Με νέα κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζεται το νέο πλαίσιο λειτουργίας του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ, εισάγοντας έναν ανανεωμένο τρόπο παρακολούθησης της εκτέλεσης των προϋπολογισμών των δήμων, των περιφερειών, των νομικών τους προσώπων αλλά και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ).
Η απόφαση (Αριθμ. 38672, ΦΕΚ Β’ 4204/10.7.2026) εκδίδεται κατ’ εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026) και αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς παρακολούθησης των προϋπολογισμών.
Η νέα διαδικασία βασίζεται σε τρεις κύριους δείκτες αξιολόγησης.
Το Παρατηρητήριο θα εξετάζει:
► την επίτευξη του στόχου του οικονομικού αποτελέσματος του τακτικού προϋπολογισμού,
► την πορεία των ιδίων εσόδων των φορέων,
► την εξέλιξη των εσόδων από μεταβιβάσεις εκτός τακτικού προϋπολογισμού (προγράμματα, επιχορηγήσεις κ.ά.).
Για κάθε δείκτη θα υπολογίζεται τόσο η ποσοτική όσο και η ποσοστιαία απόκλιση σε σχέση με τους στόχους που έχουν τεθεί στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό.
Πότε ενεργοποιείται το Παρατηρητήριο
Η απόφαση καθορίζει για πρώτη φορά συγκεκριμένα όρια πάνω από τα οποία μία οικονομική απόκλιση χαρακτηρίζεται «ουσιώδης».
Ειδικότερα, προβληματική θεωρείται μεταξύ άλλων:
► απόκλιση άνω του 10% στο οικονομικό αποτέλεσμα ή στο ισοζύγιο,
► απόκλιση άνω του 10% στα ίδια έσοδα,
► απόκλιση άνω του 30% στις μεταβιβάσεις εκτός τακτικού προϋπολογισμού,
► υπέρμετρη συσσώρευση ληξιπρόθεσμων ή απλήρωτων υποχρεώσεων,
► καθώς και όταν οι εκκρεμείς υποχρεώσεις υπερβαίνουν τα διαθέσιμα κατά τουλάχιστον 40%.
Τουλάχιστον τρεις έλεγχοι κάθε χρόνο
Σε αντίθεση με το προηγούμενο σύστημα, το Παρατηρητήριο θα πραγματοποιεί τουλάχιστον τρεις κύκλους ελέγχων κάθε οικονομικό έτος.
Εφόσον διαπιστωθούν σοβαρές αποκλίσεις:
► θα διερευνώνται τα αίτια,
► θα ζητούνται πρόσθετα στοιχεία από τον φορέα,
► θα αποστέλλονται οδηγίες στις οικονομικές υπηρεσίες,
► ενώ οι δήμοι και οι λοιποί φορείς θα υποχρεούνται να ενημερώνουν το Παρατηρητήριο για τα διορθωτικά μέτρα που έλαβαν ή προτίθενται να λάβουν.
Ειδικά κριτήρια για τις ΔΕΥΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο που αφορά τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Για την αξιολόγηση των σχεδίων προϋπολογισμού τους θα εξετάζονται κυρίως:
► η ρεαλιστικότητα των προβλέψεων για τα ίδια έσοδα,
► η πραγματική εισπραξιμότητα των απαιτήσεων,
► η ισχύουσα τιμολογιακή πολιτική,
► οι επιδόσεις της προηγούμενης διετίας,
► οι ενεργειακές δαπάνες (ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο),
► οι υποχρεώσεις εξυπηρέτησης δανείων,
► καθώς και η δυνατότητα περιορισμού των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Μάλιστα, τίθεται ως στόχος μέχρι το τέλος του 2028 οι απλήρωτες υποχρεώσεις των ΔΕΥΑ (πλην δανείων) να βρίσκονται κάτω από το ύψος των χρηματικών διαθεσίμων τους, με δυνατότητα παράτασης ενός ακόμη έτους όπου αυτό τεκμηριώνεται οικονομικά.
