Για μια ακόμα φορά οι δημοτικοί άρχοντες και οι δημότες έρχονται αντιμέτωποι με ένα ακόμα δίλημμα και καλούνται να απαντήσουν αν τελικά η υπηρεσία που επιτελεί το βοθροφόρο που διαχειρίζεται ο Δήμος είναι ανταποδοτική ή κοινωνική. Πρόκειται για ένα δίλημμα που «διχάζει» τους εμπλεκόμενους αφήνοντας μάλιστα μεγάλα περιθώρια λαϊκισμού. Πίσω λοιπόν από τέτοια διλήμματα, τα οποία μάλιστα τις περισσότερες φορές επικαλούνται τη νομιμότητα, χάνεται συνήθως η ουσία και μένουν αναπάντητα ερωτήματα.
Σύμφωνα λοιπόν με το νόμο είναι δυνατή εκ μέρους των Δήμων η επιβολή ανταποδοτικών τελών ή εισφορών για την αντιμετώπιση δαπανών για υπηρεσίες ή έργα στην περιοχή τους, που συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην ανάπτυξη της περιοχής και στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Τα τέλη αυτά έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα και το ύψος τους, οι υπόχρεοι καταβολής τους καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια ορίζονται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.
Για να είναι ανταποδοτικά τα τέλη θα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
1. Να αποτελούν αντάλλαγμα μιας ειδικής παροχής που προσφέρεται αποκλειστικά στους βαρυνομένους με αυτά και
2. Το ύψος τους να είναι ανάλογο προς το ύψος της αντιπαροχής της οποίας μπορεί να κάνει χρήση ο πολίτης.
Αν ερμηνεύσουμε λοιπόν το νόμο θα μπορούσαμε να πούμε ότι η υπηρεσία εκκένωσης βόθρων που παρέχει ο δήμος είναι ανταποδοτική, γιατί παρέχεται μια υπηρεσία που συμβάλλει στην ποιότητα της ζωής με κύριο παράγοντα την προστασία του περιβάλλοντος.
Ο νόμος όμως δεν απαντά στο ερώτημα, γιατί ο δημότης εντός αστικού ιστού και οικισμού να πληρώνει μια υπηρεσία, που η πολιτεία όφειλε να του είχε διασφαλίσει με την κατασκευή αποχετευτικού συστήματος; Γιατί να επιβαρύνεται ο δημότης μέχρι και εφόσον η πολιτεία προχωρήσει στην ολοκλήρωση αποχετευτικού συστήματος; Τι φταίει στην προκειμένη περίπτωση ο δημότης που όχι μόνο δεν ολοκληρώθηκε το έργο της Αποχέτευσης του Αντιρρίου αλλά πιθανότατα να είναι και μη λειτουργικό, δηλαδή άχρηστο και να χρειαστεί η διαδικασία να ξεκινήσει από την αρχή;
Και ναι, είναι άδικο ο πολίτης που είναι συνδεδεμένος με την αποχέτευση να πληρώνει το ειδικό τέλος στο λογαριασμό της ΔΕΥΑΝ και επίσης να επωμίζεται και τα ελλείμματα της χρήσης του βοθροφόρου από το δήμο. Αλλά δεν είναι επίσης άδικο και δεν συνιστά αδικία κάποιοι να έχουν αποχετευτικό σύστημα και κάποιοι άλλοι σε περιοχές με τα ίδια χαρακτηριστικά να μην έχουν αποχέτευση;
Και στα παραπάνω ερωτήματα προστίθεται ένα ακόμα. Γιατί οι κοινωνικά αδύναμοι και οι «μη έχοντες» να επιβαρύνονται εξίσου με τους «έχοντες»; Τα κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, ιδίως στην εποχή της ανεργίας και της βαθιάς οικονομικής κρίσης είναι η ελάχιστη υποχρέωση που έχει ο Δήμος έναντι των δημοτών του.
Επειδή λοιπόν το δημοτικό συμβούλιο με το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας είναι εύκολο όχι μόνο να ακροβατεί αλλά και να εγκλωβιστεί τόσο σε «νομικίστικες» όσο και σε «λαϊκίστικες» αντιλήψεις, νοοτροπίες και πρακτικές, καλό θα ήταν και ταυτόχρονα εξαιρετικά χρήσιμο για το σύνολο των δημοτών να παρθούν γενναίες αποφάσεις που να προάγουν το αίσθημα της κοινωνικής ισότητας και αλληλεγγύης και ταυτόχρονα να είναι και νόμιμες. Η εφαρμογή του νόμου δεν πρέπει να αντίκειται στο κοινωνικό πρόσωπο που οφείλει να έχει και να υπερασπίζεται η αυτοδιοίκηση. Ούτε ενδεχόμενα κενά ή ασάφειες στη νομοθεσία να δίνουν τη δυνατότητα εκτροπής της κοινωνικής πολιτικής σε πολιτική ψηφοθηρίας που εκτρέφει την παρανομία και προάγει το λαϊκισμό σε επίσημη πολιτική της αυτοδιοίκησης. Εξάλλου πρώτιστο μέλημα του νόμου σε κάθε ευνομούμενη και δημοκρατική πολιτεία μεταξύ άλλων πρέπει είναι η ισότητα και η κοινωνική προστασία.
