Την αφορμή να επιβάλει τα διχοτομικά της σχέδια σε βάρος της Κύπρου, βρήκε η Τουρκία μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, που διενήργησε η στρατιωτική χούντα των Αθηνών, κατά της εκλεγμένης κυβέρνησης του Προέδρου Μακαρίου.
Στις 20 Ιουλίου 1974, η Τουρκία εισέβαλε στρατιωτικά στην Κύπρο παραβιάζοντας κάθε κανόνα της διεθνούς νομιμότητας, περιλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Την πρώτη αυτή φάση της παράνομης τουρκικής εισβολής ακολούθησε και δεύτερη φάση κατά την οποία καταλήφθηκε η πόλη της Αμμοχώστου. Η Τουρκία έθεσε υπό παράνομη στρατιωτική κατοχή πέραν του 36% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο και κατέχει μέχρι σήμερα.
Το αποτέλεσμα και το σχέδιο
Ως αποτέλεσμα της τουρκικής στρατιωτικής εισβολής και κατοχής, 162.000 Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα και μέχρι σήμερα εμποδίζονται από τις κατοχικές αρχές να επιστρέψουν στα σπίτια και στις περιουσίες τους.
Μέχρι το τέλος του έτους 1975, η συντριπτική πλειονότητα των Τουρκοκυπρίων που ζούσαν σε περιοχές ελεγχόμενες από την νόμιμη κυβέρνηση, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μετακινηθούν, ως αποτέλεσμα της εκβιαστικής πολιτικής της Τουρκίας, στο υπό τουρκική κατοχή έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
20.000 Ελληνοκύπριοι και Μαρωνίτες επέλεξαν να μην εγκαταλείψουν τα σπίτια τους παρά την τουρκική κατοχή.
Οι περισσότεροι από αυτούς που παρέμειναν, κυρίως στη χερσόνησο της Καρπασίας υποχρεώθηκαν σταδιακά να εγκαταλείψουν την περιοχή. Ο αριθμός των Ελληνοκυπρίων και Μαρωνιτών που ζουν σήμερα σ’ αυτή την περιοχή έχει μειωθεί στους 300.
Η δραματική μείωση του αριθμού των εγκλωβισμένων καθίσταται πιο συγκλονιστική αν λάβει κανείς υπόψη τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στη Βιέννη στις 2 Αυγούστου 1975, με την οποία η τουρκική πλευρά αναλάμβανε να παράσχει στον εγκλωβισμένο πληθυσμό «κάθε βοήθεια για να διάγει ομαλή ζωή, περιλαμβανομένων διευκολύνσεων για την παιδεία και για την άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων του, καθώς και ιατρική περίθαλψη από δικούς του γιατρούς και ελευθερία διακίνησης στον βορρά». Παραβιάζοντας τα συμφωνηθέντα, σε πρακτικό επίπεδο, η τουρκική πλευρά υπέβαλλε τους εγκλωβισμένους σε συνεχή παρενόχληση, περιορισμούς στη διακίνηση, άρνηση πρόσβασης σε επαρκή ιατρική φροντίδα, άρνηση επαρκών εκπαιδευτικών διευκολύνσεων, ιδιαίτερα πέραν της στοιχειώδους εκπαίδευσης, περιορισμούς του δικαιώματος χρήσης της ακίνητης περιουσίας τους και περιορισμούς της ελεύθερης άσκησης των θρησκευτικών δικαιωμάτων τους.
Επρόκειτο, συνεπώς, για μια σκόπιμη πολιτική εθνικού ξεκαθαρίσματος, που ανάγκαζε τους εγκλωβισμένους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Αλλαγή πληθυσμού και τουρκοποίηση
Η Τουρκία εφάρμοσε από το 1974 συστηματική πολιτική εποικισμού του κατεχομένου τμήματος της Κύπρου με μαζική μεταφορά πέραν των 160000 Τούρκων εκ Τουρκίας με στόχο την αλλαγή του δημογραφικού χαρακτήρα και αλλοίωση της πληθυσμιακής ισορροπίας στο νησί .
Η πολιτική αυτή, σε συνδυασμό με την εκδίωξη των Ελληνοκυπρίων κατοίκων της περιοχής, την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς και την παράνομη αλλαγή των γεωγραφικών τοπωνυμίων στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, στοχεύει στην εξάλειψη κάθε ελληνικού και χριστιανικού στοιχείου που υπήρχε για αιώνες και εν τέλει στην τουρκοποίηση της περιοχής.
Στοχεύει επίσης στην αλλαγή του ισοζυγίου δυνάμεων και του κοινωνικού ιστού στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση της τουρκοκυπριακής ηγεσίας με την πολιτική της τουρκικής κυβέρνησης.
Με τη μαζική δε μετανάστευση Τουρκοκυπρίων από τις κατεχόμενες περιοχές, ο ολικός αριθμός των Τούρκων στρατιωτών και εποίκων είναι τώρα μεγαλύτερος από τους εναπομείναντες Τουρκοκύπριους.
Η πιο τραγική συνέπεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 είναι οι αγνοούμενοι. Κατά και μετά την τουρκική εισβολή, χιλιάδες Ελληνοκύπριοι είχαν συλληφθεί και κρατηθεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο από τον Τούρκους στρατιώτες και παραστρατιωτικούς, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες του τουρκικού στρατού.
Επιπρόσθετα, πάνω από 2000 αιχμάλωτοι πολέμου είχαν μεταφερθεί παράνομα και κρατηθεί σε φυλακές στην Τουρκία. Κάποιοι από αυτούς εξακολουθούν να αγνοούνται. Εκατοντάδες άλλοι Ελληνοκύπριοι, τόσο στρατιώτες όσο και πολίτες (περιλαμβανομένων ηλικιωμένων, γυναικών και παιδιών) εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκική κατοχή και μέχρι σήμερα αγνοείται η τύχη τους.
Οι συνέπειες σε αριθμούς
37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας βρίσκεται υπό κατοχή.
200.000 Ελληνοκύπριοι – το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού – εκτοπίσθηκαν από το κατεχόμενο Βόρειο τμήμα, όπου αποτελούσαν το 80% των κατοίκων, και κρατούνται μακριά από τα σπίτια και τις περιουσίες τους, ενώ οι Τουρκοκύπριοι των ελεύθερων περιοχών μεταφέρθηκαν με τη Βία από την ηγεσία τους στις κατεχόμενες περιοχές.
1.491 άνθρωποι εξακολουθούν να είναι μέχρι σήμερα αγνοούμενοι, και η τουρκική πλευρά αρνείται κάθε συνεργασία για διακρίβωση της τύχης τους.
Μερικές μόνο εκατοντάδες εγκλωβισμένοι (από 20.000 στα τέλη τον 1974) έχουν εναπομείνει στα κατεχόμενα χωριά τους και ζουν κάτω από συνθήκες καταπίεσης, εκφοβισμού και στερήσεων.
40,000 Τούρκοι στρατιώτες, εξακολουθούν να βρίσκονται στο κατεχόμενο τμήμα.
120.000 περίπου έποικοι από την Ανατολία έχουν μεταφερθεί και εγκατασταθεί στο κατεχόμενο τμήμα, με στόχο την αλλοίωση της δημογραφικής δομής του νησιού.
40.000 Τουρκοκύπριοι από αριθμό 103,000 έχουν μεταναστεύσει από το 1974 από το κατεχόμενο τμήμα (σύμφωνα με την τουρκοκυπριακή εφημερίδα Yeniduzen, 30/8/94) λόγω της οικονομικής, κοινωνικής και ηθικής εξαθλίωσης που επικρατεί εκεί.
Το κατοχικό καθεστώς εφαρμόζει μεθοδικά μακροχρόνιο σχέδιο για εξάλειψη της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς 9.000 χρόνων στο κατεχόμενο τμήμα:
Τουλάχιστον 55 εκκλησίες μετατράπηκαν σε τεμένη.
Άλλες περίπου 50 εκκλησίες και μοναστήρια μετατράπηκαν σε αποθήκες, στάβλους, ξενώνες, μουσεία, κινηματογράφους, δημόσια αποχωρητήρια ή κατεδαφίστηκαν.
Τα κοιμητήρια τουλάχιστον 25 χωριών έχουν βεβηλωθεί και καταστραφεί.
Αναρίθμητες εικόνες, εκκλησιαστικά σκεύη και κάθε είδους αρχαιολογικοί θησαυροί
κλέβονται και φυγαδεύονται στο εξωτερικό.
Διεξάγονται παράνομες ανασκαφές και απροκάλυπτη αρχαιοκαπηλία.
