Αύξηση των διοδίων κατά 7,6% από το νέο έτος συμφώνησαν το υπουργείο Υποδομών και οι παραχωρησιούχοι των αυτοκινητοδρόμων, ύστερα από μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων.
Πριν από λίγες ημέρες οι δύο πλευρές οδηγήθηκαν σε συμφωνία και έτσι οι παραχωρησιούχοι πρόκειται μέσα στις επόμενες ημέρες να ενημερώσουν και τυπικά το υπουργείο Υποδομών (όπως οφείλουν από τις συμβάσεις παραχώρησης) για το ύψος της αύξησης που θα επιβληθεί από την 1η Ιανουαρίου 2024.
Η αύξηση 7,63%, σημαίνει ότι η διαδρομή ενός Ι.Χ. από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκηθα κοστίζει 33,75 ευρώ (έναντι 31,35 ευρώ), η διαδρομή Αθήνα – Ιωάννινα (μέσω γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου) διαμορφώνεται στα 41,15 ευρώ (έναντι 38,25 ευρώ), η διαδρομή Αθήνα – Πάτρα στα 12,70 ευρώ (έναντι 11,80 ευρώ) και η διαδρομή Αθήνα – Καλαμάτα στα 15 ευρώ (έναντι 13,95 ευρώ σήμερα).
Οι τιμές αυτές είναι ενδεικτικές, καθώς το ύψος του διοδίου σε κάθε σταθμό στρογγυλοποιείται (συνήθως προς τα κάτω). Σε κάθε περίπτωση, οι νέες τιμές ανά κατηγορία οχήματος θα ανακοινωθούν στα μέσα Δεκεμβρίου από τους παραχωρησιούχους (Ολυμπία Οδό, Νέα Οδό, Κεντρική Οδό, Αυτοκινητόδρομο Αιγαίου, Μορέα, Γέφυρα Α.Ε.).
Οι ετήσιες αυξήσεις υπολογίζονται με βάση την αύξηση στον δείκτη τιμών καταναλωτή κάθε Σεπτέμβριο. Ο δείκτης αυξήθηκε το 2023 κατά 1,65% σε σχέση με το 2022. Σε αυτή την αύξηση θα προστεθεί το ήμισυ της αύξησης από το 2021 στο 2022 –που ήταν 12%–, δηλαδή 6%. Επομένως, η συνολική αύξηση που θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου θα είναι 7,63% (απομένει να φανεί εάν το ποσό θα στρογγυλοποιηθεί).
Όσο για το υπόλοιπο 6%, οι παραχωρησιούχοι συμφώνησαν να «απορροφήσουν» ένα μικρό μέρος (το 2%) και το υπόλοιπο να επιβαρύνει τα διόδια του 2025 και του 2026 (θα προστίθεται 2% κάθε έτος στην αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή).
Το Κάστρο της Ναυπάκτου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και καλύτερα διατηρημένα κάστρα της Ελλάδας. Είναι ένα μνημείο που δεν ξεχωρίζει μόνο για την ιστορική και αρχαιολογική του αξία, αλλά και για τη μοναδική αρμονία που είχε διαμορφωθεί μέσα στους αιώνες ανάμεσα στα τείχη και το φυσικό περιβάλλον.
Οι πρόσφατες εκτεταμένες υλοτομίες, που πραγματοποιήθηκαν με το σκεπτικό της προστασίας του κάστρου από πυρκαγιά και της ανάδειξης των τειχών, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Η πρόταση της δημοτικής αρχής, η οποία υιοθετήθηκε από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, είχε ως αποτέλεσμα μια εικόνα που δύσκολα αφήνει ασυγκίνητο οποιονδήποτε αγαπά το μνημείο.
Σήμερα, μεγάλο μέρος του κάστρου θυμίζει περισσότερο έναν γυμνό βραχώδη λόφο παρά το ιστορικό τοπίο που γνωρίζαμε επί δεκαετίες. Η εικόνα αυτή, κατά την άποψή μου, αδικεί το ίδιο το μνημείο και απογοητεύει ακόμη και πολλούς από εκείνους που πίστευαν ότι η απομάκρυνση μέρους της βλάστησης θα βοηθούσε στην ανάδειξη των τειχών.
