Πως η ίδια η χούντα περιέγραφε με κωμικοτραγικό τρόπο τους «εθνικούς κινδύνους » και δικαιολογούσε τις πρώτες μέρες του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου του 1967
Τα παρανοϊκά άλλοθι των δικτατόρων του 1967 μπορεί να προκαλούν εκ των υστέρων θυμηδία και στον καιρό τους να ήταν κωμικοτραγικά.
Αν 59 χρόνια μετά έχει κάποιο νόημα, όμως, να ανακληθούν στη μνήμη οι πρώτες και αμέσως μετά την επιβολή της χούντας δικαιολογίες για το στρατιωτικό – φασιστικό πραξικόπημα, αυτό δεν βρίσκεται στη φαιδρότητα της κατάστασης. Αλλά σε μια άλλη διαχρονικότητα.
Ιδού περί τίνος πρόκειται, προς άρση τυχόν παρεξηγήσεων. Για την επιβολή της δικτατορίας, σε πρώτη φάση, κατασκευάστηκε από το κράτος και παρακράτος της Δεξιάς, τους στρατοκράτες και τους φορείς, γενικώς, της αντίδρασης μια δήθεν πραγματικότητα. Με βασικό υλικό την κινδυνολογία και τον φόβο. Ο πυρήνας της ήταν πως «η Ελλάδα κινδυνεύει». Επομένως όλα επιτρέπονται για να …σωθεί η πατρίδα. Μετά, εν ονόματι αυτής ακριβώς της εικονικής πραγματικότητας, αμφισβητήθηκε η αναγκαιότητα της ελευθερίας, δημοκρατίας, του κοινοβουλευτισμού, των δικαιωμάτων κτλ.
Το σενάριο της… «Επανάστασης»!
Η συνομωσία κατά της Ελλάδας θα κορυφωνόταν στις 23 Απριλίου 1967. Θ΄ άρχιζε από τη Θεσσαλονίκη και θα εξαπλωνόταν σ’ όλη τη χώρα. Το σύνθημα της εξέγερσης είχε δοθεί στις 18 Απριλίου. 30.000 άνδρες των Λαμπράκηδων και 2.000 πεπειραμένοι σαμποτέρ ήταν έτοιμοι να δράσουν. Οι αρχές ασφαλείας, που αριθμούσαν μόλις 27.000, δεν μπορούσαν ν’ αντιμετωπίσουν τον εσωτερικό εχθρό, γι’ αυτό και καταφύγανε στο στρατό.
Οι στρατιωτικοί, όμως, προκειμένου να μη αιματοκυλιστεί ο τόπος έδρασαν προληπτικά… Συλλάβανε τους εμπειροπόλεμους σαμποτέρ του «Λαϊκού Μετώπου» της Ένωσης Κέντρου –κομμουνιστών, όπως επίσης κι ελάχιστους άλλους πολιτικούς, που κινδύνευαν να τους σκοτώσουν οι συνωμότες κι έτσι η Ελλάδα σώθηκε…
«Ο στρατός ανέλαβε την διακυβέρνησιν της χώρας δια να προλάβη τον εμφύλιον σπαραγμόν, να αποκαταστήση την τάξιν και να επαναφέρη την ενότητα του Εθνους….»
Φαίνεται απίστευτο, αλλά ακριβώς αυτό ήταν το αρχικό επίσημο σενάριο της χούντας για να …εξηγήσει στους Έλληνες την επιβολή της δικτατορίας.
Κυκλοφόρησε τρεις μέρες μετά το πραξικόπημα και ήταν η πρώτη «διαφωτιστική» έκδοση της «επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967». Βρίσκεται στα αρχεία του υπουργείου Παιδείας κι έχει δημοσιοποιηθεί από τον καθηγητή Π. Πετρίδη στη σειρά των απόρρητων ντοκουμέντων («Εξουσία και παραεξουσία στην Ελλάδα 1957-1967», εκδόσεις «Προσκήνιο», 2000). Αργότερα θα επιχειρηθεί ν’ αμβλυνθεί ο πρωτογονισμός του πρώτου σεναρίου, το οποίο θα γραφεί και θα ξαναγραφεί.
