Μήπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν είναι τελικά όσο έξυπνη νομίζουμε; Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον; Ο διάσημος γαλλοαμερικανός επιστήμονας Yann LeCun απαντά.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη διανύει μια περίοδο μετάβασης από τον ενθουσιασμό της υπόσχεσης στην ωριμότητα της εφαρμογής. Αν τα προηγούμενα χρόνια σημαδεύτηκαν από την έκρηξη της παραγωγικής ΤΝ (Generative AI) και τα γλωσσικά μοντέλα που απλώς παρήγαγαν κείμενο ή εικόνες, σήμερα βρισκόμαστε στο στάδιο των αυτόνομων συστημάτων.
Η μεγαλύτερη τεχνολογική εξέλιξη είναι η στροφή από τα απλά chatbots στους «πράκτορες». Αυτά είναι συστήματα που δεν απαντούν απλώς σε ερωτήσεις, αλλά μπορούν να σχεδιάσουν, να διεκπεραιώσουν μια σύνθετη εργασία, να χρησιμοποιήσουν εξωτερικά εργαλεία και να εκτελέσουν αυτοματοποιημένες διαδικασίες (π.χ. οργάνωση ταξιδιού, ανάλυση δεδομένων, διαχείριση υποδομών πληροφορικής) με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Η αδιαμφισβήτητη πρόοδος που έχει σημειώσει η Τεχνητή Νοημοσύνη
Τα μοντέλα πλέον επεξεργάζονται ταυτόχρονα και εγγενώς κείμενο, ήχο, εικόνα και βίντεο σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας φυσικές, προφορικές συνομιλίες χωρίς αισθητή καθυστέρηση.
Η ΤΝ μεταφέρεται από το σύννεφο (cloud) στις ίδιες τις συσκευές (σε τηλέφωνα, υπολογιστές, wearable συσκευές υγείας) για ταχύτερη επεξεργασία. Παράλληλα, ρομποτικά συστήματα με ενσωματωμένα μοντέλα AI αρχίζουν να αναλαμβάνουν πιο σύνθετες εργασίες σε αποθήκες, εργοστάσια και ιατρικές εφαρμογές.
Όμως, παρά τη θεαματική πρόοδο των τελευταίων ετών, εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από την πραγματική κατανόηση του κόσμου. Τα σημερινά συστήματα δεν διαθέτουν ακόμη την αντίληψη του φυσικού περιβάλλοντος που έχει ακόμη και ένα ζώο.
Ο στόχος της AMI Labs που θα αλλάξει τα δεδομένα
«Δεν διαθέτουμε ρομπότ που να κατανοούν τον φυσικό κόσμο έστω και κατά προσέγγιση τόσο καλά όσο ένας αρουραίος», λέει ο Yann LeCun, μια από τις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες της AI.
Ο γαλλοαμερικανός επιστήμονας εργάστηκε για μια δεκαετία στη Meta, την εταιρεία που κατέχει το Facebook, έχοντας τη θέση του επικεφαλής στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά αποχώρησε το 2025, για να ιδρύσει την Advanced Machine Intelligence Labs, γνωστή ως AMI Labs.
Η AMI Labs δουλεύει πάνω σε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση, που δεν βασίζεται στην τεχνολογία των σημερινών μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. Στόχος είναι να πάει την ΤΝ πέρα από τα σημερινά συστήματα, όπως το ChatGPT, το Claude και το Gemini.
Ο LeCun πιστεύει ότι τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) είναι εντυπωσιακά σε συγκεκριμένους τομείς: Κώδικας, μαθηματικά, παραγωγή κειμένου. Όμως, όπως υπογραμμίζει, αυτά τα προβλήματα είναι σε μεγάλο βαθμό «καθορισμένα» και προβλέψιμα. «Αυτά [τα LLM] ουσιαστικά απλώς συσσωρεύουν γνώση… Μπορούν να αναπαράγουν κάτι, τα εκπαιδεύεις να το αναπαράγουν, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα έξυπνα. Δεν έχουν μια βαθύτερη κατανόηση», λέει.
Το παράδειγμα με το στυλό
Ο γαλλοαμερικανός επιστήμονας κρατά ένα στυλό όρθιο, στη μύτη του. «Τι θα συμβεί αν το αφήσεις», ρωτάει; Ακόμη και ένα μικρό παιδί ξέρει ότι θα πέσει, αλλά δεν έχει νόημα να προβλέψει προς ποια κατεύθυνση, καθώς δεν υπάρχει τρόπος να το γνωρίζει κανείς.
