Καμένες εκτάσεις σε Ελλάδα και Ευρώπη: Ιστορικό υψηλό 15ετίας
Ο κίνδυνος από τις δασικές πυρκαγιές είναι, δυστυχώς, υπαρκτός κάθε καλοκαίρι στη Μεσόγειο και στη χώρα μας. Βρισκόμαστε στα μέσα της αντιπυρικής περιόδου του 2022 και ήδη έχουμε μία σημαντική αύξηση στις καμένες εκτάσεις στη χώρα μας, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο των τελευταίων δεκαπέντε ετών. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις πρόσφατες μεγάλες πυρκαγιές του Ιουλίου (Πεντέλη, Λέσβος, Κρήτη, Έβρος, Ηλεία, κλπ.).
Η κατάσταση, δυστυχώς, είναι πολύ ανησυχητική και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ήδη στα μέσα Ιουλίου, σύμφωνα με τις αναφορές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η επιφάνεια των συνολικά καμένων εκτάσεων στην Ευρώπη είναι πέντε φορές μεγαλύτερη από τον μέσο όρο καμένων εκτάσεων της τελευταίας δεκαπενταετίας. Κύριος λόγος είναι η παρατεταμένη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, και ειδικότερα στις χώρες της Δυτικής Μεσογείου.
Πώς συνδέονται οι περίοδοι καύσωνα με τις δασικές πυρκαγιές;
Ας προσπαθήσουμε στο πρώτο μέρος αυτής της ανάλυσης να δώσουμε εν συντομία τη σχετική ερμηνεία, ώστε να αντιληφθούμε το πυρομετεωρολογικό περιβάλλον μέσα στο οποίο προκύπτουν και εκδηλώνονται, συχνά ανεξέλεγκτα, οι δασικές πυρκαγιές.
To περιβάλλον που οδηγεί σε δύσκολα ελέγξιμες δασικές πυρκαγιές εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: τη θερμοκρασία και υγρασία του ατμοσφαιρικού αέρα και την ένταση του ανέμου. Πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η υγρασία της νεκρής καύσιμης ύλης στα δάση (πευκοβελόνες, πεσμένα φύλλα, μικρά κλαράκια, κ.λπ), η οποία επίσης εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις μετεωρολογικές συνθήκες της κάθε περιοχής.
Δεν είναι ωστόσο απαραίτητο να συντρέχουν όλοι οι παραπάνω λόγοι για να καταστεί μια δασική πυρκαγιά ανεξέλεγκτη. Όπως διαπιστώσαμε με τραγικό τρόπο το καλοκαίρι του 2021, μπορούμε να έχουμε ανεξέλεγκτες δασικές πυρκαγιές (όπως αυτή της Βαρυμπόμπης Αττικής) με ασθενείς ανέμους αν -για παράδειγμα- διανύουμε έναν παρατεταμένο διάστημα καύσωνα και ξηρασίας, όπως συνέβη στα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου του 2021. Μια παρόμοια κατάσταση αν και πιο μετριασμένη θερμοκρασιακά βιώνουμε στη χώρα μας το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλιου 2022, με αποτέλεσμα την ταυτόχρονη εκδήλωση και εξέλιξη πολυήμερων δασικών πυρκαγιών σε πολλές περιοχές της χώρας. Η παράλληλη εξέλιξη τους δυσκολεύει αναπόφευκτα την αντιμέτωπη τους από τα μέσα πυρόσβεσης, λόγω της προφανούς κόπωσης του προσωπικού, της συνεχούς λειτουργίας των εναέριων μέσων αλλά και διάσπασης των δυνάμεων πυρόσβεσης σε πολλά μέτωπα.
Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής και των προβολών των κλιματικών μοντέλων για τις επόμενες δεκαετίες, αυτό που ανησυχεί την επιστημονική κοινότητα είναι ότι οι θερμοί και ξηροί περίοδοι θα αυξηθούν τόσο σε ένταση όσο και σε διάρκεια. Επομένως, οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες στο μέλλον θα επιδεινωθούν δραματικά ενώ θα αφορούν και περισσότερες γεωγραφικές περιοχές της χώρας, καθιστώντας το πρόβλημα της διάσπασης των δυνάμεων στο οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω ακόμα πιο έντονο. Ταυτόχρονα, το πιο επικίνδυνο χρονικό διάστημα της αντιπυρικής περιόδου (συνήθως Ιούλιος-Αύγουστος) θα διευρυνθεί, τόσο προς την αρχή όσο και προς το τέλος του καλοκαιριού όσο και προς την αρχή του φθινοπώρου. Η τάση αυτή, με βάση τη σημερινά μέσα και δεδομένα, θα εξαντλήσει τα όρια του υφιστάμενου συστήματος πυρόσβεσης. Τα πρώτα σημάδια των αλλαγών αυτών τα διαπιστώνουμε ήδη τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.
Οι δασικές πυρκαγιές είναι δυστυχώς αναπόσπαστο πρόβλημα των μεσογειακών οικοσυστημάτων, εξαρτώμενες σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις μετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούν τη θερμή περίοδο του έτους. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι συνθήκες αυτές θα γίνουν πολύ πιο δυσμενείς μέσα στις επόμενες δεκαετίες, ως απόρροια της κλιματικής αλλαγής. Τα κρίσιμα συνεπώς ερωτήματα που πρέπει άμεσα να μας προβληματίσουν είναι τα εξής:
Πόσο προετοιμασμένοι είναι το κράτος -με τη στενή και την ευρύτερη έννοια, οι δημόσιοι φορείς, οι δρώντες της οικονομίας και η κοινωνία στο σύνολό της απέναντι σε αυτό το τεράστιο και κλιμακούμενο οικολογικό (και όχι μόνο) πρόβλημα;
Ποια είναι η φύση και ένταση της προσπάθειας που απαιτείται με όρους σχεδιασμού και δημόσιων πολιτικών, δημοσιονομικών μέσων, οργανωτικών αλλαγών, επιχειρησιακού συντονισμού και αντίστοιχων εργαλείων, καθώς και επαναπροσδιορισμού των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων για την έγκαιρη και επαρκή προσαρμογή μας στις πιέσεις που θα ασκήσει η κλιματική αλλαγή στο οικολογικό, κοινωνικό και οικονομικό σύστημα της χώρας;
* Ανάλυση του ΚώσταΛαγουβάρδου, Μετεωρολόγου – Διευθυντή Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, για το Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ
Από 26 Οκτωβρίου έως 6 Νοεμβρίου δωρεάν στειρώσεις και σήμανση με τη συμμετοχή εθελοντών κτηνιάτρων
Σε συνέχεια της πρώτης Εθελοντικής Δράσης Δωρεάν Στειρώσεων και Σήμανσης Αδέσποτων Γατών και στο πλαίσιο της συστηματικής προσπάθειας του Δήμου Ναυπακτίας για τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, πραγματοποιείται για δεύτερη φορά αντίστοιχη δράση, με βασικό στόχο τον έλεγχο του πληθυσμού των αδέσποτων γατών.
Η δράση υλοποιείται με τη συνεργασία τριών εθελοντών κτηνιάτρων και δύο βοηθών κτηνιάτρων της γερμανικής εθελοντικής οργάνωσης Tierärzte für Strassenhunde e.V., οι οποίοι προσφέρουν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προσπάθεια για την προστασία και την ευζωία των αδέσποτων ζώων. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Δήμου Ναυπακτίας, όπως αυτές προβλέπονται από τον Ν. 4830/2021, και αφορά την εφαρμογή δωρεάν προγράμματος στειρώσεων και ηλεκτρονικής σήμανσης αδέσποτων ζώων συντροφιάς.
Το πρόγραμμα πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Δήμου Ναυπακτίας, σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο και με την απαιτούμενη άδεια του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. για τους υπεύθυνους κτηνιάτρους.
Η δράση θα φιλοξενηθεί στο πρώην Κοινοτικό Κατάστημα της Κοινότητας Λυγιά και θα πραγματοποιηθεί από 26 Οκτωβρίου έως και 6 Νοεμβρίου 2026, με πλήρη τήρηση όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών για την ευζωία των ζώων και τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας.