Παράλληλα, η διακίνηση των εγγράφων θα γίνεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος ΙΡΙΔΑ, ενώ οι γνωμοδοτήσεις για τους προϋπολογισμούς θα αναρτώνται στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με πρόσβαση στους αρμόδιους υπαλλήλους κάθε φορέα.
Η Συντονιστική Επιτροπή των Φορέων και των Δημοτικών Παρατάξεων του Δήμου Ναυπακτίας καταγγέλλει με τον πιο έντονο και κατηγορηματικό τρόπο τον Δήμαρχο κ. Βασίλειο Γκίζα και την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου, οι οποίοι, με την απόφασή τους για τη μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ, επέλεξαν να προχωρήσουν σε μια κρίσιμη υπόθεση για το μέλλον του τόπου μας, αγνοώντας τη φωνή των δημοτών και παρακάμπτοντας την ανάγκη ουσιαστικής ενημέρωσης και διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες.
Δεκατέσσερις σύμβουλοι αποφάσισαν για το νερό όλων μας, χωρίς να ρωτήσουν κανέναν! Χωρίς γενικές συνελεύσεις στα χωριά, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τους κατοίκους, χωρίς να δοθεί στην κοινωνία η δυνατότητα να συζητήσει, να ενημερωθεί και να εκφράσει τη θέση της για μια απόφαση που αφορά το πολυτιμότερο κοινωνικό αγαθό: το νερό.
Αυτή είναι η δική τους αντίληψη για τη δημοκρατία; Να θεωρούν ότι η εκλογή τους αποτελεί λευκή επιταγή για να αποφασίζουν ερήμην του λαού; Να αντιμετωπίζουν τους δημότες ως απλούς θεατές, που καλούνται κάθε φορά να πληρώνουν τις συνέπειες αποφάσεων στις οποίες δεν είχαν κανέναν ουσιαστικό λόγο;
Δεν έχετε το δικαίωμα να αντιμετωπίζετε το νερό σαν να είναι προσωπική σας περιουσία!
Το νερό δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι λάφυρο πολιτικών επιλογών και δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός δημάρχου ή δημοτικής πλειοψηφίας. Είναι κοινωνικό αγαθό, είναι ζωή, είναι δημόσιος πλούτος, είναι το μέλλον των παιδιών μας και των επόμενων γενιών.
Οι πηγές μας, τα νερά μας, οι υποδομές ύδρευσης και το δικαίωμα των κατοίκων σε ασφαλές και προσιτό νερό δεν μπορούν να γίνονται αντικείμενο αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που επηρεάζονται άμεσα.
Καταγγέλλουμε την απαράδεκτη διαδικασία με την οποία προχώρησε αυτή η επιλογή.
Καταγγέλλουμε την περιφρόνηση προς τις τοπικές κοινωνίες και την απουσία ουσιαστικής δημοκρατικής διαβούλευσης.
Καταγγέλλουμε τη λογική ότι για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα αρκεί η ψήφος δεκατεσσάρων συμβούλων για να θεωρηθεί πως η κοινωνία δεν έχει τίποτα άλλο να πει.
Ποιος αποφάσισε ότι τα χωριά μας δεν δικαιούνται να έχουν λόγο; Ποιος αποφάσισε ότι οι κάτοικοι μπορούν να αγνοούνται όταν διακυβεύεται το μέλλον του νερού τους;
Αν η απόφαση είναι τόσο σωστή και τόσο συμφέρουσα για τους δημότες, γιατί δεν προηγήθηκε ουσιαστική ενημέρωση;
Γιατί δεν οργανώθηκαν γενικές συνελεύσεις στα χωριά;
Γιατί δεν δόθηκε στους κατοίκους η δυνατότητα να ακούσουν όλα τα δεδομένα, να θέσουν ερωτήματα και να εκφράσουν ελεύθερα τη γνώμη τους;
Οι δημότες δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο της δημοκρατίας.