Άλλο θα εκπονήσουν, στην πρώτη επέτειο της «επανάστασης» (Μάρτιος 1968) οι γκαιμπελίσκοι της «Γενικής Διευθύνσεως Τύπου και Πληροφοριών του Υπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως», που έχει καταλάβει ο αρχηγός της χούντας Γ. Παπαδόπουλος. Η πρώτη «διαφωτιστική» έκδοση θ’ αποσυρθεί, αλλά θα παραμένει για πάντα για να προκαλεί τη νοημοσύνη. Αν και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τότε υπήρχαν μεν παρανοϊκοί συγγραφείς, αλλά δεν έλειπαν και ανεγκέφαλοι αναγνώστες…
Όλα έτοιμα από τις 18 Απριλίου
Τις παραμονές της 21ης Απριλίου όλα ήταν έτοιμα για την καταστροφή της Ελλάδας. Διαβάζουμε στο προοίμιο του τερατολογικού σεναρίου: «Οι Παπανδρέου και ο τύπος ωμίλουν απεριφράστως περί επαναστάσεως και τα στελέχη των έθετον ζήτημα μεταβολής του καθεστώτος. Οι κομμουνισταί διεκήρυσσον τα σχέδιά των δι΄ εξεγέρσιν…» Μερικά ακόμη αποσπάσματα είναι εξίσου αποκαλυπτικά για το μέγεθος του …κινδύνου: – «Ο εσωτερικός κομμουνισμός ηδυνήθη να συγκροτήση μαχητικά τμήματα υπό την επωνυμίαν «Νεολαία Λαμπράκη» με 30.000 μέλη έναντι 27.000 ανδρών των Σωμάτων Ασφαλείας…» – «Μαχητικά στελέχη των κομμουνιστών αφικνούνται στην πρωτεύουσα και φιλοξενούνται σε σπίτια κομμουνιστών… Έχουν φθάσει ήδη 15.000…» – «Ρώσος με ειδική εντολή αφίχθη εις Αθήνας για να δώση γραμμή εις την ΕΔΑ…» – «Στην Πάτρα θα αποβιβαστούν από ρωσικά πλοία όπλα…» – «Το ΕΑΜ ελέγχει το 100% του υπουργείου Γεωργίας, το 60% του υπουργείου Παιδείας, το 25% της Αστυνομίας Πόλεων… Η διοίκησις περιήλθεν εις τα χέρια τους» – «Οπλοστάσιον εις τον Ταύγετον, εις την Εύβοιαν, εις την Λάρισαν…» !!! Καθώς η …πατρίδα κινδύνευε, «εζητήθη από τον στρατόν να αναλάβη το έργον.» Αλλά οι «αρμόδιοι αξιωματικοί», ενώ βεβαίως θα μπορούσαν να το κάνουν, « εκτιμήσαντες τας σχετικάς πληροφορίας και την όλην κατάστασιν, διεπίστωσαν ότι η αιματοχυσία και μάλιστα εις ευρείαν κλίμακα καθίστατο αναπόφευκτος.
Κατόπιν τούτου ο αρχηγός του ΓΕΣ (Γρ. Σπαντιδάκης) και οι αρμόδιοι συνεργάται του εκ των αξιωματικών, προς αποφυγήν της αιματοχυσίας απεφάσισαν να θέσουν εις εφαρμογήν το σχέδιον προληπτικής δράσεως…»
Έτσι «το σχέδιον επραγματοποιήθη την 21ην Απριλίου ομαλώς, επιτυχώς και αναιμάκτως» κι έτσι ωραία και απλά όλα τα’ σκιαξε η φοβέρα και τα πλάκωσε η σκλαβιά!!!
Σοβαρές… αποδείξεις σχιζοφρένιας!
Η απάντηση από την μεριά των πραξικοπηματιών, για το πως κι έγινε δυνατή η πραγματοποίηση του σχεδίου, σε μια χώρα την οποία είχε αλώσει ο εσωτερικός εχθρός είναι λακωνική: «Στρατός, ναυτικό και αεροπορία επέδειξον απόλυτον συνοχήν και αποφασιστικότητα. Ουδεμία αντίδρασις του λαού υπήρξεν. Αντιθέτως ο λαός υπεδέχθη την επέμβασιν του στρατού με ανακούφισιν. Τα δυο μοναδικά θύματα εσημειώθησαν εκ τυχαίων λόγων. Το 99% των συλληφθέντων αποτελείται από γνωστούς σεσημασμένους κομμουνιστάς με πλουσίαν ανατρεπτικήν δράσιν» Αλλά γιατί συνελήφθησαν μέλη της κυβέρνησης και η πολιτική ηγεσία ; Η απάντηση είναι απολύτως σχιζοφρενική: «Μόνον το 1% των συλληφθέντων αποτελείται από πολιτικά πρόσωπα τα πλείστα των οποίων ετέθησαν υπό προσωρινήν κράτησιν χάριν ασφαλείας των»!