Στόχοι της πρωτοβουλίας είναι:
η μείωση του ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού των αδέσποτων γατών,
η πρόληψη ασθενειών,
η προστασία της δημόσιας υγείας,
η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ζώων,
η ενίσχυση της αρμονικής συμβίωσης πολιτών και ζώων συντροφιάς.
Η συμμετοχή και η στήριξη της τοπικής κοινωνίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την επιτυχία της δράσης. Ο Δήμος Ναυπακτίας καλεί τους πολίτες να συμβάλουν στην προσπάθεια, δηλώνοντας συμμετοχή ή αναφέροντας αποικίες αδέσποτων γατών μέσω της σχετικής ηλεκτρονικής φόρμας.
Δηλώστε συμμετοχή ή αναφέρετε αποικία αδέσποτων γατών εδώ:
Η Συντονιστική Επιτροπή των Φορέων και των Δημοτικών Παρατάξεων του Δήμου Ναυπακτίας καταγγέλλει με τον πιο έντονο και κατηγορηματικό τρόπο τον Δήμαρχο κ. Βασίλειο Γκίζα και την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου, οι οποίοι, με την απόφασή τους για τη μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ, επέλεξαν να προχωρήσουν σε μια κρίσιμη υπόθεση για το μέλλον του τόπου μας, αγνοώντας τη φωνή των δημοτών και παρακάμπτοντας την ανάγκη ουσιαστικής ενημέρωσης και διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες.
Δεκατέσσερις σύμβουλοι αποφάσισαν για το νερό όλων μας, χωρίς να ρωτήσουν κανέναν! Χωρίς γενικές συνελεύσεις στα χωριά, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τους κατοίκους, χωρίς να δοθεί στην κοινωνία η δυνατότητα να συζητήσει, να ενημερωθεί και να εκφράσει τη θέση της για μια απόφαση που αφορά το πολυτιμότερο κοινωνικό αγαθό: το νερό.
Αυτή είναι η δική τους αντίληψη για τη δημοκρατία; Να θεωρούν ότι η εκλογή τους αποτελεί λευκή επιταγή για να αποφασίζουν ερήμην του λαού; Να αντιμετωπίζουν τους δημότες ως απλούς θεατές, που καλούνται κάθε φορά να πληρώνουν τις συνέπειες αποφάσεων στις οποίες δεν είχαν κανέναν ουσιαστικό λόγο;
Δεν έχετε το δικαίωμα να αντιμετωπίζετε το νερό σαν να είναι προσωπική σας περιουσία!
Το νερό δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι λάφυρο πολιτικών επιλογών και δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός δημάρχου ή δημοτικής πλειοψηφίας. Είναι κοινωνικό αγαθό, είναι ζωή, είναι δημόσιος πλούτος, είναι το μέλλον των παιδιών μας και των επόμενων γενιών.
Οι πηγές μας, τα νερά μας, οι υποδομές ύδρευσης και το δικαίωμα των κατοίκων σε ασφαλές και προσιτό νερό δεν μπορούν να γίνονται αντικείμενο αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που επηρεάζονται άμεσα.
Καταγγέλλουμε την απαράδεκτη διαδικασία με την οποία προχώρησε αυτή η επιλογή.
Καταγγέλλουμε την περιφρόνηση προς τις τοπικές κοινωνίες και την απουσία ουσιαστικής δημοκρατικής διαβούλευσης.
Καταγγέλλουμε τη λογική ότι για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα αρκεί η ψήφος δεκατεσσάρων συμβούλων για να θεωρηθεί πως η κοινωνία δεν έχει τίποτα άλλο να πει.
Ποιος αποφάσισε ότι τα χωριά μας δεν δικαιούνται να έχουν λόγο; Ποιος αποφάσισε ότι οι κάτοικοι μπορούν να αγνοούνται όταν διακυβεύεται το μέλλον του νερού τους;
Αν η απόφαση είναι τόσο σωστή και τόσο συμφέρουσα για τους δημότες, γιατί δεν προηγήθηκε ουσιαστική ενημέρωση;
Γιατί δεν οργανώθηκαν γενικές συνελεύσεις στα χωριά;
Γιατί δεν δόθηκε στους κατοίκους η δυνατότητα να ακούσουν όλα τα δεδομένα, να θέσουν ερωτήματα και να εκφράσουν ελεύθερα τη γνώμη τους;
Οι δημότες δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο της δημοκρατίας.