Δεν είναι υποχρεωμένοι να αποδέχονται τετελεσμένα επειδή κάποιοι αποφάσισαν ότι γνωρίζουν καλύτερα από αυτούς. Δεν θα δεχτούμε να αντιμετωπίζεται ο τόπος μας ως χώρος εφαρμογής αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς την ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Η μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ δημιουργεί κρίσιμα ερωτήματα για τον έλεγχο της διαχείρισης, το κόστος του νερού, τη συντήρηση των δικτύων, την εξυπηρέτηση των χωριών και την προστασία των πηγών μας. Για όλα αυτά απαιτούμε συγκεκριμένες απαντήσεις, όχι γενικόλογες υποσχέσεις και καθησυχαστικές δηλώσεις.
Δεν θα επιτρέψουμε να περάσει η απόφαση αυτή ως μια συνηθισμένη διοικητική πράξη. Δεν είναι! Είναι μια επιλογή που αφορά το παρόν και το μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας και οφείλει να αντιμετωπιστεί με τη σοβαρότητα, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική συμμετοχή που απαιτεί.
Καλούμε τον Δήμαρχο και όσους ψήφισαν υπέρ να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη των επιλογών τους και να δώσουν καθαρές απαντήσεις στους δημότες. Η ευθύνη τους δεν τελειώνει με την καταμέτρηση των ψήφων. Αντίθετα, από εκεί αρχίζει η υποχρέωσή τους να λογοδοτήσουν στην κοινωνία.
Καλούμε τους κατοίκους όλων των χωριών, τους συλλόγους, τους φορείς και κάθε δημότη να μη συμβιβαστούν με τη σιωπή και την αδράνεια. Η υπεράσπιση του νερού αφορά όλους μας. Απαιτεί ενημέρωση, συλλογική δράση, μαζική συμμετοχή και οργανωμένη διεκδίκηση.
Το μήνυμά μας προς κάθε κατεύθυνση είναι σαφές:
Το νερό δεν είναι τσιφλίκι σας! Οι πηγές μας δεν είναι ιδιοκτησία σας! Οι δημότες δεν είναι υποτελείς κανενός!
Δεν θα νομιμοποιήσουμε με τη σιωπή μας αποφάσεις που πάρθηκαν χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή μας. Δεν θα παραιτηθούμε από το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε, να κρίνουμε και να διεκδικούμε. Δεν θα επιτρέψουμε να αντιμετωπίζεται το νερό ως υπόθεση λίγων, όταν οι συνέπειες αφορούν ολόκληρη την κοινωνία.
Η δημοκρατία δεν είναι λευκή επιταγή. Η αυτοδιοίκηση δεν είναι εξουσία χωρίς λογοδοσία. Και το νερό δεν είναι εμπόρευμα για να αποφασίζουν άλλοι ερήμην μας!
Ο νόμος 5325/2026 που αφορά την υποχρεωτική συγχώνευση συνολικά 68 ΔΕΥΑ και μια «εθελοντική», αυτή της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας, αποτελεί μια από τις πιο συγκρουσιακές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς μετατοπίζει τη διαχείριση του νερού από το επίπεδο της τοπικής κοινωνικής πρόνοιας στο πεδίο της κεντρικής, εταιρικής διακυβέρνησης.
Να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένο νόμος πέρασε από τη Βουλή αποκλειστικά με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας (157 υπέρ, 131 κατά).
Καθολική είναι η αντίσταση των Δήμων, με δυναμικές κινητοποιήσεις ενώ προχωρούν δικαστικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Το αν θα καταφέρουν να μπλοκάρουν ή να τροποποιήσουν την εφαρμογή του νόμου στην πράξη, μένει να φανεί.
Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η μάχη για το δημόσιο χαρακτήρα και την τιμολόγηση του νερού στην ελληνική περιφέρεια μόλις άνοιξε και αναμένεται μακρά, έντονη και με ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Αντίθετη στη συγχώνευση της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας από την ΕΥΔΑΠ είναι η Ομοσπονδία Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Ναυπακτίας και Δωρίδας.
