Η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας με τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες τόσο μεταξύ χωρών όσο και στο εσωτερικό κάθε χώρας σε συνδυασμό με το προσφυγικό πρόβλημα και τη μετανάστευση είχαν αρχίσει να δημιουργούν όλες εκείνες τις προϋποθέσεις για την ανάδειξη ενός αμυντικού εθνικισμού.
Είχε αρχίσει δηλαδή στη συνείδηση όλο και περισσότερων σκεπτόμενων ανθρώπων να μπαίνουν προβληματισμοί και επιφυλάξεις σχετικά με τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που θεοποιεί την αγορά και προωθεί την παγκοσμιοποίηση και την καταναλωτική κουλτούρα σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο. Είχε ήδη φανεί η φθορά παγκόσμιων οργανισμών και αντίστοιχων πολιτικών.
Είναι βέβαιο λοιπόν ότι η μετά τον κορωνοϊό εποχή, με την παγκόσμια κοινωνική εμπειρία που θα έχει συσσωρευτεί, θα συμβάλλει στην αναζήτηση αλλαγών στο σημερινό μοντέλο οργάνωσης των κοινωνιών. Ενδεχομένως η συνισταμένη των αλλαγών αυτών να οδηγήσει και σε λιγότερο «ανοιχτές» κοινωνίες, ενδεχομένως να ενδυναμώσει εθνικισμούς και εθνικούς ανταγωνισμούς. Αυτά σε μια περίοδο οξυμένων ανταγωνισμών για την προώθηση γεωπολιτικών αλλαγών που θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων και των αντίστοιχων συνασπισμών.
Το μέχρι σήμερα προβαλλόμενο μοντέλο της παγκοσμιοποίησης είναι βέβαιο ότι θα αναθεωρηθεί. Μέσα από τις πρόσφατες εμπειρίες οι λαοί κατανόησαν ευκολότερα ότι η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων οδήγησε στις «οικονομικές φούσκες» και στη συγκέντρωση δύναμης σε μη παραγωγικούς τομείς επιτείνοντας την κρίση του συστήματος.
Η ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών συνέβαλε στην καταστροφή του παραγωγικού ιστού πολλών μικρών οικονομιών και δυνάμωσε την εξάρτησή στους από χώρες οικονομικά ισχυρές. Τα ελλείμματα των μικρών οικονομιών μετατράπηκαν σε πλεονάσματα των ισχυρών. Το χρέος των μικρών έγινε θανατηφόρος βρόγχος που οδηγεί στην οικονομική και πολιτική υποδούλωσή τους. Τα εργαλεία άσκησης πολιτικών τους έχουν αφαιρεθεί, όπως έδειξε και η Ελληνική εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας.
Πέρα από τις επιταγές της οικονομίας βασικός λόγος που θα μπουν πλέον όρια ανάμεσα στο εθνικό και το υπερεθνικό είναι ο φόβος και η αναζήτηση ασφάλειας. Στις νέες συνθήκες και μετά το όλο σοκ που περνάει και θα υποστεί παγκόσμια πλέον η ανθρώπινη κοινωνία, η ασφάλεια θα προηγείται της ελευθερίας. Ο άνθρωπος αυτή την περίοδο οδηγείται στον αυτοπεριορισμό ενεργοποιώντας το αίσθημα της ατομικής και κοινωνικής ευθύνης για χάρη της δικής του προστασίας, της οικογένειάς του, του στενού φιλικού περίγυρου και εντέλει ολόκληρης της κοινωνίας.
Στη μετά τον κορωνοϊό εποχή η κοινωνία θα αντιδράσει, όπως αντιδρά πάντα μετά από κάθε κρίση. Θα προσπαθεί με κάθε τρόπο να μην επαναλάβει ό,τι μπορεί να την επαναφέρει σε αυτή την τρομακτική εμπειρία που βίωσε. Θα είναι ιδιαίτερα προσεκτική για ό,τι σχετίζεται με την παραγωγή, την υγεία, την ασφάλεια και όλα τα δημόσια αγαθά από τα οποία εξαρτάται η επιβίωση της. Η κρίση που βιώνουμε ανέδειξε με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο την αξία των δημόσιων αγαθών και συνέβαλε στην ιδεολογική αποδόμηση εκείνων των μηχανισμών που επιδιώκουν την εμπορευματοποίηση τους.
Το καλό σενάριο θα είναι να δοθεί προτεραιότητα στην πράσινη ανάπτυξη που σέβεται το περιβάλλον και την υγεία. Η τεχνολογία να αξιοποιηθεί με τρόπο που θα γίνει πραγματικός σύμμαχος δίνοντας πρόσβαση στη γνώση και σε όλα τα δημόσια αγαθά σε όλους χωρίς γεωγραφικούς και ταξικούς αποκλεισμούς. Μέσα σε αυτό το καλό σενάριο η παγκοσμιοποίηση θα λειτουργεί με όρια και θα είναι πιο δίκαιη.
Σε αυτή τη φάση η κοινωνία και οι εκφραστές της οφείλουν να προετοιμάζονται για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα εμπεριέχει όλες τις εκδοχές του καλού σεναρίου για το αύριο βάζοντας ως προτεραιότητα το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το άρθρο 47 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα άρθρα του εκλογικού πλαισίου, καθώς καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο συγκροτούνται οι δημοτικοί και περιφερειακοί συνδυασμοί, τις προϋποθέσεις συμμετοχής των υποψηφίων και τη διαδικασία υποβολής των υποψηφιοτήτων στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Το άρθρο διατηρεί τη λογική του ενιαίου δημοτικού συνδυασμού. Κάθε παράταξη καταρτίζει έναν συνολικό συνδυασμό για ολόκληρο τον δήμο, με επικεφαλής τον υποψήφιο δήμαρχο και με επιμέρους υποψηφίους ανά εκλογική περιφέρεια και δημοτική κοινότητα. Στο ίδιο ψηφοδέλτιο εντάσσονται:
► οι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι,
► οι υποψήφιοι σύμβουλοι κοινότητας,
► καθώς και οι εκπρόσωποι κοινοτήτων έως 300 κατοίκων.