Δεν είναι υποχρεωμένοι να αποδέχονται τετελεσμένα επειδή κάποιοι αποφάσισαν ότι γνωρίζουν καλύτερα από αυτούς. Δεν θα δεχτούμε να αντιμετωπίζεται ο τόπος μας ως χώρος εφαρμογής αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς την ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Η μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ δημιουργεί κρίσιμα ερωτήματα για τον έλεγχο της διαχείρισης, το κόστος του νερού, τη συντήρηση των δικτύων, την εξυπηρέτηση των χωριών και την προστασία των πηγών μας. Για όλα αυτά απαιτούμε συγκεκριμένες απαντήσεις, όχι γενικόλογες υποσχέσεις και καθησυχαστικές δηλώσεις.
Δεν θα επιτρέψουμε να περάσει η απόφαση αυτή ως μια συνηθισμένη διοικητική πράξη. Δεν είναι! Είναι μια επιλογή που αφορά το παρόν και το μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας και οφείλει να αντιμετωπιστεί με τη σοβαρότητα, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική συμμετοχή που απαιτεί.
Καλούμε τον Δήμαρχο και όσους ψήφισαν υπέρ να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη των επιλογών τους και να δώσουν καθαρές απαντήσεις στους δημότες. Η ευθύνη τους δεν τελειώνει με την καταμέτρηση των ψήφων. Αντίθετα, από εκεί αρχίζει η υποχρέωσή τους να λογοδοτήσουν στην κοινωνία.
Καλούμε τους κατοίκους όλων των χωριών, τους συλλόγους, τους φορείς και κάθε δημότη να μη συμβιβαστούν με τη σιωπή και την αδράνεια. Η υπεράσπιση του νερού αφορά όλους μας. Απαιτεί ενημέρωση, συλλογική δράση, μαζική συμμετοχή και οργανωμένη διεκδίκηση.
Το μήνυμά μας προς κάθε κατεύθυνση είναι σαφές:
Το νερό δεν είναι τσιφλίκι σας! Οι πηγές μας δεν είναι ιδιοκτησία σας! Οι δημότες δεν είναι υποτελείς κανενός!
Δεν θα νομιμοποιήσουμε με τη σιωπή μας αποφάσεις που πάρθηκαν χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή μας. Δεν θα παραιτηθούμε από το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε, να κρίνουμε και να διεκδικούμε. Δεν θα επιτρέψουμε να αντιμετωπίζεται το νερό ως υπόθεση λίγων, όταν οι συνέπειες αφορούν ολόκληρη την κοινωνία.
Η δημοκρατία δεν είναι λευκή επιταγή. Η αυτοδιοίκηση δεν είναι εξουσία χωρίς λογοδοσία. Και το νερό δεν είναι εμπόρευμα για να αποφασίζουν άλλοι ερήμην μας!
Ο νόμος 5325/2026 που αφορά την υποχρεωτική συγχώνευση συνολικά 68 ΔΕΥΑ και μια «εθελοντική», αυτή της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας, αποτελεί μια από τις πιο συγκρουσιακές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς μετατοπίζει τη διαχείριση του νερού από το επίπεδο της τοπικής κοινωνικής πρόνοιας στο πεδίο της κεντρικής, εταιρικής διακυβέρνησης.
Να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένο νόμος πέρασε από τη Βουλή αποκλειστικά με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας (157 υπέρ, 131 κατά).
Καθολική είναι η αντίσταση των Δήμων, με δυναμικές κινητοποιήσεις ενώ προχωρούν δικαστικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Το αν θα καταφέρουν να μπλοκάρουν ή να τροποποιήσουν την εφαρμογή του νόμου στην πράξη, μένει να φανεί.
Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η μάχη για το δημόσιο χαρακτήρα και την τιμολόγηση του νερού στην ελληνική περιφέρεια μόλις άνοιξε και αναμένεται μακρά, έντονη και με ανεξέλεγκτες συνέπειες.