Του Γιώργου Ασημακόπουλου, Λέκτορα του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και ΗΥ του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και, Δημοτικού Συμβούλου Ναυπακτίας
Η σημερινή κυβέρνηση έχει δείξει ιδιαίτερη αγωνία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ειδικά μετά τις τελευταίες εκλογές όπου στο Δήμο Αθηναίων ηττήθηκε ο εκλεκτός του κόμματος και συγγενής του Πρωθυπουργού, δεν την αφήνουν σε ησυχία. Έχει δημιουργηθεί ένα συγκεντρωτικό και αντιδημοκρατικό καθεστώς όπου τα Δημοτικά Συμβούλια έχουν αποδυναμωθεί. Οι αποφάσεις πλέον λαμβάνονται στην «κλειστή» Δημοτική Επιτροπή, ενώ έχει περιοριστεί η έκφραση της Αντιπολίτευσης με την ελαχιστοποίηση της δυνατότητας ερωτήσεων και εισαγωγής θεμάτων.
Συνεχίζοντας αυτή την αντιδημοκρατική παρέμβαση, η κυβέρνηση κατέθεσε νομοσχέδιο που προβλέπει ότι οι Δημότες θα μπορούν να ψηφίζουν στις τοπικές εκλογές «με ένα κλικ» από το κινητό τους, από όπου κι αν βρίσκονται. Μια «καινοτομία» που παρουσιάζεται ως πρόοδος. Όμως πρόκειται για αντιδημοκρατική επιλογή που προωθεί τη χειραγώγηση του ευάλωτου ψηφοφόρου.
Οι ώριμες δημοκρατίες του κόσμου – Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ – έχουν σταθμίσει και απορρίψει τέτοιες πρακτικές. Όχι επειδή τους λείπει η τεχνολογία την οποία κατέχει η Ελληνική κυβέρνηση, αλλά επειδή διαθέτουν την κρίσιμη θεσμική ωριμότητα να κατανοούν ότι η ευκολία της ψήφου δεν πρέπει να απειλεί την ελευθερία της επιλογής. Η ψήφος είναι πράξη συνείδησης, που πρέπει να προστατεύεται από κάθε εξωτερική επιρροή. Και αυτό, όσο απλό κι αν ακούγεται, απαιτεί φυσικό χώρο απομόνωσης, όχι ψηφιακή ταχύτητα.
Η παραδοσιακή εκλογική διαδικασία, όσο και αν φαίνεται «παλιά», στηρίζεται σε δύο ακλόνητες εγγυήσεις: το παραβάν και τον δικαστικό αντιπρόσωπο. Ο πρώτος διασφαλίζει την απομόνωση του ψηφοφόρου, η δεύτερη εγγυάται την ακεραιότητα της διαδικασίας. Ο πολίτης μπαίνει μόνος, χωρίς μάρτυρες και χωρίς δυνατότητα τρίτων να ελέγξουν τι ψηφίζει. Στον αντίποδα, η εξ αποστάσεως ψηφοφορία καταργεί αυτά τα δύο θεμέλια. Το κινητό στο σπίτι, στο σαλόνι του γνωστού ή στο καφενείο του χωριού δεν προσφέρει καμία εγγύηση απομόνωσης. Αντιθέτως, επιτρέπει σε γονείς, συγγενείς, εργοδότες και τοπικούς παράγοντες να βρίσκονται παρόντες, έστω και σιωπηλά. Εν απουσία δικαστικής εγγύησης. Η διαφορά είναι θεμελιώδης: στο εκλογικό τμήμα η ψήφος είναι απολύτως προσωπική. Αντίθετα, στο σπίτι ή στο χωριό μπορεί να είναι υπό το άγρυπνο βλέμμα εκείνων που έχουν συμφέρον να την κατευθύνουν.
Το νομοσχέδιο αυτό ουσιαστικά καταργεί το παραβάν και τον δικαστικό αντιπρόσωπο. Η μυστική ψήφος με παραβάν δεν υπήρχε πάντα. Καθιερώθηκε πρώτα στην Αυστραλία το 1856 και από εκεί εξαπλώθηκε διεθνώς ως το λεγόμενο «Australian ballot». Στην Ελλάδα, το Σύνταγμα του 1864 κατοχύρωσε για πρώτη φορά τη μυστικότητα της ψήφου, και το παραβάν παγιώθηκε στις εκλογές του ύστερου 19ου αιώνα ώστε να εξασφαλίζεται ότι ο πολίτης ψηφίζει χωρίς να τον βλέπει κανείς.