Κάθε δημοτικός συνδυασμός περιλαμβάνει τον υποψήφιο δήμαρχο, τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, τους υποψήφιους συμβούλους δημοτικών κοινοτήτων και τους υποψήφιους εκπροσώπους των δημοτικών κοινοτήτων, σε ποσοστό ογδόντα τοις εκατό (80%) τουλάχιστον των δημοτικών κοινοτήτων.
Ο ελάχιστος αριθμός υποψηφίων που πρέπει να περιλαμβάνει ένας δημοτικός συνδυασμός είναι:
α) Για τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, ίσος τουλάχιστον με τον αριθμό των εδρών του δημοτικού συμβουλίου με δυνατότητα προσαύξησης έως και εκατό τοις εκατό (100%).
β) Για τους υποψήφιους συμβούλους και τους εκπροσώπους κάθε δημοτικής κοινότητας, ίσος τουλάχιστον με τον αριθμό των εδρών κάθε δημοτικής κοινότητας, με δυνατότητα προσαύξησης έως και εκατό τοις εκατό (100%). Ειδικά στις δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό έως και τριακοσίους (300)κατοίκους ο συνδυασμός δύναται να έχει έως και τρεις (3) υποψηφίους εκπροσώπους.
γ) Από κάθε φύλο, ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) τουλάχιστον του συνολικού αριθμού των υποψηφίων του οικείου συνδυασμού, συμπεριλαμβανομένου του υποψηφίου δημάρχου και εξαιρουμένων, από τον συνολικό αριθμό των υποψηφίων, των εκπροσώπων δημοτικών κοινοτήτων.
► Κάθε δημοτικός συνδυασμός δύναται να περιλαμβάνει υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους έως και το δέκα τοις εκατό (10%) του αριθμού των εδρών του δημοτικού συμβουλίου, εφόσον οι υποψήφιοι αυτοί κατά την 31η Δεκεμβρίου του έτους διενέργειας των αυτοδιοικητικών εκλογών συμπληρώνουν έως και το τριακοστό (30ο) έτος της ηλικίας τους.
► Κάθε συνδυασμός: α) Για τις δημοτικές εκλογές δύναται να περιλαμβάνει:
Έως έναν (1) υποψήφιο, o οποίος εκλέγεται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από έως και δεκαπέντε (15) μέλη.
Έως δύο (2) υποψήφιους, οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από δεκαεννέα (19) έως είκοσι εννέα (29) μέλη.
Έως τρεις (3) υποψήφιους, οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από τριάντα πέντε (35) μέλη και άνω.
► Κάθε δημοτικός συνδυασμός υποβάλλει συνολικό παράβολο ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου.
α) Χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ για δήμους με πληθυσμό έως δύο χιλιάδες (2.000) κατοίκους.
β) Δυο χιλιάδες πεντακόσια (2.500) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ δύο χιλιάδων ενός (2.001) κατοίκων και δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων.
γ) τέσσερις χιλιάδες (4.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ δέκα χιλιάδων ενός (10.001) κατοίκων και πενήντα χιλιάδων (50.000) κατοίκων.
δ) πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεταξύ πενήντα χιλιάδων ενός (50.001) κατοίκων και εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) κατοίκων.
ε) επτά χιλιάδες (7.000) ευρώ για δήμους με πληθυσμό μεγαλύτερο των εκατό πενήντα χιλιάδων ενός κατοίκων (150.001).
Σημαντική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εισάγει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνοντας για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία τόσο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές όσο και για τα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και την ανάδειξη των συμβουλίων νέων.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που επιχειρεί να μεταφέρει σημαντικό μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας στο ψηφιακό περιβάλλον. Μια νέα εκλογική διαδικασία που αργά ή γρήγορα θα επεκταθεί και στις εθνικές εκλογές, διευκολύνοντας όσους την ημέρα των εκλογών βρίσκονται εκτός του τόπου όπου είναι δημότες.
Αρχή από τις δημοτικές του 2028
Στο επίκεντρο της νέας αρχιτεκτονικής βρίσκεται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με ηλεκτρονική ψήφο για την ανάδειξη δημάρχων/δημοτικών συμβουλίων και περιφερειαρχών/περιφερειακών συμβουλίων αρχής γενομένης από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές το 2028.
Ο εκλογέας διατηρεί το δικαίωμα επιλογής ανάμεσα στη φυσική παρουσία και την ηλεκτρονική συμμετοχή, χωρίς να καταργείται η παραδοσιακή μορφή ψηφοφορίας. Ωστόσο, για την αποτροπή της διπλής ψήφου, όσοι επιλέγουν την ηλεκτρονική διαδικασία εγγράφονται σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους και αποκλείονται από την ψηφοφορία με φυσική παρουσία.
Η διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας προβλέπεται να διεξάγεται σε ειδικά εκλογικά τμήματα ηλεκτρονικής ψήφου που θα λειτουργούν σε ολόκληρη τη χώρα υπό την προϋπόθεση να έχουν εγγραφεί τουλάχιστον 30 εκλογείς ανά δήμο, προκειμένου να διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου και η αξιοπιστία της διαδικασίας.