώνυμες καταγγελίες πολιτών και επιχειρήσεων σχετικά με πράξεις ή παραλείψεις δημοτικών υπηρεσιών και δημοτικών νομικών προσώπων.
Οι βασικές λειτουργίες του περιλαμβάνουν:
Διερεύνηση καταγγελιών: Εξετάζει περιπτώσεις πιθανής κακοδιοίκησης και προβλημάτων στη συναλλαγή πολιτών και επιχειρήσεων με τον Δήμο.
Διαμεσολάβηση: Επικοινωνεί με τις αρμόδιες υπηρεσίες και αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την επίλυση των προβλημάτων.
Εντοπισμό διοικητικών δυσλειτουργιών: Αναδεικνύει επαναλαμβανόμενα προβλήματα που επηρεάζουν την εξυπηρέτηση των δημοτών.
Υποβολή προτάσεων: Διατυπώνει εισηγήσεις για τη βελτίωση της δημοτικής διοίκησης και των σχέσεών της με τους πολίτες.
Σύνταξη ετήσιας έκθεσης: Παρουσιάζει δημόσια το έργο του, τις υποθέσεις που εξέτασε και τις διαπιστώσεις του.
Η υποβολή καταγγελίας στον Συμπαραστάτη δεν καταργεί τη δυνατότητα προσφυγής στον Συνήγορο του Πολίτη ή σε άλλες αρμόδιες ελεγκτικές και διοικητικές αρχές.
Οι αλλαγές
Ο νόμος 5314/2026 φέρνει σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία επιλογής του Συμπαραστάτη.
Σύμφωνα με το άρθρο 152, η επιλογή είναι υποχρεωτική για τους Δήμους με πληθυσμό 20.000 κατοίκων και άνω. Στους μικρότερους Δήμους παρέχεται η δυνατότητα επιλογής Συμπαραστάτη, χωρίς να αποτελεί υποχρέωση.
► Ο Συμπαραστάτης επιλέγεται από το Δημοτικό Συμβούλιο, με φανερή ψηφοφορία και πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του συνόλου των μελών του.
Εάν δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, προβλέπονται επαναληπτικές ψηφοφορίες.
Κατά την τρίτη ψηφοφορία απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων των παρόντων μελών, χωρίς να προσμετρώνται στον αριθμό των παρόντων οι δηλώσεις αποχής.
► Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι, εφόσον αποτύχει και η τρίτη ψηφοφορία, ο αρμόδιος Επόπτης Νομιμότητας επιλέγει Συμπαραστάτη μεταξύ των υποψηφίων που πλειοψήφησαν.
Την ουσιαστική συμμετοχή όλων των Τοπικών Κοινοτήτων στη συζήτηση για την ενδεχόμενη οικειοθελή ένταξη της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ ζητά η παράταξη «Αλλάζουμε Πλεύση», με έγγραφο αίτημα που υπέβαλε ο επικεφαλής της, Ανδρέας Κωνσταντόπουλος, προς τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Ναυπακτίας.
Συγκεκριμένα, ζητούμε:
Να προσκληθούν εγκαίρως όλοι οι πρόεδροι των Τοπικών Κοινοτήτων στην προγραμματισμένη συνεδρίαση, με δυνατότητα να τοποθετηθούν.
Να κατατεθούν πριν από τη συνεδρίαση οι γραπτές θέσεις των προέδρων και των συμβουλίων των τοπικών κοινοτήτων, όπου αυτά υφίστανται, μαζί με τυχόν σχετικές αποφάσεις, ώστε να διακρίνεται η προσωπική άποψη από τη συλλογική θέση.
Να τους διατεθεί εγκαίρως το διαθέσιμο ενημερωτικό υλικό, με επαρκή χρόνο για συζήτηση και διαμόρφωση τεκμηριωμένης άποψης.
Οι γραπτές τοποθετήσεις ζητούμε να κοινοποιηθούν σε όλους τους δημοτικούς συμβούλους πριν από τη συνεδρίαση και να συμπεριληφθούν στον σχετικό φάκελο και στα πρακτικά.
Η απόφαση αφορά την ύδρευση, την αποχέτευση, τις υποδομές και την εξυπηρέτηση των κατοίκων σε ολόκληρη τη Ναυπακτία. Κάθε κοινότητα έχει ιδιαίτερες ανάγκες, προβληματισμούς και προτάσεις που πρέπει να ακουστούν και να συνεκτιμηθούν.
Για την «Αλλάζουμε Πλεύση», η πλήρης ενημέρωση και η ουσιαστική συμμετοχή όλων των τοπικών κοινοτήτων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις πριν από οποιαδήποτε απόφαση για το μέλλον της ΔΕΥΑΝ.