Η εποπτεία των εκλογών από το Δικαστικό Σύστημα και όχι από τοπικούς άρχοντες και κυβερνητικούς υπαλλήλους θεσμοθετήθηκε με το Σύνταγμα του 1911 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, με το οποίο θεσμοθετήθηκε το Εκλογικό Δικαστήριο, ενισχύοντας έτσι την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της εκλογικής διαδικασίας. Αυτοί οι μηχανισμοί — παραβάν και δικαστική εποπτεία — δεν είναι συμβολικά στοιχεία. Αποτελούν θεσμικές αντιδράσεις απέναντι στη νοθεία και τον εκβιασμό που χαρακτήριζαν προηγούμενες εκλογικές εμπειρίες. Η κατάργησή τους μέσω της απομακρυσμένης ψηφοφορίας θέτει σε δοκιμασία θεμελιώδεις δημοκρατικές εγγυήσεις.
Οι υπέρμαχοι της εξ αποστάσεως αυτοδιοικητικής ψήφου έχουν δύο επιχειρήματα: την επιστολική ψήφο από το εξωτερικό και, την Εσθονία. Ας τα δούμε αναλυτικά.
Η επιστολική ψήφος του εξωτερικού, που ήδη εφαρμόζεται στην Ελλάδα αλλά και ευρέως διεθνώς, αφορά ανθρώπους εκτός χώρας, χωρίς καθημερινή επαφή με τοπικά δίκτυα εξουσίας. Εκεί η εξάρτηση είναι μηδενική. Στον τοπικό ιστό όμως, η ψηφιακή κάλπη θα πέσει κυριολεκτικά μέσα στο χωράφι των εξαρτήσεων: προμήθειες, προσλήψεις, κοινωνικά προγράμματα, παραχωρήσεις ακινήτων. Και η ευχέρεια επιλογής αντί να ανήκει στον πολίτη, θα ανήκει σε εκείνον που κατέχει τον τοπικό μηχανισμό.
Η Εσθονία, που η δημοκρατική της παράδοση είναι σχετικά περιορισμένη (1918–1940 και από το 1991), είναι η μοναδική χώρα που εφαρμόζει γενικευμένη ηλεκτρονική ψηφοφορία εξ αποστάσεως. Παρά την καινοτομία του συστήματος, δεν υπάρχει τεχνικό μέτρο που να διασφαλίζει πλήρως την ελεύθερη και μυστική ψήφο εξ αποστάσεως. Η ίδια η Εσθονία έχει αναγνωρίσει σχετικούς κινδύνους. Μελέτες δείχνουν ότι το i-voting αυξάνει τον κίνδυνο επιρροής από τρίτους, ενώ οι εκθέσεις του ΟΑΣΕ/ODIHR (2007–2025) και η ανάλυση κινδύνων της Εσθονικής Ακαδημίας Επιστημών (2024–2025) καταγράφουν ελλείψεις σε διαφάνεια, επαληθευσιμότητα και προστασία από παραπληροφόρηση. Επιπλέον, διεθνείς εμπειρογνώμονες (Springall et al., 2014) έδειξαν ότι κακόβουλο λογισμικό μπορεί να αλλοιώσει χωρίς ίχνη το αποτέλεσμα, ενώ οργανισμοί όπως το IFES (2012) και η Free Software Foundation Europe (2013) έχουν τονίσει την ανάγκη για αυστηρότερη νομοθεσία, ανοιχτό κώδικα και μείωση της εξάρτησης από μηχανισμούς που δεν μπορούν να ελεγχθούν από τον πολίτη. Συνολικά, αν και πρωτοποριακό, το εσθονικό σύστημα e-voting παραμένει αντικείμενο διεθνούς κριτικής, καθώς ενέχει σημαντικούς κινδύνους για το απόρρητο, την ελευθερία και την εμπιστοσύνη στη διαδικασία.
