Οι πολιτιστικοί σύλλογοι είναι συνδεδεμένοι με τον πολιτισμό και την παράδοση. Είναι ένας θεσμός που δημιουργεί δεσμούς και γι’ αυτό είναι βαθιά ριζωμένος στη συνείδηση των ανθρώπων. Είναι ταυτισμένος με την έννοια της κοινότητας, που ως έννοια συνδέεται ιστορικά και πολιτιστικά με τη φιλοσοφία και την κουλτούρα του ελληνικού έθνους, πολύ πριν της ίδρυσης και συγκρότησης του ελληνικού κράτους.

Τα μέλη των πολιτιστικών συλλόγων ή σωματείων (οι επωνυμίες ποικίλλουν και για νομικούς, γραφειοκρατικούς λόγους) συγκροτούν μια μικρή κοινότητα ανθρώπων που είτε έχουν κοινή καταγωγή είτε διακατέχονται από την κοινή επιθυμία   παραγωγής πολιτισμού. Αναμφισβήτητα ο αριθμός τους πανελλαδικά αλλά και σε επίπεδο Ναυπακτίας είναι πολύ μεγάλος. Είναι βέβαιο ότι στη Ναυπακτία ξεπερνούν κατά πολύ τον αριθμό των τοπικών κοινοτήτων.

Οι δεσμοί είναι σίγουρο ότι ενεργοποιούν το άτομο και γι’ αυτό οι πολιτιστικοί σύλλογοι συνεισφέρουν και προσφέρουν σε κάθε τοπική κοινωνία. Ωστόσο το υφιστάμενο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο επηρεάζει τη λειτουργία τους, δημιουργεί αλλά και αναδεικνύει αδυναμίες, δυσλειτουργίες και  παθογένειες. Θα σταθούμε σε αυτές και με αφορμή τη συζήτηση του θέματος στο δημοτικό συμβούλιο την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου  με στόχο να ανοίξει ένας γόνιμος διάλογος με  σκέψεις και προτάσεις.

Σύλλογοι – σφραγίδα. Σύλλογοι που φαινομενικά λειτουργούν, είναι δηλαδή νομικά κατοχυρωμένοι, αφού ακολουθούν τις τυπικές και προβλεπόμενες διαδικασίες, στην πραγματικότητα όμως τα πραγματικά ενεργά μέλη δεν ξεπερνούν τα δάκτυλα των δυο χεριών.

Σύλλογοι χωρίς εστία, με έδρα συχνά το σπίτι ή το κατάστημα κάποιου από τα μέλη, περιφερόμενοι χωρίς μια έδρα – χώρο που θα πρέπει να αποτελεί σημείο αναφοράς, συνάντησης και θύλακα πολιτιστικής δημιουργίας.

Σύλλογοι χωρίς οικονομική αυτάρκεια ή καλύτερα σύλλογοι σε ένδεια. Οι συνδρομές των μελών, όταν αυτές δίνονται είναι μηδαμινές και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να διασφαλίσουν το σχεδιασμό και την υλοποίηση ουσιαστικού έργου.

Σύλλογοι «επαίτες», σύλλογοι εξαρτώμενοι. Η οικονομική δυσπραγία οδηγεί τους συλλόγους να εκλιπαρούν για την επιβίωση τους, τους οδηγεί σε «ελεημοσύνη», δηλαδή να τους δοθεί κάτι για να πληρώσουν ακόμα και τα λειτουργικά τους έξοδα. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσεται μία σχέση εξάρτησης  μεταξύ πολιτιστικών συλλόγων και κοινότητας ή Δήμου.  Εξαρτώνται από το ποιος Δήμαρχος είναι στην εξουσία, ποιος Αντιδήμαρχος είναι υπεύθυνος για τα πολιτιστικά, ώστε να τους πλησιάσουν αφήνοντας να εννοηθεί υπόσχεση για προσωπική διαφήμιση και εκλογική υποστήριξη.

Σύλλογοι σε αντιπαράθεση. Συχνά στην ίδια κοινότητα εμφανίζονται δυο ή και παραπάνω σύλλογοι με αποτέλεσμα   ανταγωνισμούς και αντιπαραθέσεις.

Σύλλογοι που «γκριζάρουν», που δεν προσελκύουν δηλαδή τη νέα γενιά, η οποία αποκόπτεται, αποστασιοποιείται και αδιαφορεί.

Σύλλογοι με μηδαμινή δραστηριότητα. Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε στασιμότητα και «κλινική νέκρωση». Οι μόνες δραστηριότητες που μπορεί να γίνονται είναι η κοπή βασιλόπιτας κι ένα αντάμωμα – πανηγύρι.

Αδυναμίες και δυσλειτουργίες υπαρκτές που απαιτούν αντιμετώπιση από όλους τους εμπλεκόμενους. Είναι βέβαιο ότι οι σημερινές κοινωνικές και οικονομίες συνθήκες δεν ευνοούν. Όμως αν δεν υπάρξει ενεργοποίηση όλων, η κατάσταση θα χειροτερεύει. Χρειάζεται ριζική αναδιάρθρωση. Η δομή των πολιτιστικών φορέων  πρέπει να αλλάξει, να συγχρονισθεί, να αναγεννηθεί. Όχι μόνο στο επίπεδο των σκοπών της ίδρυσης τους και του προσανατολισμού, αλλά στη θεσμική βάση τους, στις δομές τους, στην γενικότερη λειτουργία τους. Είναι πλέον καιρός οι πολιτιστικοί φορείς να θέσουν νέους στόχους. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν σχέση με τους νέους και τους πιο αδύναμους.

Και οι φορείς εξουσίας σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο είναι ανάγκη να επαναπροσδιορίσουν τη στάση τους, το τρόπο στήριξης των πολιτιστικών συλλόγων. Ο νόμος βάζει το πλαίσιο, πιθανότατα ο δήμος να βάλει και τα κριτήρια. Κριτήρια που θα έχουν σχέση και με αλγόριθμους στο πλαίσιο της δίκαιης και αντικειμενικής κατανομής. Δεν θα πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι τα νούμερα μετρούν την ποσότητα κι όχι την ποιότητα. Και το ζητούμενο στον πολιτισμό είναι  η ποιότητα.