Ένα κλασικό LLM, αντίθετα, θα προσπαθούσε να δώσει μια συγκεκριμένη πρόβλεψη, βασισμένη στα στατιστικά μοτίβα που έχει δει, χωρίς καμία πραγματική «αίσθηση» της φυσικής.
Η πρόβλεψη θα ήταν σχεδόν λανθασμένη, διότι το σύστημα δεν αναλύει τη φυσική πραγματικότητα της κατάστασης, απλώς παράγει αυτό που φαίνεται στατιστικά εύλογο.
Ο LeCun αναφέρει ότι το σύστημα που αναπτύσσει η εταιρεία του, το οποίο ονομάζεται Joint Embedding Predictive Architecture (JEPA), έχει σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζει προβλήματα όπως αυτό. Σε ένα παράδειγμα όπως αυτό με το στυλό, ένα τέτοιο σύστημα δεν θα προσπαθούσε να προβλέψει την ακριβή κατεύθυνση της πτώσης, γιατί θα «καταλάβαινε» ότι αυτό είναι ουσιαστικά τυχαίο και άνευ σημασίας.
Βλέπουμε το κινητό να πέφτει στο 20% και σκεφτόμαστε ότι «έχει ακόμη». Στο 10% αρχίζουμε να ψάχνουμε τον φορτιστή και στο 2% ενεργοποιούμε την εξοικονόμηση ενέργειας, ελπίζοντας ότι το κινητό θα αντέξει μέχρι την επόμενη πρίζα!
Για χρόνια, πολλοί πίστευαν ότι πρέπει να αφήνουμε την μπαταρία να αδειάσει όσο περισσότερο γίνεται πριν τη φορτίσουμε. Στα σύγχρονα smartphones, δεν υπάρχει κανένας λόγος να περιμένουμε να φτάσει στο 1% ή να σβήσει η συσκευή. Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου που χρησιμοποιούν τα σημερινά κινητά προτιμούν, σε γενικές γραμμές, τις φορτίσεις από τις επαναλαμβανόμενες βαθιές αποφορτίσεις. Και αν θέλουμε να διατηρήσουμε την μπαταρία σε καλή κατάσταση για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια, υπάρχει ένα εύρος που αξίζει να έχουμε κατά νου.
Γιατί δεν χρειάζεται να περιμένουμε το 1%
Η ιδέα ότι πρέπει πρώτα να αδειάσει η μπαταρία προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από παλαιότερες τεχνολογίες επαναφορτιζόμενων μπαταριών. Οι σημερινές μπαταρίες ιόντων λιθίου λειτουργούν διαφορετικά. Μπορούμε να συνδέσουμε το κινητό στην πρίζα στο 50%, στο 30% ή στο 20% χωρίς να του προκαλούμε ζημιά επειδή «φορτίσαμε πολύ νωρίς». Ένας κύκλος φόρτισης, άλλωστε, δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με μία σύνδεση στον φορτιστή. Μετρά τη συνολική χρήση ενέργειας που αντιστοιχεί στο 100% της χωρητικότητας της μπαταρίας. Εάν, για παράδειγμα, χρησιμοποιήσουμε το 50%, το φορτίσουμε και αργότερα χρησιμοποιήσουμε άλλο 50%, αυτά αθροίζονται σε έναν πλήρη κύκλο.
Τι ισχύει με τον κανόνα 20%-80%
Το περίφημο 20%-80% δεν είναι κάποιος απαράβατος κανόνας. Είναι περισσότερο μια χρήσιμη πρακτική για όσους θέλουν να περιορίσουν τη μακροχρόνια φθορά της μπαταρίας. Το 80% δεν είναι τυχαίο. Οι ίδιοι οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν πλέον αυτό το όριο στις λειτουργίες προστασίας των συσκευών τους.
Στα νεότερα iPhone μπορεί να οριστεί όριο φόρτισης ώστε να μειώνεται η φθορά της μπαταρίας, ενώ η βελτιστοποιημένη φόρτιση μπορεί να σταματήσει προσωρινά στο 80% και να ολοκληρώσει τη φόρτιση αργότερα, κοντά στην ώρα που συνήθως αποσυνδέεται η συσκευή. Επίσης, τα Google Pixel κινητά διαθέτουν επιλογή περιορισμού της φόρτισης στο 80% με στόχο τη μακροχρόνια υγεία της μπαταρίας, ενώ η Samsung προσφέρει λειτουργίες προστασίας που επίσης μπορούν να περιορίζουν τη φόρτιση.