Ήδη, σε πολλές τοπικές κοινότητες του Δήμου Ναυπακτίας, ιδιαίτερα στις ενότητες Αποδοτίας, Πλατάνου και Πυλλήνης, η μικρή εκλογική βάση — πολλές φορές με λιγότερους από 100 ψηφοφόρους — ακυρώνει στην πράξη τη μυστικότητα της ψήφου. Η στατιστική έχει εδώ τον δικό της κανόνα: όσο μικρότερο το σύνολο, τόσο πιο εύκολη η ταυτοποίηση της ψήφου με τον ψηφοφόρο, ιδίως όταν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες για το οικογενειακό, επαγγελματικό ή κομματικό του προφίλ. Όταν δε, ο ίδιος ψηφοφόρος καλείται να ψηφίσει στο ίδιο ψηφοδέλτιο για δημοτικούς συμβούλους, προέδρους τοπικών κοινοτήτων και παρατάξεις, η ψήφος του αποκτά μοτίβο. Μπορεί να αναγνωστεί, να ερμηνευτεί, ακόμα και να αποδοθεί. Αυτό από μόνο του είναι ήδη προβληματικό. Όταν σε αυτήν την ήδη εύθραυστη κατάσταση προστεθεί και η ψηφοφορία εξ αποστάσεως, χωρίς παραβάν, χωρίς έλεγχο περιβάλλοντος, χωρίς εγγυημένη απομόνωση, τότε το πεδίο χειραγώγησης δεν ανοίγει απλώς: μετατρέπεται σε εργαλείο στρατηγικού ελέγχου του εκλογικού αποτελέσματος. Για πρώτη φορά, γίνεται τεχνικά δυνατό να επιτηρηθεί ή να επιβεβαιωθεί η ψήφος του άλλου σε πραγματικό χρόνο. Και αυτό δεν είναι ούτε καινοτομία, ούτε πρόοδος. Είναι δημοκρατικός οπισθοδρόμηση — και μάλιστα ψηφιακά επιταχυνόμενη.
Το νομοσχέδιο αυτό δεν ενισχύει την αυτοδιοίκηση. Αντιθέτως, ανοίγει την πόρτα σε ένα πεδίο εκβιασμών, αθέατων πιέσεων και συστηματικής χειραγώγησης. Όταν ο χώρος της ψήφου πάψει να είναι απομονωμένος και προστατευμένος, η ελευθερία δεν είναι πια εγγυημένη — είναι υπό αίρεση.
Η Συντονιστική Επιτροπή των Φορέων και των Δημοτικών Παρατάξεων του Δήμου Ναυπακτίας καταγγέλλει με τον πιο έντονο και κατηγορηματικό τρόπο τον Δήμαρχο κ. Βασίλειο Γκίζα και την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου, οι οποίοι, με την απόφασή τους για τη μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ, επέλεξαν να προχωρήσουν σε μια κρίσιμη υπόθεση για το μέλλον του τόπου μας, αγνοώντας τη φωνή των δημοτών και παρακάμπτοντας την ανάγκη ουσιαστικής ενημέρωσης και διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες.
Δεκατέσσερις σύμβουλοι αποφάσισαν για το νερό όλων μας, χωρίς να ρωτήσουν κανέναν! Χωρίς γενικές συνελεύσεις στα χωριά, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τους κατοίκους, χωρίς να δοθεί στην κοινωνία η δυνατότητα να συζητήσει, να ενημερωθεί και να εκφράσει τη θέση της για μια απόφαση που αφορά το πολυτιμότερο κοινωνικό αγαθό: το νερό.
Αυτή είναι η δική τους αντίληψη για τη δημοκρατία; Να θεωρούν ότι η εκλογή τους αποτελεί λευκή επιταγή για να αποφασίζουν ερήμην του λαού; Να αντιμετωπίζουν τους δημότες ως απλούς θεατές, που καλούνται κάθε φορά να πληρώνουν τις συνέπειες αποφάσεων στις οποίες δεν είχαν κανέναν ουσιαστικό λόγο;
Δεν έχετε το δικαίωμα να αντιμετωπίζετε το νερό σαν να είναι προσωπική σας περιουσία!
Το νερό δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι λάφυρο πολιτικών επιλογών και δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός δημάρχου ή δημοτικής πλειοψηφίας. Είναι κοινωνικό αγαθό, είναι ζωή, είναι δημόσιος πλούτος, είναι το μέλλον των παιδιών μας και των επόμενων γενιών.
Οι πηγές μας, τα νερά μας, οι υποδομές ύδρευσης και το δικαίωμα των κατοίκων σε ασφαλές και προσιτό νερό δεν μπορούν να γίνονται αντικείμενο αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που επηρεάζονται άμεσα.
Καταγγέλλουμε την απαράδεκτη διαδικασία με την οποία προχώρησε αυτή η επιλογή.
Καταγγέλλουμε την περιφρόνηση προς τις τοπικές κοινωνίες και την απουσία ουσιαστικής δημοκρατικής διαβούλευσης.
