Σημαντικές είναι οι αλλαγές στη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων που φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τα Δημοτικά Συμβούλια να καλούνται σύντομα να  ψηφίσουν το Νέο πρότυπο κανονισμό.  Οι νέες διατάξεις επηρεάζουν τη δημοσιότητα των συνεδριάσεων, τη συμμετοχή των παρατάξεων, τη λειτουργία της αντιπολίτευσης, τη δημοσίευση των αποφάσεων και τη διαφάνεια απέναντι στους πολίτες.

► Μία από τις  καινοτομίες (ήδη λειτουργεί σε πολλούς δήμους) είναι η υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση των δημόσιων συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων.

►  Ο νέος Κώδικας αποσαφηνίζει τον τρόπο υπολογισμού της πλειοψηφίας κατά τη λήψη αποφάσεων.  Προβλέπεται πλέον ρητά ότι οι σύμβουλοι που δηλώνουν αποχή ή ψηφίζουν λευκό δεν υπολογίζονται στον αριθμό των παρόντων για τον σχηματισμό της απαιτούμενης πλειοψηφίας. Παράλληλα, καθορίζεται με σαφήνεια τι ισχύει όταν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης αποχωρούν σύμβουλοι και μειώνεται ο αριθμός των συμμετεχόντων. Στις περιπτώσεις αυτές, οι αποφάσεις δεν μπορούν να ληφθούν από έναν πολύ μικρό αριθμό παρόντων, καθώς απαιτείται ελάχιστος αριθμός θετικών ψήφων που συνδέεται με το όριο της νόμιμης απαρτίας.

► Παρέχεται ι για πρώτη φορά θεσμοθετημένο δικαίωμα στις παρατάξεις της μειοψηφίας να επιβάλλουν την εγγραφή θεμάτων στην ημερήσια διάταξη. Η μείζων μειοψηφία αποκτά το δικαίωμα να θέτει υποχρεωτικά έως τρία θέματα ετησίως προς συζήτηση, ενώ κάθε άλλη παράταξη της μειοψηφίας μπορεί να επιβάλλει την εγγραφή ενός θέματος τον χρόνο.

► Ο πρόεδρος του Συμβουλίου Νέων καλείται υποχρεωτικά στις συνεδριάσεις και αποκτά δικαίωμα τοποθέτησης, ενώ αντίστοιχα ενισχύεται ο ρόλος του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, ο οποίος μπορεί να συμμετέχει στις συζητήσεις και να καταθέτει απόψεις για θέματα της αρμοδιότητάς του. Αποκτούν δικαίωμα να βάλουν και θέματα στην λογοδοσία.

► Όποιος σύμβουλος ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται από την παράταξή του χάνει αυτοδικαίως τις θέσεις που κατέχει στο προεδρείο, στη Δημοτική Επιτροπή και στα λοιπά συλλογικά όργανα, εφόσον εξελέγη σε αυτές ως εκπρόσωπος της παράταξής του. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας νέας παράταξης από ανεξαρτητοποιημένους ή διαγραφέντες συμβούλους, εφόσον συγκεντρώνουν αριθμό μελών μεγαλύτερο από το ένα τέταρτο του συνολικού αριθμού των συμβούλων. Η νέα παράταξη αποκτά δικαιώματα εκπροσώπησης στα όργανα του δήμου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

► Τα πρακτικά των συνεδριάσεων θα τηρούνται πλέον σε ηλεκτρονική μορφή, θα υπογράφονται ψηφιακά και θα αναρτώνται υποχρεωτικά στο σύνολό τους στις ιστοσελίδες των δήμων. Προβλέπεται μάλιστα πειθαρχική ευθύνη για τον πρόεδρο και τον γραμματέα του συμβουλίου σε περίπτωση μη τήρησης ή μη ανάρτησης των πρακτικών.

► Ο νέος Κώδικας τροποποιεί και τον θεσμό της ειδικής συνεδρίασης λογοδοσίας της δημοτικής αρχής. Ενώ σήμερα η συνεδρίαση λογοδοσίας πραγματοποιείται υποχρεωτικά κάθε δύο μήνες, πλέον θα διεξάγεται το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες, μειώνοντας τις ευκαιρίες δημόσιου ελέγχου της δημοτικής αρχής από τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης.