Η Ετήσια Έκθεση 2024 του Συνηγόρου του Πολίτη φέρνει στο φως σημαντικά στοιχεία που αφορούν στη λειτουργία των δήμων και την εικόνα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα. Η Ανεξάρτητη Αρχή δέχθηκε χιλιάδες αναφορές πολιτών, εκ των οποίων σημαντικό ποσοστό αφορά τους ΟΤΑ Α’ βαθμού. Τα ευρήματα φωτίζουν προβλήματα κακοδιοίκησης, έλλειψη συντονισμού, και καθυστερήσεις σε κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας των πολιτών.
Αξιοσημείωτο είναι ότι από τις αναφορές, για τις οποίες διαπιστώθηκε κακοδιοίκηση και υπήρξε διαμεσολάβηση, επιλύθηκε θετικά για τους αναφερόμενους πολίτες με ενέργειες της Αρχής η μεγάλη πλειοψηφία των αναφορών (70%).
Και φέτος πολύ υψηλός παραμένει και ο αριθμός των αναφορών (2.278) με τις οποίες οι πολίτες ζητούν την παρέμβαση της Αρχής για θέματα που σχετίζονται με το οικιστικό περιβάλλον, όπως λ.χ. προβλήματα σχετικά με την οικοδομική δραστηριότητα, τη χωροθέτηση, αδειοδότηση και παρακολούθηση της λειτουργίας έργων και επιχειρήσεων, τις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, κ.ά.
Σύμφωνα με την Έκθεση, το 90% των αναφορών προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση αφορά δήμους, ενώ μόλις το 10% απευθύνεται σε περιφέρειες. Η αναλογία αυτή αναδεικνύει την άμεση επιρροή που έχουν οι αποφάσεις των δημοτικών αρχών στη ζωή των πολιτών.
Τα συχνότερα προβλήματα εντοπίζονται σε:
• κοινωνική πρόνοια,
• πολεοδομία,
• ύδρευση και αποχέτευση,
• διαχείριση απορριμμάτων.
• προσβασιμότητα
Ύδρευση: γεωτρήσεις χωρίς άδεια και ρύποι στο πόσιμο νερό
Η Έκθεση αποκαλύπτει ότι πολλοί δήμοι:
• υδροδοτούν οικισμούς μέσω παράνομων ή μη αδειοδοτημένων γεωτρήσεων,
• δεν έχουν εντάξει τα σημεία υδροληψίας στο Εθνικό Μητρώο,
• παρέχουν νερό με αυξημένα επίπεδα ρύπων όπως αρσενικό και υδράργυρο.
Οι πρακτικές αυτές αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και τη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Απορρίμματα: οι ΧΑΔΑ επιμένουν
Ο Συνήγορος διοργάνωσε και εκδήλωση όπου αναδείχθηκαν:
• Χώροι Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων που παραμένουν χωρίς αποκατάσταση,
• ανεπαρκής διαχείριση αποβλήτων εκσκαφής (ΑΕΚΚ),
• περιορισμένη ανακύκλωση και
• προβληματική λειτουργία υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων.
Η ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό διαχείρισης αποβλήτων σε τοπικό επίπεδο παραμένει επίκαιρη.
Πολεοδομία: Χωρίς σχέδιο, χωρίς έλεγχο
Ο Συνήγορος υπογραμμίζει ότι η έλλειψη χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού είναι μία από τις βασικές αιτίες της κακοδιοίκησης. Ζητά:
• να μην παραταθούν διατάξεις που επιτρέπουν την αυθαίρετη ανάπτυξη,
• να υπάρχει συστηματική παρακολούθηση της προόδου των ΓΠΣ και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
Προσβασιμότητα: χωρίς συντονισμό, χωρίς πρόοδο
Οι δήμοι έχουν οριστεί ως Σημεία Αναφοράς για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (ΑμεΑ), ωστόσο:
• η πρόοδος χαρακτηρίζεται ανισομερής,
• απουσιάζει συντονισμός με τα Υπουργεία Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Παρότι αρκετές παρεμβάσεις του Συνηγόρου γίνονται αποδεκτές, η συστημική προσβασιμότητα στον αστικό χώρο παραμένει ζητούμενο.
Πρόστιμα Κ.Ο.Κ.: οι δήμοι χάνουν το δικαίωμα είσπραξης
Κατόπιν παρεμβάσεων του Συνηγόρου, το Υπουργείο Εσωτερικών ξεκαθάρισε πως:
«οι δήμοι χάνουν το δικαίωμα είσπραξης προστίμων Κ.Ο.Κ. αν περάσει τριετία από την παράβαση».
Η διευκρίνιση αποκαθιστά τη νομιμότητα, περιορίζοντας φαινόμενα αναδρομικών βεβαιώσεων ετών μετά την παράβαση.
Κοινωνική πολιτική: από την πρόβλεψη στην πράξη
Η ισχύουσα ΚΥΑ ΡΟ64/2018 ορίζει παρεμβάσεις από τους δήμους για:
• τη μετεγκατάσταση πληθυσμών σε καταυλισμούς (π.χ. Ρομά),
• τη σύνταξη Ατομικών Σχεδίων Ένταξης με στόχο την κοινωνική ενσωμάτωση.
Η Έκθεση διαπιστώνει ότι οι παρεμβάσεις αυτές είναι περισσότερο θεωρητικές παρά ουσιαστικές.
Συμπέρασμα
Η εικόνα των δήμων που προκύπτει από την Ετήσια Έκθεση 2024 είναι σύνθετη: από τη μία πλευρά, οι ΟΤΑ συνεχίζουν να αποτελούν τον πλησιέστερο και πιο κρίσιμο κρίκο της διοίκησης προς τον πολίτη. Από την άλλη, η συσσωρευμένη κακοδιοίκηση, καθυστερήσεις και αποσπασματικότητα επιτείνουν τα προβλήματα.
Ο Συνήγορος καλεί για οργανωτικές μεταρρυθμίσεις, τεχνολογική υποστήριξη και ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου με γνώμονα τη χρηστή διοίκηση και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Ρεσιτάλ κλασικής κιθάρας «Νυχτερινά της Μεσογείου» στον Κήπο του Αρχοντικού Μπότσαρη
Ο Δήμος Ναυπακτίας προσκαλεί το κοινό σε μία ξεχωριστή μουσική βραδιά με τον διακεκριμένο κιθαριστή και ενορχηστρωτή Δημήτρη Σουκαρά, τη Δευτέρα, 10 Αυγούστου 2026, στις 21:00, στον Κήπο του Αρχοντικού Μπότσαρη.
Το ρεσιτάλ κλασικής κιθάρας με τίτλο «Νυχτερινά της Μεσογείου» θα ταξιδέψει το κοινό σε διαφορετικές εποχές, μουσικές παραδόσεις και τόπους, μέσα από ένα πρόγραμμα που αναδεικνύει τον πλούτο και την εκφραστική δύναμη της κιθάρας. Η εκδήλωση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Δημητρίου και Αίγλης Μπότσαρη. Ο Δημήτρης Σουκαράς, με έδρα το Λονδίνο, συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους Έλληνες κιθαριστές της νεότερης γενιάς. Είναι απόφοιτος της Royal Academy of Music, του University of Surrey και του Ιονίου Πανεπιστημίου, έχει αποσπάσει περισσότερα από είκοσι διεθνή βραβεία και είναι ο μοναδικός κιθαριστής που έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών. Εμφανίζεται διεθνώς ως σολίστ και μουσικός δωματίου, ενώ έχει συνεργαστεί με κορυφαίους δημιουργούς, μεταξύ των οποίων οι βραβευμένοι με Grammy Leo Brouwer και Sergio Assad.
Στη Ναύπακτο θα παρουσιάσει ένα ιδιαίτερα πλούσιο πρόγραμμα, στο οποίο συναντώνται το εμβληματικό “Cinema Paradiso” του Ennio Morricone, έργα των Francisco Tárrega, Heitor Villa-Lobos, Leo Brouwer και Astor Piazzolla, αλλά και αγαπημένες δημιουργίες του Μάνου Χατζιδάκι και του Μίκη Θεοδωράκη. Το μουσικό ταξίδι συμπληρώνουν έργα των Erik Satie, Carlo Domeniconi, Jorge Cardoso και Roland Dyens, καθώς και επιλογές από τραγούδια των Beatles. Κάτω από τον αυγουστιάτικο ουρανό και στο ξεχωριστό περιβάλλον Αρχοντικού Μπότσαρη, τα «Νυχτερινά της Μεσογείου» υπόσχονται μία βραδιά υψηλής αισθητικής, γεμάτη μελωδίες, εικόνες και μουσικά χρώματα από την Ελλάδα, τη Μεσόγειο και τον κόσμο.
Ώρα για ένα νέο Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Ανθεκτικότητας.
Οι πρόσφατες πυρκαγιές απέδειξαν ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή. Είναι η πραγματικότητα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα, σχέδιο και ευθύνη.