Κάνει κακό να φτάνει στο 100%;
Όχι. Δεν χρειάζεται να βγάζουμε πανικόβλητοι το κινητό από την πρίζα μόλις εμφανιστεί το 100%. Τα σύγχρονα smartphones διαθέτουν εξελιγμένα συστήματα διαχείρισης της φόρτισης. Το ζήτημα για τη μακροζωία της μπαταρίας είναι περισσότερο το να παραμένει επί πολλές ώρες πλήρως φορτισμένη, ιδιαίτερα όταν ταυτόχρονα βρίσκεται σε υψηλή θερμοκρασία. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο οι κατασκευαστές έχουν δημιουργήσει τις λειτουργίες βελτιστοποιημένης ή προσαρμοζόμενης φόρτισης.
Εάν πρόκειται να ταξιδέψουμε ή γνωρίζουμε ότι θα περάσουμε ολόκληρη την ημέρα μακριά από πρίζα, φυσικά μπορούμε να φορτίσουμε στο 100%. Δεν υπάρχει λόγος να θυσιάσουμε την αυτονομία που χρειαζόμαστε για να τηρήσουμε ευλαβικά έναν κανόνα 80%.
Ο μεγαλύτερος εχθρός της μπαταρίας είναι αλλού
Υπάρχει κάτι που αξίζει να μας απασχολεί περισσότερο από το αν αποσυνδέσαμε το κινητό στο 82% αντί στο 87%: Η ζέστη. Η υψηλή θερμοκρασία επιταχύνει τη χημική γήρανση μιας μπαταρίας. Γι’ αυτό και τα ίδια τα smartphones μπορούν να επιβραδύνουν ή να διακόψουν προσωρινά τη φόρτιση όταν η θερμοκρασία ανέβει υπερβολικά. Η Apple, για παράδειγμα, αναφέρει ότι μετά περίπου το 80% η φόρτιση επιβραδύνεται ώστε να περιοριστούν τόσο η καταπόνηση της μπαταρίας όσο και η θερμότητα. Επομένως, το να αφήσουμε το κινητό να φορτίζει στον ήλιο, μέσα σε ένα καυτό αυτοκίνητο ή καλυμμένο με μαξιλάρι και κουβέρτες είναι πολύ χειρότερη συνήθεια από μια περιστασιακή φόρτιση μέχρι το 100%.
Πότε λοιπόν πρέπει να βάζουμε το κινητό στην πρίζα;
Δεν υπάρχει ένα μαγικό ποσοστό στο οποίο πρέπει να συνδέουμε τον φορτιστή. Το 20%-30% είναι όμως ένα απολύτως λογικό σημείο για να ξεκινήσουμε τη φόρτιση, χωρίς να περιμένουμε συστηματικά να φτάσει η μπαταρία στο 1%. Και αν στην καθημερινότητά μας δεν χρειαζόμαστε τη μέγιστη δυνατή αυτονομία, η διατήρηση της φόρτισης περίπου έως το 80% μπορεί να συμβάλει στη μακροχρόνια υγεία της μπαταρίας. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι Apple, Google και Samsung έχουν ενσωματώσει αντίστοιχες λειτουργίες στις ίδιες τις συσκευές τους.
Το σημαντικότερο είναι να μη μετατρέψουμε τη φόρτιση σε μαθηματική άσκηση. Αν κάποια μέρα φτάσει στο 5%, δεν καταστράφηκε η μπαταρία. Αν χρειαζόμαστε το 100%, τη φορτίζουμε πλήρως. Απλώς δεν υπάρχει κανένα όφελος στο να περιμένουμε επίτηδες το 1%. Το κινητό δεν χρειάζεται να «πεινάσει» για να το βάλουμε στην πρίζα.
Πολλοί δεν το έχουν κλείσει εδώ και μήνες, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι το καθημερινό restart «ξεκουράζει» την μπαταρία – Τι ισχύει πραγματικά;
Το κινητό είναι ίσως η μοναδική ηλεκτρονική συσκευή που παραμένει ανοιχτή σχεδόν 24 ώρες το 24ωρο. Τη χρησιμοποιούμε όλη την ημέρα, τη βάζουμε να φορτίσει το βράδυ και το επόμενο πρωί ο κύκλος αρχίζει από την αρχή.
Κάπου εδώ γεννιέται μια εύλογη απορία: Πρέπει να το κλείνουμε πού και πού; Και αν ναι, πόσο συχνά;
Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει λόγος να κλείνουμε το κινητό κάθε βράδυ. Τα σύγχρονα smartphones και τα λειτουργικά τους συστήματα είναι σχεδιασμένα για συνεχή λειτουργία, διαχειριζόμενα αυτόματα εφαρμογές, μνήμη και κατανάλωση ενέργειας. Ένα restart, ωστόσο, μπορεί πράγματι να φανεί χρήσιμο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Τι πραγματικά κάνει μια επανεκκίνηση;
Όταν επανεκκινούμε το κινητό, τερματίζονται οι διεργασίες που τρέχουν και το λειτουργικό σύστημα ξεκινά εκ νέου. Γι’ αυτό ένα restart αποτελεί συχνά την πρώτη κίνηση, όταν η συσκευή αρχίζει να συμπεριφέρεται περίεργα: Μια εφαρμογή «κολλάει», το κινητό γίνεται ασυνήθιστα αργό, παρουσιάζεται πρόβλημα στη σύνδεση ή κάποια λειτουργία δεν ανταποκρίνεται σωστά. Η ίδια η Apple, για παράδειγμα, προτείνει επανεκκίνηση όταν ένα iPhone δεν λειτουργεί όπως αναμένεται. Αυτό όμως απέχει πολύ από το να το κάνουμε υποχρεωτικά κάθε βράδυ!
Βοηθά την μπαταρία;
Εδώ βρίσκεται ένας από τους μεγαλύτερους μύθους. Το να κλείνουμε το κινητό κάθε βράδυ δεν αποτελεί κάποια μαγική μέθοδο παράτασης της ζωής της μπαταρίας. Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου γερνούν χημικά και η διάρκεια ζωής τους επηρεάζεται από παράγοντες όπως οι κύκλοι φόρτισης, η θερμοκρασία και ο τρόπος χρήσης. Η Apple, για παράδειγμα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή πολύ υψηλών θερμοκρασιών και διαθέτει μηχανισμούς βελτιστοποιημένης φόρτισης που μειώνουν τον χρόνο κατά τον οποίο η μπαταρία παραμένει πλήρως φορτισμένη. Άρα, για την υγεία της μπαταρίας, μεγαλύτερη σημασία έχει να μην υπερθερμαίνεται η συσκευή παρά να την κλείνουμε κάθε βράδυ.
Και η φόρτιση όλη τη νύχτα;
Τα σύγχρονα smartphones διαθέτουν συστήματα διαχείρισης της φόρτισης. Στα iPhone, για παράδειγμα, η φόρτιση επιβραδύνεται μετά περίπου το 80% για να περιοριστούν η καταπόνηση και η παραγωγή θερμότητας, ενώ μπορεί να διακοπεί προσωρινά όταν η θερμοκρασία γίνει υπερβολικά υψηλή. Επομένως, ούτε εδώ η καθημερινή απενεργοποίηση προσφέρει κάποιο ιδιαίτερο πλεονέκτημα.
Πότε αξίζει να κάνουμε restart;
Δεν χρειάζεται πρόγραμμα ή υπενθύμιση. Μια επανεκκίνηση έχει νόημα όταν το κινητό παρουσιάζει δυσλειτουργίες, όταν κάποια εφαρμογή δεν ανταποκρίνεται σωστά ή όταν μας ζητηθεί μετά από ενημέρωση λογισμικού.
Και αν το κινητό λειτουργεί άψογα επί εβδομάδες χωρίς να έχει κλείσει;
Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Το σημαντικότερο για τη μακροζωία μιας σύγχρονης συσκευής δεν είναι να την «ξεκουράζουμε» κάθε βράδυ, αλλά να αποφεύγουμε την υπερβολική θερμότητα, να εγκαθιστούμε τις ενημερώσεις ασφαλείας και να χρησιμοποιούμε σωστά την μπαταρία.
Με άλλα λόγια, το κινητό δεν χρειάζεται ύπνο επειδή κοιμόμαστε εμείς!
Η θύρα USB-C στο smartphone δεν χρησιμεύει μόνο για να φορτίζουμε τη συσκευή μας. Μπορεί να συνδέσει με τη συσκευή μας flash drives, πληκτρολόγια, οθόνες, μικρόφωνα, χειριστήρια gaming ακόμα και επιστημονικά όργανα όπως ενδοσκόπια και φορητά ultrasound. Η καθιέρωση του USB-C ως κοινού προτύπου σε Android και iPhone τα τελευταία χρόνια, άνοιξε τον δρόμο για χρήσεις που ξεπερνούν κατά πολύ την απλή φόρτιση μπαταρίας.
Φόρτιση άλλων συσκευών
Το κινητό μας μπορεί να λειτουργήσει και ως πηγή ενέργειας, όχι μόνο ως αποδέκτης. Με ένα απλό καλώδιο USB-C στα δύο άκρα, μπορούμε να δώσουμε λίγη ενέργεια σε άλλο τηλέφωνο, σε ασύρματα ακουστικά ή σε smartwatch, χωρίς να χρειάζεται κάποιο ειδικό εξάρτημα.