Το κάστρο δεν ήταν απροστάτευτο
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι κατά την υλοποίηση του έργου «Συνολική Ανάδειξη του Κάστρου Ναυπάκτου», την περίοδο 2005–2008, δεν πραγματοποιήθηκαν μόνο εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης.
Το έργο περιλάμβανε και ένα ολοκληρωμένο σύστημα πυροπροστασίας:
εγκαταστάθηκε πλήρες δίκτυο πυρόσβεσης στις τρεις πρώτες ζώνες του κάστρου,
δημιουργήθηκαν πυροσβεστικές φωλιές από την Ακρόπολη μέχρι την κύρια είσοδο,
Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι η προστασία του μνημείου από τον κίνδυνο πυρκαγιάς είχε ήδη αποτελέσει βασική προτεραιότητα της προηγούμενης μεγάλης ανάδειξής του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν απαιτούνται παρεμβάσεις συντήρησης της βλάστησης. Σημαίνει όμως ότι θα μπορούσε να αναζητηθεί μια πιο ισορροπημένη λύση, με επιλεκτικές απομακρύνσεις και σωστή διαχείριση του πρασίνου, χωρίς να αλλοιωθεί τόσο δραστικά η φυσιογνωμία του χώρου.
Η πραγματική πρόκληση σήμερα είναι η προσβασιμότητα
Ίσως όμως το σημαντικότερο ζήτημα να μην είναι πλέον τα δέντρα.
Το πραγματικό στοίχημα είναι να αποκτήσει το Κάστρο της Ναυπάκτου ουσιαστική και ασφαλή πρόσβαση για όλους τους πολίτες.
Άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι, οικογένειες με μικρά παιδιά και επισκέπτες με κινητικές δυσκολίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην πρόσβαση προς τα ανώτερα διαζώματα του κάστρου.
Άλλωστε, η ανάγκη αυτή επισημάνθηκε δημόσια ακόμη και από την ίδια την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, κατά τα εγκαίνια των αιθουσών του Μουσείου Βυζαντινών Εκθεμάτων στην Ακρόπολη του κάστρου.
Αυτό θα έπρεπε σήμερα να αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα.
Χρειάζεται συνολική κυκλοφοριακή λύση
Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί και η προτεινόμενη λύση της λωρίδας επιβράδυνσης στον περιφερειακό δρόμο, με σύνδεση προς τον δασικό δρόμο του πρώτου διαζώματος.
Η θέση της προβλεπόμενης εισόδου βρίσκεται επάνω σε έντονη στροφή της περιμετρικής οδού, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την οδική ασφάλεια και τη λειτουργικότητα της παρέμβασης.
Ίσως θα άξιζε να εξεταστεί μια διαφορετική τεχνική προσέγγιση, όπως η κατασκευή ενός κυκλικού κόμβου στο τμήμα της περιμετρικής που βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κάστρο, σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση ασφαλούς οδικής σύνδεσης προς το μνημείο.
Μια τέτοια λύση ενδεχομένως να εξυπηρετούσε καλύτερα τόσο τους επισκέπτες όσο και την ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων.
Το Κάστρο αξίζει έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό
Η προστασία ενός ιστορικού μνημείου δεν εξαντλείται στην αποκάλυψη των τειχών του. Οφείλει να συνδυάζει την αρχαιολογική ανάδειξη, τη διατήρηση του φυσικού τοπίου, την περιβαλλοντική ισορροπία, την πυροπροστασία, την ασφάλεια και κυρίως την προσβασιμότητα για όλους.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό μνημείο. Είναι το σύμβολο της πόλης, ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, πολιτισμού και αναψυχής.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν πρέπει να περιορίζεται στο αν κόπηκαν πολλά ή λίγα δέντρα. Πρέπει να αφορά το πώς θέλουμε να είναι το Κάστρο της Ναυπάκτου τα επόμενα πενήντα χρόνια: ένα μνημείο ζωντανό, προσβάσιμο, ασφαλές και αρμονικά ενταγμένο στο φυσικό του περιβάλλον.
Η ιστορία και η φύση δεν είναι αντίπαλοι. Στη Ναύπακτο μπορούν —και πρέπει— να συνυπάρχουν.
Αν μειωθεί ο ΦΠΑ στα τρόφιμα και σε άλλα βασικά αγαθά, δεν θα δει όφελος ο καταναλωτής αλλά ο μεσάζοντας. Πόσες είναι οι φορές που το έχουμε ακούσει, σε όλους τους τόνους, και μάλιστα από τα πιο επίσημα χείλη του αντιπρόεδρου της κυβέρνησης, ότι η μείωση ΦΠΑ είναι ασύμφορη για τα δημόσια ταμεία και δεν θα περάσει στον καταναλωτή.
Μείωση ΦΠΑ σε Αυστρία, Σουηδία, Δανία, Κύπρο
◙ Από την 1η Ιουλίου η Αυστρία προχώρησε σε γενναίες μειώσεις ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, στο πλαίσιο μέτρων καταπολέμησης του πληθωρισμού, για τη στήριξη των νοικοκυριών και την ενίσχυση της κατανάλωσης.
Συγκεκριμένα, ο ΦΠΑ από 10% μειώθηκε στο 4,9%, σε ένα καλάθι επιλεγμένων βασικών τροφίμων: γάλα, γιαούρτι, βούτυρο, φρέσκα αυγά, φρέσκα και κατεψυγμένα λαχανικά, φρούτα, ρύζι, αλεύρι σίτου και σιμιγδάλι, ζυμαρικά, ψωμί.
◙ Μείωση ΦΠΑ κατά 50% εφαρμόζεται και στη Σουηδία, από την 1η Απριλίου 2026. Το μέτρο αναμένεται να παραμείνει σε ισχύ ως και το τέλος του 2027.
Ο ΦΠΑ στα τρόφιμα μειώθηκε από το 12% στο 6% ως μέρος ενός συνολικού πακέτου μέτρων στήριξης της οικονομίας.
Τον πρώτο μήνα εφαρμογής του μέτρου ο πληθωρισμός στα τρόφιμα πέρασε σε αρνητικό έδαφος, με ετήσια μείωση -5,4%. Τον Μάιο η μείωση τιμών στα τρόφιμα έφτασε το -5,9% και τον Ιούνιο το -6,6%. Πρόκειται δηλαδή για πλήρη μετακύλιση της μείωσης ΦΠΑ στις τιμές καταναλωτή.
◙ Μοντέλο μείωσης ΦΠΑ στα τρόφιμα εξετάζει και η Δανία, μια χώρα που εφαρμόζει οριζόντιο ΦΠΑ σε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες 25%, έναν από τους υψηλότερους στην ΕΕ. Εξετάζονται δύο εναλλακτικές λύσεις: είτε η οριζόντια μείωση ΦΠΑ στα τρόφιμα, κατά -5% είτε ένας επιλεκτικός μηδενικός συντελεστής σε συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων, κυρίως φρούτα και λαχανικά.
◙ Η Κύπρος, που εφαρμόζει εδώ και τρία χρόνια μηδενικό ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα (φρούτα, λαχανικά, παιδικό γάλα), έχει προσθέσει από τον Απρίλιο στη λίστα το κρέας, τα πουλερικά και τα ψάρια. Επίσης παρατείνεται η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα κίνησης, κατά 8,33 λεπτά το λίτρο, ως και τον Σεπτέμβριο. Μετά τις μειώσεις ο ΕΦΚ στη βενζίνη στην Κύπρο ανέρχεται στα 35 λεπτά το λίτρο, ο μισός από αυτόν που ισχύει στην Ελλάδα (70 λεπτά το λίτρο).