Μια σπουδαία Ελληνίδα, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, αφήνοντας πίσω της ένα σπουδαίο επιστημονικό και πνευματικό αποτύπωμα.
Η διακεκριμένη βυζαντινολόγος και ιστορικός υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στη Σορβόνη, με διεθνή αναγνώριση και πολυετές συγγραφικό έργο για το Βυζάντιο.
Τιμήθηκε με σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων ο Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής στη Γαλλία, καθώς και βραβεία από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Γεννήθηκε στην Αθήνα από Μικρασιάτες γονείς. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, Μικρασιάτης έμπορος και επιστάτης των κτημάτων της οικογενείας της μητέρας της, Καλλιρόης, το γένος Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας. Αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Στην Κατοχή εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και ήταν η υπεύθυνη μαθητριών του Παγκρατίου, υπό την καθοδήγηση του Χρήστου Πασαλάρη.
Κατά τα Δεκεμβριανά, ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών, στην υποχώρηση του από την Αττική και επέστρεψε στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
Την περίοδο του 1950, ενώ ήταν φοιτήτρια του πανεπιστημίου, εργάστηκε ως γνώστρια της γαλλικής γλώσσας στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης. Μετά την αποφοίτησή της από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (1949-1953).
Η πορεία της στο Παρίσι
Εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1953 για να συνεχίσει τις σπουδές της. Δύο χρόνια μετά την άφιξή της, διορίσθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (Γαλλία) (CNRS) και το 1964 έγινε διευθύντρια σπουδών του Κέντρου και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόννη.
Το 1966 έλαβε το δίπλωμα doctorat ès lettres, με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, που εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις της Γαλλίας.
Διετέλεσε Διευθύντρια του Κέντρου Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας, έγινε Αντιπρύτανις (1970-1973) και το 1976, Πρύτανις στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.
Είναι η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην ιστορία των 700 χρόνων του Πανεπιστημίου της Σορβόννης αλλά και η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που είχε τέτοια θέση σε διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο.
Εκεί γνώρισε τον σύζυγό της, τον Ζακ Αρβελέρ (1918–2010), που ήταν αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας και ο οποίος καταγόταν από μεγαλοαστική οικογένεια του Παρισιού. Με τον Ζακ Αρβελέρ απέκτησε μία κόρη, την Μαρί-Ελέν.
Τη διαδικασία, με την οποία θα μπορέσουν περισσότεροι από 400.000 απόφοιτοι των πρώην Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΤΕΙ) να αποκτήσουν ισότιμα πτυχία με τα αντίστοιχα τμήματα των πανεπιστημίων, καθορίζει ρύθμιση του υπουργείου Παιδείας, που θα ενσωματωθεί στο νομοσχέδιο για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί την ερχόμενη Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2026, στη Βουλή.
Πιο συγκεκριμένα, η ρύθμιση θα αφορά όσους αποφοίτησαν μετά το 2001, όταν με τον ν. 2916/2001 «ανωτατοποιήθηκαν» τα ΤΕΙ, και τα πτυχία των οποίων μέχρι σήμερα δεν έχουν αντιστοιχηθεί με τίτλους σπουδών των ΑΕΙ.
Η ρύθμιση προβλέπει μία διαδικασία, με ακαδημαϊκά εχέγγυα και θεσμικές ασφαλιστικές δικλείδες. Προϋπόθεση για την εφαρμογή της θα είναι η ολοκλήρωση της πιστοποίησης του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών του οικείου πανεπιστημιακού Τμήματος ή της Μονοτμηματικής Σχολής από την ΕΘΑΑΕ, ώστε η αντιστοίχιση να εδράζεται σε πιστοποιημένα και ποιοτικά προγράμματα σπουδών.
Αναμένεται να υπάρξουν συγκεκριμένες κατηγορίες αποφοίτων, με βάση τη διάρκεια των σπουδών τους, το σύνολο των πιστωτικών μονάδων ECTS και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών. Ανάλογα με την εκάστοτε κατηγορία, σε ορισμένες περιπτώσεις αναμένεται η αντιστοίχιση των πτυχίων να αναγνωρίζεται αυτόματα, ενώ σε άλλες θα καθορίζεται παρακολούθηση και εξέταση σε συγκεκριμένα μαθήματα.
Η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας για την τοξικότητα και τους κινδύνους από το φυτό πικροδάφνη (Nerium oleander), που διαβίβασε το υπουργείο Παιδείας προς όλα τα σχολεία της χώρας αναφέρει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
«Η έκθεση του ανθρώπου στην πικροδάφνη (Nerium oleander) μπορεί να προκληθεί από τυχαία ή εκούσια κατάποση, κατανάλωση για ιατρικούς σκοπούς και εγκληματική δηλητηρίαση, καθώς επίσης και μέσω δερματικής επαφής, εισπνοής, ή παρεντερικής έκθεσης(…)».
Το φυτό πικροδάφνη αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού τοπίου. Ως αυτοφυές, αειθαλές είδος, διακρίνεται για την αντοχή του σε ακραίες συνθήκες ξηρασίας και ρύπανσης, συμβάλλοντας καθοριστικά στη σταθεροποίηση εδαφών, τη δέσμευση μικροσωματιδίων και την ενίσχυση της αστικής βιοποικιλότητας.
Είναι γνωστό από την αρχαιότητα ότι το φυτό διαθέτει τοξικά μέρη. Ωστόσο, η πρόταση για μαζικό ξερίζωμα εκατομμυρίων φυτών κρίνεται οικονομικά, πολιτισμικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιζήμια, ενώ προκαλεί έντονο προβληματισμό το γεγονός ότι μια τέτοια απόφαση ελήφθη αβασάνιστα, χωρίς τη δέουσα επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς να συνεκτιμηθούν οι πολυεπίπεδες συνέπειες μιας τέτοιας παρέμβασης.
Παρά το γεγονός ότι η πικροδάφνη είναι εξαιρετικά κοινή στην Ελλάδα, δεν έχουν καταγραφεί ιστορικά τέτοια μεγέθη περιστατικών δηλητηρίασης που να δικαιολογούν μια τόσο ριζική και “κάθετη” απόφαση.
Το έγγραφο του ΕΟΔΥ από το οποίο ξεκίνησε ο δημόσιος πανικός, δεν περιλαμβάνει ανάλυση επικινδυνότητας που είναι το ουσιαστικό επιστημονικό στοιχείο που μπορεί να αναδείξει επικινδυνότητα.
Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων είναι αποκαλυπτικά: από το σύνολο των περίπου 22.000 δηλητηριάσεων που συμβαίνουν κάθε χρόνο σε παιδιά 0-14 ετών, μόλις οι 78 οφείλονταν σε μανιτάρια και φυτά, από αυτά τα 71 συνέβησαν εντός σπιτιού και συνολικά, μόλις τα 4 αποδίδονταν σε Πικροδάφνη!