Σε ανακοίνωσή της η Ομοσπονδία αναφέρει για το θέμα της κοπής δένδρων στο κάστρο της Ναυπάκτου:
« Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας Επαγγελματοβιοτεχνών και Εμπόρων Ναυπακτίας και Δωρίδος, συνεδρίασε στις 25/8/2026 στα γραφεία της με μοναδικό θέμα:
Κοπή και απομάκρυνση των δέντρων από το χώρο του Κάστρου της Ναύπακτου.
Το Κάστρο είναι το σημαντικότερο αρχαιολογικό μνημείο της πόλη μας άλλα και ένα από τα σημαντικότερα της Ελλάδος.
Έχει δε μεγάλη συμβολή στην οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της περιοχή μας.
Για τον λόγο αυτό οποιαδήποτε παρέμβαση στο Κάστρο, μας αφορά άμεσα.
Να επισημάνουμε ότι ως μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας δεν είμαστε ειδικοί για να εκφράσουμε άποψη πάνω σε θέματα ασφάλειας και προστασίας του μνημείου.
Ως ενεργοί πολίτες όμως αυτής της πόλης θέλουμε να επισημάνουμε τα παρακάτω:
1) Διαμαρτυρόμαστε για την μη ενημέρωση των πολιτών από τον Δήμο για τις παρεμβάσεις που έγιναν τις τελευταίες ημέρες στο κάστρο με την μαζική κοπή των δένδρων. Για ποιο λόγο έγινε και αν προβλέπεται κάποια αντικατάσταση με άλλου είδους φύτευση…
2) Ζητάμε να γίνει μια Ολοκληρωμένη Μελέτη από τους αρμόδιους φορείς για την προστασία της Καστροπολιτείας (από φωτιά, πλημμύρα, κλπ) και ταυτόχρονα την Συντήρηση και Ανάδειξη του μνημείου.
3) Σε περίπτωση μη ύπαρξης μελέτης από τους αρμόδιους φορείς για την κοπή των δέντρων ζητάμε την διακοπή της κοπής.»
Τις φωτιές και την αποψίλωση του εδάφους που έχουμε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ακολουθούν πλημμύρες, με τις πρώτες βροχές.
Για την αντιπλημμυρική θωράκιση της χώρας, με πρόσφατη εγκύκλιο, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας ζητά άμεση κινητοποίηση Δήμων και Περιφερειών, θέτοντας συγκεκριμένες ενέργειες και αυστηρό χρονοδιάγραμμα προετοιμασίας ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι Δήμοι
Η εγκύκλιος θέτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους Δήμους. Μεταξύ άλλων, ζητείται να προχωρήσουν άμεσα:
► στον έλεγχο και συντήρηση των δικτύων ομβρίων υδάτων των οδών αρμοδιότητάς τους,
► στον έλεγχο και τη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς τους,
► προγραμματισμό και την εκτέλεση νέων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, όπου απαιτείται.
► Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον καθαρισμό και τη συντήρηση των εσχαρών και των φρεατίων υδροσυλλογής, των αγωγών και των λοιπών στοιχείων του δικτύου ομβρίων.
► Οι Δήμοι καλούνται να διαθέτουν επικαιροποιημένο κατάλογο με χώρους προσωρινής καταφυγής εκτός των ζωνών υψηλής επικινδυνότητας πλημμύρας, στους οποίους θα πρέπει να υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο για τους πολίτες όσο και για τα οχήματα της ΕΛ.ΑΣ., του Πυροσβεστικού Σώματος και του ΕΚΑΒ.
► Για περιοχές που βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού πλημμυρικού κινδύνου, πρέπει επιπλέον να προσδιοριστούν κατάλληλα κτίρια για ασφαλή επιτόπου καταφυγή.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Με βάση τις οδηγίες της ΓΓΠΠ, ο Σεπτέμβριος του 2026 αποτελεί ουσιαστικά τον μήνα επιχειρησιακής προετοιμασίας των ΟΤΑ:
► Έως το πρώτο δεκαήμερο Σεπτεμβρίου: σύγκληση Τοπικών Επιχειρησιακών Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας – ΤΕΣΟΠΠ και αντίστοιχα Περιφερειακών ΠΕΣΟΠΠ.
► Έως το πρώτο δεκαπενθήμερο Σεπτεμβρίου: χαρτογράφηση των σημείων αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας από τις Τεχνικές Υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών.
► Έως τις 20 Σεπτεμβρίου: ειδική ενημέρωση από τις Περιφέρειες προς τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και το ΕΣΚΕΔΙΚ για συγκεκριμένες διαπεριφερειακές περιπτώσεις οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών.
► Εντός Σεπτεμβρίου: σχεδιασμός και διεξαγωγή άσκησης Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρες, με πρόβλεψη και για οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πολιτών.