Σε απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας αναφέρονται τα ακόλουθα:
«Το ΔΣ της Ομοσπονδίας Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Ναυπακτίας & Δωρίδος εκφράζει την κατηγορηματική αντίθεσή της στον σχεδιασμό για τη συγχώνευση και απορρόφηση της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Ναυπακτίας (ΔΕΥΑΝ) από την ΕΥΔΑΠ.
Η διαχείριση του νερού αποτελεί θεμελιώδη αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, τη δημόσια υγεία, την τοπική ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα των επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό, όχι εμπόρευμα.
Ο επαγγελματικός κόσμος της Ναυπακτίας δεν μπορεί να αποδεχθεί μια εξέλιξη που ενδέχεται να απομακρύνει τη διαχείριση του νερού από τις τοπικές ανάγκες και να επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Η ύδρευση και η αποχέτευση αποτελούν βασικές υπηρεσίες για τα καταστήματα, τις βιοτεχνίες, την εστίαση, τα καταλύματα και το σύνολο των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Η διασφάλιση προσιτών τιμολογίων, η άμεση εξυπηρέτηση και η προστασία των υδάτινων πόρων της περιοχής αποτελούν ζητήματα μείζονος σημασίας για την τοπική οικονομία.
Η Ομοσπονδία θεωρεί ότι τα οικονομικά και λειτουργικά προβλήματα της ΔΕΥΑΝ πρέπει να αντιμετωπιστούν με ουσιαστική εξυγίανση, διαφάνεια, κρατική χρηματοδότηση, κάλυψη του ενεργειακού κόστους και ενίσχυση με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό, και όχι με την κατάργηση της αυτοτέλειάς της.
Παράλληλα, θεωρούμε απαραίτητο να προηγηθούν πλήρης οικονομικός και διαχειριστικός απολογισμός, ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών και των φορέων, καθώς και δημόσια διαβούλευση πριν από οποιαδήποτε απόφαση που αφορά το μέλλον της επιχείρησης.
Για τους λόγους αυτούς, το ΔΣ της Ομοσπονδίας αποφασίζει:
1. Να εκφράσει την κατηγορηματική αντίθεσή της σε κάθε συγχώνευση, απορρόφηση ή εκχώρηση της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ και να ζητήσει τη διατήρηση της αυτοτέλειας και του δημοτικού χαρακτήρα της.
2. Να ζητήσει από την Πολιτεία την αναγκαία χρηματοδότηση για την εξυγίανση και τη βιώσιμη λειτουργία της ΔΕΥΑΝ, την κάλυψη του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυσή της με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό.
3. Να απαιτήσει τη διασφάλιση προσιτών τιμολογίων ύδρευσης και αποχέτευσης, χωρίς πρόσθετες δυσανάλογες επιβαρύνσεις για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
4. Να ζητήσει την πλήρη ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας για τα οικονομικά και διαχειριστικά δεδομένα της ΔΕΥΑΝ, καθώς και για τις πραγματικές συνέπειες της σχεδιαζόμενης απορρόφησης.
5. Να καλέσει τον Δήμο Ναυπακτίας και το Δημοτικό Συμβούλιο να απορρίψουν την πρόταση συγχώνευσης ή απορρόφησης και να διεκδικήσουν εναλλακτικές λύσεις για την ενίσχυση και τη βιωσιμότητα της ΔΕΥΑΝ.
Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της ΔΕΥΑΝ αποτελεί ζήτημα προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, της τοπικής αυτονομίας και της οικονομικής βιωσιμότητας της Ναυπακτίας.
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων της ΔΕΥΑΝ πρέπει να γίνει με διαφάνεια, ουσιαστική στήριξη και ενίσχυση της λειτουργίας της, προς όφελος της κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας.
Η θέση μας είναι ξεκάθαρη:
ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΥΠΟ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.