Παραδόξως, εδώ υπήρχε και μια αλήθεια. Αυτό το 1% «μεταφραζόταν» σε 100 περίπου πολιτικούς, ενώ συνολικά οι πολίτες που συνελήφθησαν τη νύχτα της 21ης Απριλίου έφταναν τις 10.000…
Οι κίνδυνοι, όμως, που απειλούσαν την Ελλάδα έπρεπε μετά την επίκλησή τους και την πραγματοποίηση του πραξικοπήματος ν’ αποδειχτούν. Αλλά αυτό ήταν το τελευταίο, που απασχολούσε. Το παν ήταν η επίκλησή, τα υπόλοιπα αδιάφορα και η σχετική …επιχειρηματολογία παραπέμπει και θυμίζει τρελοκομείο.
Τα πειστήρια της εξέγερσης συνομωσίας, που θα προσαχθούν, τα δυο πρώτα εικοσιτετράωρα μετά την επιβολή της χούντας, είναι πράγματι αδιάσειστα: ένα χαρτονόμισμα των 10 ρουβλίων, κατάλογοι μελών της ΕΔΑ κατά συνοικία και επάγγελμα, έπιπλα γραφείου και εκδόσεις της ΕΔΑ..
Παραδόξως ούτε ένα όπλο, έτσι για τα μάτια, δεν προσκόμισαν. Αλλά την τρίτη μέρα είπαν πως ανακάλυψαν αποθήκη με στολές αστυφυλάκων, που υποτίθεται θα χρησιμοποιούσαν οι κομμουνιστοσυμμορίτες.
Μετά την επικράτησή η χούντα δεν χρειαζόταν αποδείξεις για τις εθνικές απειλές. Ο κίνδυνος να γελοιοποιηθεί, κατασκευάζοντας αποδείξεις, παραμόνευε, καθώς ή ίδια ήταν ακριβώς ο εχθρός.
Άλλωστε τα παραμύθια ήταν χρήσιμα προ της 21ης Απριλίου. Τώρα απαιτούνταν η βία, οι διώξεις, οι φυλακές τα δεσμά…
Με ιδιαίτερη ανησυχία διαπιστώνεται ότι στο σχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και άμεσα θα ψηφιστεί , απουσιάζουν οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 94 του Ν. 3852/2010 («Καλλικράτης»), οι οποίες καθορίζουν τις αρμοδιότητες των Δήμων στον τομέα της πολεοδομίας, της έκδοσης οικοδομικών αδειών και του ελέγχου της δόμησης μέσω των Υπηρεσιών Δόμησης.
Η παράλειψη αυτή μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί, καθώς εδώ και χρόνια διατυπώνεται, με διαφορετικούς τρόπους κάθε φορά, η πρόθεση αφαίρεσης των Υπηρεσιών Δόμησης από τους Δήμους.
Σήμερα, υπό την πίεση συντεχνιακών συμφερόντων, υλοποιείται αυτή η μεθόδευση η οποία εγείρει σοβαρά ερωτήματα.
Η εν λόγω μεθόδευση φαίνεται να φτάνει στην τελική της ευθεία, όχι μέσα από μια ανοιχτή και ουσιαστική πολιτική συζήτηση, αλλά μέσω της «διακριτικής» απάλειψης των σχετικών αρμοδιοτήτων από το νέο θεσμικό πλαίσιο.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι όροι δόμησης, οι χρήσεις γης και ο έλεγχος της δόμησης αποτελούν κατεξοχήν τοπικές υποθέσεις. Αφορούν άμεσα τη μορφή, τη λειτουργία και το μέλλον κάθε πόλης και κάθε γειτονιάς. Για τον λόγο αυτό οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται από τον θεσμό που βρίσκεται πλησιέστερα στον πολίτη, γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και λογοδοτεί καθημερινά στην τοπική κοινωνία: την Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού.