Καταγγέλλουμε τη λογική ότι για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα αρκεί η ψήφος δεκατεσσάρων συμβούλων για να θεωρηθεί πως η κοινωνία δεν έχει τίποτα άλλο να πει.
Ποιος αποφάσισε ότι τα χωριά μας δεν δικαιούνται να έχουν λόγο; Ποιος αποφάσισε ότι οι κάτοικοι μπορούν να αγνοούνται όταν διακυβεύεται το μέλλον του νερού τους;
Αν η απόφαση είναι τόσο σωστή και τόσο συμφέρουσα για τους δημότες, γιατί δεν προηγήθηκε ουσιαστική ενημέρωση;
Γιατί δεν οργανώθηκαν γενικές συνελεύσεις στα χωριά;
Γιατί δεν δόθηκε στους κατοίκους η δυνατότητα να ακούσουν όλα τα δεδομένα, να θέσουν ερωτήματα και να εκφράσουν ελεύθερα τη γνώμη τους;
Οι δημότες δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο της δημοκρατίας.
Δεν είναι υποχρεωμένοι να αποδέχονται τετελεσμένα επειδή κάποιοι αποφάσισαν ότι γνωρίζουν καλύτερα από αυτούς. Δεν θα δεχτούμε να αντιμετωπίζεται ο τόπος μας ως χώρος εφαρμογής αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς την ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Η μεταφορά της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ δημιουργεί κρίσιμα ερωτήματα για τον έλεγχο της διαχείρισης, το κόστος του νερού, τη συντήρηση των δικτύων, την εξυπηρέτηση των χωριών και την προστασία των πηγών μας. Για όλα αυτά απαιτούμε συγκεκριμένες απαντήσεις, όχι γενικόλογες υποσχέσεις και καθησυχαστικές δηλώσεις.
Δεν θα επιτρέψουμε να περάσει η απόφαση αυτή ως μια συνηθισμένη διοικητική πράξη. Δεν είναι! Είναι μια επιλογή που αφορά το παρόν και το μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας και οφείλει να αντιμετωπιστεί με τη σοβαρότητα, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική συμμετοχή που απαιτεί.
Καλούμε τον Δήμαρχο και όσους ψήφισαν υπέρ να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη των επιλογών τους και να δώσουν καθαρές απαντήσεις στους δημότες. Η ευθύνη τους δεν τελειώνει με την καταμέτρηση των ψήφων. Αντίθετα, από εκεί αρχίζει η υποχρέωσή τους να λογοδοτήσουν στην κοινωνία.
Καλούμε τους κατοίκους όλων των χωριών, τους συλλόγους, τους φορείς και κάθε δημότη να μη συμβιβαστούν με τη σιωπή και την αδράνεια. Η υπεράσπιση του νερού αφορά όλους μας. Απαιτεί ενημέρωση, συλλογική δράση, μαζική συμμετοχή και οργανωμένη διεκδίκηση.
Το μήνυμά μας προς κάθε κατεύθυνση είναι σαφές:
Το νερό δεν είναι τσιφλίκι σας! Οι πηγές μας δεν είναι ιδιοκτησία σας! Οι δημότες δεν είναι υποτελείς κανενός!
Δεν θα νομιμοποιήσουμε με τη σιωπή μας αποφάσεις που πάρθηκαν χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή μας. Δεν θα παραιτηθούμε από το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε, να κρίνουμε και να διεκδικούμε. Δεν θα επιτρέψουμε να αντιμετωπίζεται το νερό ως υπόθεση λίγων, όταν οι συνέπειες αφορούν ολόκληρη την κοινωνία.
Η δημοκρατία δεν είναι λευκή επιταγή. Η αυτοδιοίκηση δεν είναι εξουσία χωρίς λογοδοσία. Και το νερό δεν είναι εμπόρευμα για να αποφασίζουν άλλοι ερήμην μας!
Ο νόμος 5325/2026 που αφορά την υποχρεωτική συγχώνευση συνολικά 68 ΔΕΥΑ και μια «εθελοντική», αυτή της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας, αποτελεί μια από τις πιο συγκρουσιακές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς μετατοπίζει τη διαχείριση του νερού από το επίπεδο της τοπικής κοινωνικής πρόνοιας στο πεδίο της κεντρικής, εταιρικής διακυβέρνησης.
Να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένο νόμος πέρασε από τη Βουλή αποκλειστικά με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας (157 υπέρ, 131 κατά).