Flash drives και card readers
Για μεταφορά ευαίσθητων αρχείων χωρίς email ή cloud, ένα flash drive συνδεδεμένο μέσω USB-C είναι από τις πιο πρακτικές λύσεις. Καλό είναι να επιλέξουμε μοντέλα με διπλή υποδοχή USB-C και USB-A, ώστε να δουλεύουν με περισσότερες συσκευές. Το ίδιο ισχύει και για τους φορητούς card readers, ιδιαίτερα χρήσιμους για φωτογράφους και video makers που δουλεύουν συχνά με μεγάλα αρχεία από κάρτες SD ή microSD.
Πληκτρολόγιο εν κινήσει
Όταν χρειάζεται να γράψουμε κάτι μεγαλύτερο από ένα μήνυμα, ας πούμε ένα σημαντικό email δουλειάς, το USB-C επιτρέπει τη σύνδεση ενσύρματου πληκτρολογίου απευθείας στο κινητό, μετατρέποντάς το σε μικρό σταθμό εργασίας χωρίς να χρειαζόμαστε laptop.
Σύνδεση σε εξωτερική οθόνη
Ακόμα και τα μεγαλύτερα tablet ή κινητά έχουν περιορισμένη οθόνη. Μέσω USB-C μπορούμε να συνδέσουμε το κινητό σε monitor ή τηλεόραση για καλύτερη εικόνα, χωρίς να καταναλώνουμε μπαταρία όπως συμβαίνει με το screen mirroring. Ένα adapter USB-C σε HDMI αρκεί για απλή σύνδεση σε οθόνη, ενώ υπάρχουν και hub με έως οκτώ θύρες, για πιο σύνθετες υλοποιήσεις.
Ηχογράφηση και ακουστικά
Πολλοί δημιουργοί περιεχομένου δουλεύουν αποκλειστικά από το κινητό τους, και η ποιότητα ήχου παίζει καθοριστικό ρόλο. Υπάρχουν εξωτερικά μικρόφωνα USB-C για κάθε ανάγκη και προϋπολογισμό. Το ίδιο ισχύει και για ενσύρματα ακουστικά, είτε πρόκειται για ανθεκτικά μοντέλα για άθληση είτε για ακουστικά lossless ήχου. Νεότερα μοντέλα, όπως αυτά της Sennheiser, έρχονται ήδη με καλώδιο USB-C, ενώ παλαιότερα ακουστικά με βύσμα 3,5mm χρειάζονται απλά έναν φθηνό μετατροπέα.
Gaming με καλώδιο
Η σύνδεση χειριστηρίου μέσω USB-C μειώνει σημαντικά την καθυστέρηση απόκρισης (latency) σε σχέση με το Bluetooth. Σήμερα, τόσο τα Android όσο και τα iPhone κινητά υποστηρίζουν πλέον τα περισσότερα χειριστήρια PlayStation και Xbox. Εξαρτήματα όπως τα Backbone One ή Razer Kishi μετατρέπουν το κινητό σε χειροκίνητη κονσόλα, με εμπειρία πιο κοντά σε Steam Deck ή Nintendo Switch παρά σε mobile gaming με τα δάχτυλα στην οθόνη.
Επιστημονικά και επαγγελματικά εργαλεία
Λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου χρήσιμη είναι η δυνατότητα σύνδεσης εξειδικευμένων συσκευών μέσω USB-C. Τεχνικοί όπως υδραυλικοί ή μηχανικοί μπορούν να χρησιμοποιήσουν ενδοσκοπική κάμερα συνδεδεμένη στο κινητό για γρήγορο έλεγχο, ενώ φορητά μηχανήματα ultrasound τροφοδοτούμενα από smartphone επιτρέπουν σε ιατρικό προσωπικό να εξετάζει ασθενείς ακόμα και σε περιοχές με περιορισμένο εξοπλισμό.
Συμπέρασμα
Η θύρα USB-C έχει γίνει τόσο οικεία που οι περισσότεροι τη χρησιμοποιούν αποκλειστικά για φόρτιση, αγνοώντας τις δυνατότητές της. Στην καθημερινότητά μας όμως, μπορούμε με μερικά απλά αξεσουάρ που ήδη έχουμε στο συρτάρι μας, όπως έναν απλό μετατροπέα ή ένα καλώδιο, να μετατρέψουμε το κινητό σε φορητό σταθμό εργασίας, gaming ή δημιουργίας περιεχομένου, χωρίς επιπλέον κόστος σε νέες συσκευές.