Η Ναυπακτία διαθέτει έναν μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό πλούτο. Τα εκτεταμένα δάση της Ορεινής Ναυπακτίας, της Πυλήνης, της Αποδοτίας και του Πλατάνου, η Εύηνολίμνη, αλλά και μνημεία ανεκτίμητης αξίας, όπως το Κάστρο της Ναυπάκτου, ο αρχαιολογικός χώρος της Βελβίνας και το Αρχαίο Θέατρο Μακύνειας, αποτελούν περιουσία όλων μας.
Η προστασία τους δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην καταστολή μιας πυρκαγιάς όταν αυτή εκδηλωθεί. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός με έμφαση στην πρόληψη, την τεχνολογία, τον εθελοντισμό και τη διαρκή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Γι’ αυτό προτείνουμε τη δημιουργία του προγράμματος «ΑΣΠΙΔΑ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ 2030», ενός σύγχρονου σχεδίου Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Ανθεκτικότητας, που θα περιλαμβάνει:
🔹 Ψηφιακή επιτήρηση των δασών, με drones, θερμικές κάμερες και σύγχρονα συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης καπνού και πυρκαγιάς.
🔹 Αξιοποίηση της Εύηνολίμνης ως επιχειρησιακού πλεονεκτήματος, εξετάζοντας τη δυνατότητα υδροληψίας από εναέρια μέσα και δημιουργώντας δίκτυο υδατοδεξαμενών στις ορεινές δημοτικές ενότητες.
🔹 Ίδρυση Δημοτικού Σώματος Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας, με εκπαίδευση, πιστοποίηση και ουσιαστικά κίνητρα συμμετοχής για νέους, αποστράτους των Σωμάτων Ασφαλείας και ενεργούς πολίτες, σε συνεργασία με όλες τις εθελοντικές ομάδες της περιοχής.
🔹 Ειδικά σχέδια πυροπροστασίας για μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους, όπως το Κάστρο της Ναυπάκτου, η Βελβίνα και το Αρχαίο Θέατρο Μακύνειας, ώστε να προστατεύσουμε όχι μόνο το φυσικό αλλά και το πολιτιστικό μας κεφάλαιο.
🔹 Ίδρυση μόνιμου Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων, το οποίο θα συντονίζει σε πραγματικό χρόνο τον Δήμο, την Πυροσβεστική, τις Δασικές Υπηρεσίες, την Περιφέρεια και τις εθελοντικές ομάδες, αξιοποιώντας την τεχνολογία και κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο.
🔹 Εξασφάλιση χρηματοδότησης του προγράμματος μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, όπως το ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης, το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», τα προγράμματα INTERREG και το Πράσινο Ταμείο, ώστε οι απαραίτητες παρεμβάσεις να υλοποιηθούν χωρίς επιβάρυνση των δημοτών.
Η Πολιτική Προστασία δεν είναι μια υπηρεσία που ενεργοποιείται μόνο όταν ξεσπάσει μια πυρκαγιά. Είναι μια συνεχής επένδυση στην ασφάλεια των ανθρώπων, των χωριών μας, των δασών μας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Η Ναυπακτία μπορεί και πρέπει να γίνει πρότυπο Δήμου στην πρόληψη και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Με σχέδιο. Με τεχνολογία. Με εθελοντισμό. Με συνεργασία.
Γιατί η καλύτερη πυρκαγιά είναι εκείνη που δεν θα εκδηλωθεί ποτέ.
Την ίδια στιγμή, αποτίουμε φόρο τιμής στους πυροσβέστες που έχασαν τη ζωή τους υπηρετώντας το καθήκον. Η αυτοθυσία τους μας υπενθυμίζει ότι η Πολιτική Προστασία δεν είναι μια θεωρητική έννοια, αλλά ένας καθημερινός αγώνας που πολλές φορές πληρώνεται με ανθρώπινες ζωές.
Παράλληλα, εκφράζουμε την αμέριστη συμπαράστασή μας στους κατοίκους του όμορου Δήμου Δωρίδας, που δοκιμάστηκαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές. Οι πληγές που αφήνει πίσω της η φωτιά δεν γνωρίζουν διοικητικά όρια. Είναι πληγές που αφορούν ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα και απαιτούν αλληλεγγύη, συντονισμό και κοινή προσπάθεια.
Η Ναυπακτία αξίζει να είναι έτοιμη πριν από την επόμενη κρίση. Η πρόληψη δεν είναι κόστος. Είναι η μεγαλύτερη επένδυση στην ανθρώπινη ζωή, στο φυσικό περιβάλλον, στην τοπική οικονομία και στο μέλλον του τόπου μας.