Τα ελληνικά τοπωνύμια έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε τουρκικά.
78 ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και 13 ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο μεταξύ 1974 – 1999 περιφρονούνται κατάφωρα από την Τουρκία.
51 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή εδάφους ανεξάρτητης χώρας και μάλιστα μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (άρα ευρωπαϊκού εδάφους), καταγράφει τις «ΑΛΑ ΚΑΡΤ» ευαισθησίες για την εφαρμογή του δικαίου, της παγκόσμιας κοινότητας.
Ο Δήμος Ναυπακτίας υποδέχεται την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ σε μία μουσική γιορτή που σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του σημαντικού έργου αποκατάστασης και ανάδειξης του Ενετικού Λιμανιού της Ναυπάκτου, το οποίο υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η συναυλία τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 28 Αυγούστου 2026, στις 21:00, στο Ενετικό Λιμάνι, υπό τη διεύθυνση του διακεκριμένου αρχιμουσικού Μύρωνα Μιχαηλίδη και με τη συμμετοχή της υψιφώνου Τζίνας Φωτεινοπούλου.
Το Ενετικό Λιμάνι, ένα από τα πλέον εμβληματικά μνημεία και αναγνωρίσιμα τοπόσημα της Ναυπάκτου, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ιστορικού οχυρωματικού συνόλου της πόλης. Οι εργασίες που υλοποίησε το Υπουργείο Πολιτισμού συνέβαλαν ουσιαστικά στην προστασία και την αποκατάσταση του μνημείου, καθώς και στην ανάδειξη της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και ιστορικής φυσιογνωμίας του. Με την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων, το Ενετικό Λιμάνι αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο ως σημείο αναφοράς για την πόλη, τους κατοίκους και τους επισκέπτες της. Η πραγματοποίηση της συναυλίας σε αυτό το μοναδικό μνημειακό χώρο υπογραμμίζει τη διαχρονική σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.
Υπό το φως της πανσελήνου, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ θα παρουσιάσει ένα ξεχωριστό μουσικό πρόγραμμα με ορχηστρικά έργα και μελωδίες του κλασικού ρεπερτορίου. Το κοινό θα ταξιδέψει από τις δημοφιλείς άριες του Georges Bizet και του Giacomo Puccini έως την εντυπωσιακή “Granada” του Agustín Lara, και από τους Ουγγρικούς Χορούς του Johannes Brahms μέχρι τα ιδιαίτερα ηχοχρώματα των Σλαβονικών Χορών του Antonín Dvořák και τους μεγαλοπρεπείς ρυθμούς των βαλς και των εμβατηρίων του Johann Strauss και του Robert Stolz.
Τη συναυλία θα τιμήσει με την παρουσία της η Υπουργός Πολιτισμού κ.Λίνα Μενδώνη. Την παρουσίαση θα αναλάβει η δημοσιογράφος Μαριλένα Γεραντώνη, ενώ η βραδιά θα μεταδοθεί ζωντανά από την ΕΡΤ3.
Το καλοκαίρι μπορεί να συνδυάζεται με ένα ποτό και καλή παρέα, όμως η κατανάλωση αλκοόλ χρειάζεται πάντα μέτρο. Ας δούμε πόσο αλκοόλ περιέχει κάθε ποτό που καταναλώνει κάποιος.
Η περιεκτικότητα σε αλκοόλ διαφέρει ανάλογα με το είδος και την ετικέτα κάθε ποτού. Ενδεικτικά, όμως, οι ποσότητες ανά τυπική μερίδα κινούνται περίπου ως εξής:
• Ξηρό λευκό ή κόκκινο κρασί (150 ml, 12%): περίπου 14 γραμμάρια καθαρής αιθανόλης.
• Ούζο (50 ml, 40%): περίπου 16 γραμμάρια αλκοόλ.
• Τσίπουρο χωρίς γλυκάνισο (50 ml, 40%-42%): περίπου 16-17 γραμμάρια καθαρού αλκοόλ.
Η προσθήκη νερού ή πάγου στο ούζο και το τσίπουρο αυξάνει τον συνολικό όγκο του ποτού, χωρίς όμως να μειώνει την ποσότητα αλκοόλ που περιέχεται σε αυτό.
Σε κάθε περίπτωση, όταν πρόκειται να οδηγήσουμε, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να μην καταναλώσουμε καθόλου αλκοόλ.