Καθολική είναι η αντίσταση των Δήμων, με δυναμικές κινητοποιήσεις ενώ προχωρούν δικαστικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Το αν θα καταφέρουν να μπλοκάρουν ή να τροποποιήσουν την εφαρμογή του νόμου στην πράξη, μένει να φανεί.
Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η μάχη για το δημόσιο χαρακτήρα και την τιμολόγηση του νερού στην ελληνική περιφέρεια μόλις άνοιξε και αναμένεται μακρά, έντονη και με ανεξέλεγκτες συνέπειες.
Αντίθετη στη συγχώνευση της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας από την ΕΥΔΑΠ είναι η Ομοσπονδία Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Ναυπακτίας και Δωρίδας.
Σε απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας αναφέρονται τα ακόλουθα:
«Το ΔΣ της Ομοσπονδίας Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Ναυπακτίας & Δωρίδος εκφράζει την κατηγορηματική αντίθεσή της στον σχεδιασμό για τη συγχώνευση και απορρόφηση της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Ναυπακτίας (ΔΕΥΑΝ) από την ΕΥΔΑΠ.
Η διαχείριση του νερού αποτελεί θεμελιώδη αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αφορά άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, τη δημόσια υγεία, την τοπική ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα των επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό, όχι εμπόρευμα.
Ο επαγγελματικός κόσμος της Ναυπακτίας δεν μπορεί να αποδεχθεί μια εξέλιξη που ενδέχεται να απομακρύνει τη διαχείριση του νερού από τις τοπικές ανάγκες και να επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Η ύδρευση και η αποχέτευση αποτελούν βασικές υπηρεσίες για τα καταστήματα, τις βιοτεχνίες, την εστίαση, τα καταλύματα και το σύνολο των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Η διασφάλιση προσιτών τιμολογίων, η άμεση εξυπηρέτηση και η προστασία των υδάτινων πόρων της περιοχής αποτελούν ζητήματα μείζονος σημασίας για την τοπική οικονομία.
Η Ομοσπονδία θεωρεί ότι τα οικονομικά και λειτουργικά προβλήματα της ΔΕΥΑΝ πρέπει να αντιμετωπιστούν με ουσιαστική εξυγίανση, διαφάνεια, κρατική χρηματοδότηση, κάλυψη του ενεργειακού κόστους και ενίσχυση με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό, και όχι με την κατάργηση της αυτοτέλειάς της.
Παράλληλα, θεωρούμε απαραίτητο να προηγηθούν πλήρης οικονομικός και διαχειριστικός απολογισμός, ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών και των φορέων, καθώς και δημόσια διαβούλευση πριν από οποιαδήποτε απόφαση που αφορά το μέλλον της επιχείρησης.
Για τους λόγους αυτούς, το ΔΣ της Ομοσπονδίας αποφασίζει:
1. Να εκφράσει την κατηγορηματική αντίθεσή της σε κάθε συγχώνευση, απορρόφηση ή εκχώρηση της ΔΕΥΑΝ στην ΕΥΔΑΠ και να ζητήσει τη διατήρηση της αυτοτέλειας και του δημοτικού χαρακτήρα της.
2. Να ζητήσει από την Πολιτεία την αναγκαία χρηματοδότηση για την εξυγίανση και τη βιώσιμη λειτουργία της ΔΕΥΑΝ, την κάλυψη του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυσή της με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό.
3. Να απαιτήσει τη διασφάλιση προσιτών τιμολογίων ύδρευσης και αποχέτευσης, χωρίς πρόσθετες δυσανάλογες επιβαρύνσεις για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
4. Να ζητήσει την πλήρη ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας για τα οικονομικά και διαχειριστικά δεδομένα της ΔΕΥΑΝ, καθώς και για τις πραγματικές συνέπειες της σχεδιαζόμενης απορρόφησης.
5. Να καλέσει τον Δήμο Ναυπακτίας και το Δημοτικό Συμβούλιο να απορρίψουν την πρόταση συγχώνευσης ή απορρόφησης και να διεκδικήσουν εναλλακτικές λύσεις για την ενίσχυση και τη βιωσιμότητα της ΔΕΥΑΝ.
Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της ΔΕΥΑΝ αποτελεί ζήτημα προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, της τοπικής αυτονομίας και της οικονομικής βιωσιμότητας της Ναυπακτίας.
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων της ΔΕΥΑΝ πρέπει να γίνει με διαφάνεια, ουσιαστική στήριξη και ενίσχυση της λειτουργίας της, προς όφελος της κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας.
Η θέση μας είναι ξεκάθαρη:
ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΥΠΟ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.