Αυτό άλλωστε επιβάλλουν και τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, τα οποία κατοχυρώνουν την αρχή της διοικητικής αποκέντρωσης και την ευθύνη των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση των τοπικών υποθέσεων.
Συζητήθηκε την Τέταρτη 3 Ιουνίου 2026 στο πέμπτο τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣΤΕ) η αίτηση ακύρωσης των αναθεωρημένων σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής Θεσσαλίας και Δυτικής Ελλάδας.
Η αίτηση κατατέθηκε από τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής Αιτωλοακαρνανίας κατά της εκτροπής του Αχελώου ποταμού στην Θεσσαλία, συνοδευόμενη και από την στήριξη τεσσάρων περιβαλλοντικών οργανώσεων της χώρας. Κατά την διάρκεια της δικάσιμης διαδικασίας προηγήθηκε η ανάγνωση της εισαγωγικής έκθεσης του ΣΤΕ, ενώ στην συνέχεια τον λόγο πήραν οι πέντε νομικοί παραστάτες της Συντονιστικής Επιτροπής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο η επιχειρηματολογία όσο και η παρουσία των νομικών παραστατών της Επιτροπής υπήρξε καταιγιστική καταρρίπτοντας έτσι όλα τα επιχειρήματα και τις αιτιάσεις που στηρίζεται η εκτροπή στου Αχελώου στη Θεσσαλία στα αναθεωρημένα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής Θεσσαλίας και Δυτικής Ελλάδος.
Εν αναμονή της απόφασης του ΣΤΕ και έχοντας εμπιστοσύνη στην Ελληνική Δικαιοσύνη, η Συντονιστική Επιτροπή Αιτωλοακαρνανίας συνεχίζει με αμείωτο ενδιαφέρον την συνέχιση των αγώνων της έως ότου το εγχείρημα της εκτροπής αποτελέσει παρελθόν οριστικά και αμετάκλητα. Εκ μέρους της Συντονιστικής Επιτροπής Αιτωλοακαρνανίας, στην εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του ΣΤΕ παρευρέθηκαν, ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου, το Μέλος της και Αντιπρόεδρος της ΕΑΣ Αγρινίου Γιάννης Καλίμορφος και ο Γραμματέας της και Σύμβουλος Ανάπτυξης της Π.Ε.Δ. Δυτικής Ελλάδας Δημοσθένης Καπώνης.
Κατατέθηκε στη Βουλή η κύρωση του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, ενός νομοθετήματος που συγκεντρώνει και κωδικοποιεί το ισχύον πλαίσιο για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας.
Σύμφωνα με τον νέο Κώδικα, οι σημαντικότερες αποφάσεις για την οργάνωση του χώρου λαμβάνονται κυρίως από την κεντρική διοίκηση, χωρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων.
Σημαντικά εργαλεία σχεδιασμού, όπως τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, οι Περιοχές Ειδικών Χωρικών Παρεμβάσεων, οι Ζώνες Ενεργού Πολεοδομίας, οι Ζώνες Αστικού Αναδασμού και οι Ζώνες Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, εντάσσονται σε ένα σύστημα όπου τον τελικό λόγο έχουν κατά κανόνα τα αρμόδια υπουργεία και τα κεντρικά συλλογικά όργανα χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
Η βασική πολιτική συζήτηση που αναμένεται να ανοίξει το επόμενο διάστημα αφορά :
Κατά πόσο οι τοπικές κοινωνίες και τα Δημοτικά Συμβούλια διαθέτουν ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον των πόλεων, των οικισμών και των περιοχών τους.
Αν και ο νέος Κώδικας επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα σχεδιασμού, αρκετοί αυτοδιοικητικοί εκφράζουν ήδη προβληματισμό ότι οι κρίσιμες χωροταξικές και πολεοδομικές επιλογές εξακολουθούν να συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στο κεντρικό κράτος, χωρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων που καλούνται τελικά να διαχειριστούν τις συνέπειες των αποφάσεων αυτών στις τοπικές κοινωνίες.