Ο Ανδρέας Χ. Κωνσταντόπουλος, επικεφαλής της δημοτικής παράταξης “Αλλάζουμε Πλεύση,” αναφέρεται στην αξιοποίηση των Ιαματικών Λουτρών Στάχτης. Σημειώνει στην ανακοίνωσή του:
“Μια επίσκεψη στα Ιαματικά Λουτρά Στάχτης, στη Φαμίλα, είναι αρκετή για να αντιληφθεί κανείς τόσο τη μοναδικότητα του τόπου όσο και το μέγεθος μιας αναπτυξιακής ευκαιρίας που παραμένει επί χρόνια ουσιαστικά αναξιοποίητη.
Μέσα σε ένα εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον, κάτω από τα μεγάλα πλατάνια και στην ευρύτερη περιοχή του Ευήνου, οι πέτρινες εγκαταστάσεις των Λουτρών αποτελούν ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο του Δήμου Ναυπακτίας.
Η λουτροπηγή της Στάχτης, γνωστή ιστορικά και ως πηγή της Καλλιρρόης, διαθέτει μακρά ιστορία και για δεκαετίες αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την περιοχή.
Σήμερα, όμως, η εικόνα των εγκαταστάσεων αποτυπώνει μια διαφορετική πραγματικότητα.
Ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο του Δήμου παραμένει αναξιοποίητο και όσο περνούν τα χρόνια απαξιώνεται.
Πρώτη προτεραιότητα: η πιστοποίηση του νερού
Τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί επιμέρους ενέργειες, αναλύσεις και μελέτες σχετικά με τον φυσικό πόρο.
Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, παραμένει:
η ολοκλήρωση της διαδικασίας αναγνώρισης και πιστοποίησης του ιαματικού φυσικού πόρου.
Αυτό πρέπει να αποτελέσει την απόλυτη προτεραιότητα.
Ο Δήμος Ναυπακτίας οφείλει να παρουσιάσει ένα σαφές και δημόσιο χρονοδιάγραμμα για το τι έχει ολοκληρωθεί, τι απομένει και πότε προβλέπεται να περατωθεί η διαδικασία.
Γιατί χωρίς πιστοποιημένο ιαματικό φυσικό πόρο δεν μπορεί να οικοδομηθεί με σοβαρούς όρους η επόμενη ημέρα των Λουτρών.
Από την πιστοποίηση στην επένδυση
Η πιστοποίηση, όμως, δεν μπορεί να είναι ο τελικός στόχος.
Πρέπει να είναι η αφετηρία της αξιοποίησης.
Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο Master Plan για τα Λουτρά Στάχτης, το οποίο θα εξετάζει συνολικά την αποκατάσταση και επανάχρηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, τη δημιουργία σύγχρονων υποδομών ιαματικού τουρισμού και ευεξίας, χώρων φιλοξενίας και εστίασης και την ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος.
Παράλληλα πρέπει να διερευνηθούν όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Δεν πρέπει, όμως, να αποκλειστεί ούτε η διερεύνηση προσέλκυσης σοβαρού ιδιώτη επενδυτή.
Με διαφανείς διαδικασίες, συγκεκριμένους όρους, μακροχρόνιο σχεδιασμό και απόλυτη διασφάλιση της δημοτικής περιουσίας, μπορεί να εξεταστεί ένα μοντέλο συνεργασίας που θα εξασφαλίσει τα απαιτούμενα κεφάλαια και, κυρίως, τη βιώσιμη λειτουργία της επένδυσης.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να δαπανήσουμε δημόσιους πόρους για να επισκευάσουμε κάποια κτίρια και μετά από λίγα χρόνια να τα δούμε και πάλι κλειστά.
Το ζητούμενο είναι τα Λουτρά Στάχτης να αποκτήσουν ζωή και οικονομική δραστηριότητα.
Όχι ένα μεμονωμένο έργο – ένας ολόκληρος προορισμός
Η πραγματική αναπτυξιακή δυνατότητα βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ακόμη πιο πέρα.
Τα Λουτρά Στάχτης δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ένα απομονωμένο ακίνητο.
Η ευρύτερη περιοχή διαθέτει ένα μοναδικό δίκτυο φυσικών και πολιτιστικών σημείων.
Η Συρματογέφυρα στο Καρέλι, το πέτρινο γεφύρι του Αχλαδοκάστρου, ο Εύηνος, τα χωριά της Πυλήνης, τα μονοπάτια, το ορεινό τοπίο και η τοπική γαστρονομία μπορούν να συνδεθούν σε ένα οργανωμένο τουριστικό προϊόν.
Φανταστείτε μια διαδρομή όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να συνδυάζει ιαματικό τουρισμό και ευεξία με πεζοπορία, ποδηλασία, επισκέψεις στα πέτρινα γεφύρια, γνωριμία με τα χωριά, τη φύση και τα τοπικά προϊόντα.
Τότε πλέον δεν μιλάμε απλώς για την «αξιοποίηση των Λουτρών».
Μιλάμε για τη δημιουργία προορισμού.
Η συνεργασία Ναυπακτίας – Θέρμου
Σε αυτόν τον σχεδιασμό υπάρχει μία ακόμη μεγάλη δυνατότητα: η συνεργασία των Δήμων Ναυπακτίας και Θέρμου.
Η περιοχή δεν πρέπει να σχεδιάζει την ανάπτυξή της με βάση μόνο τα διοικητικά της σύνορα.
Τα Λουτρά Στάχτης, οι ιαματικοί πόροι της περιοχής του Θέρμου, ο Εύηνος, η Τριχωνίδα, η Συρματογέφυρα στο Καρέλι, το πέτρινο γεφύρι του Αχλαδοκάστρου, τα χωριά και οι φυσιολατρικές διαδρομές μπορούν να αποτελέσουν τμήματα ενός κοινού σχεδίου.
Προτείνουμε, λοιπόν, να εξεταστεί η δημιουργία ενός «Δικτύου Ιαματικού και Φυσιολατρικού Τουρισμού Ευήνου – Τριχωνίδας» μέσα από θεσμική συνεργασία των δύο Δήμων.
Ένα δίκτυο που θα μπορεί να προβληθεί ενιαία στην ελληνική και διεθνή τουριστική αγορά και να αποτελέσει βάση για τη διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων και επενδύσεων.
Ένας προορισμός 365 ημερών
Η μεγάλη πρόκληση για την περιοχή μας είναι να ξεφύγουμε από τη λογική μιας τουριστικής περιόδου λίγων εβδομάδων.
Ο ιαματικός τουρισμός, η ευεξία, η πεζοπορία, ο φυσιολατρικός και ο πολιτιστικός τουρισμός μπορούν να λειτουργούν σε μεγάλο μέρος του έτους.
Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών.
Σημαίνει περισσότερη δουλειά για τους ξενώνες και την εστίαση.
Σημαίνει αγορά τοπικών προϊόντων.
Σημαίνει νέες ιδιωτικές επενδύσεις και θέσεις εργασίας.
Και, πάνω απ’ όλα, σημαίνει οικονομική δραστηριότητα στα χωριά της Ορεινής Ναυπακτίας.
Ώρα να περάσουμε από τη συζήτηση στην πράξη
Τα Λουτρά Στάχτης δεν χρειάζονται άλλη μία γενική εξαγγελία.
Χρειάζονται συγκεκριμένο οδικό χάρτη:
1. Ολοκλήρωση της αναγνώρισης και πιστοποίησης του ιαματικού φυσικού πόρου.
2. Προστασία και τεχνική αποτίμηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
3. Εκπόνηση ολοκληρωμένου Master Plan.
4. Διεκδίκηση εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
5. Διερεύνηση προσέλκυσης σοβαρού ιδιώτη επενδυτή με διασφάλιση της δημοτικής περιουσίας.
6. Σύνδεση των Λουτρών με τη Συρματογέφυρα στο Καρέλι, το πέτρινο γεφύρι του Αχλαδοκάστρου, τον Εύηνο και τα χωριά της Ορεινής Ναυπακτίας.
7. Θεσμική συνεργασία Δήμου Ναυπακτίας και Δήμου Θέρμου για τη δημιουργία ενός κοινού τουριστικού και αναπτυξιακού προϊόντος.
Η Ορεινή Ναυπακτία δεν στερείται φυσικού πλούτου, ιστορίας ή συγκριτικών πλεονεκτημάτων.
Αυτό που της έλειψε πολλές φορές ήταν η δυνατότητα να συνδέσει όλα αυτά σε ένα ενιαίο και εφαρμόσιμο αναπτυξιακό σχέδιο“