Πέντε είναι οι άξονες που θα καθορίσουν το νέο τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσα από τον σχεδιασμό του υπουργείου Παιδείας ύστερα από εισήγηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).
Πρώτος: από το 2021 η κρατική χρηματοδότηση των ΑΕΙ καθορίζεται αυστηρώς με βάση αλγόριθμο.
Δεύτερος: παρέχονται κίνητρα στα ιδρύματα να βελτιωθούν σε στόχους που τα ίδια θα επιλέξουν και να χρηματοδοτηθούν γι’ αυτό – η προσέλκυση ξένων φοιτητών είναι ένας από τους σημαντικότερους. Εάν κάποιο ΑΕΙ περάσει κάτω από τον πήχη, θα χάνει κονδύλια υπέρ εκείνων που τα καταφέρνουν.
Τρίτος: υπογράφονται προγραμματικές συμφωνίες των ΑΕΙ με το υπουργείο Παιδείας με βάθος τετραετίας για, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένο αριθμό εισακτέων ανά έτος, διορισμούς πανεπιστημιακών, αριθμό υποτροφιών, εισαγωγή νέων επιστημονικών πεδίων (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη) στα προγράμματα σπουδών.
Τέταρτος: μελετώνται οι στρατηγικές επιλογές της Ελλάδας και τα επιστημονικά πεδία στα οποία πλέον παρατηρείται υπερ- πληθώρα τμημάτων και κατόπιν αποφασίζεται αλλαγή του αντικειμένου τους.
Πέμπτος: ερευνώνται οι επιπτώσεις της υπογεννητικότητας σε βάθος δεκαετίας.

Το πρώτο βήμα του σχεδιασμού θα γίνει άμεσα, στην προσεχή Σύνοδο Πρυτάνεων εντός του Ιουλίου. Εκεί, θα ζητηθεί από τα ΑΕΙ να καταθέσουν τα πρώτα στρατηγικά τους σχέδια έως το φθινόπωρο. Κατόπιν, έως την άνοιξη του 2021 τα σχέδια θα αξιολογηθούν από την ΕΘΑΑΕ, ώστε να υπογραφούν τα τετραετή business plans ανάμεσα στα ΑΕΙ και το υπουργείο.
Η χρηματοδότηση των ΑΕΙ θα κατανέμεται βάση αλγορίθμου, ενώ θα υπάρξουν μετρήσιμοι δείκτες για κάθε πεδίο, για παράδειγμα η μέση διάρκεια σπουδών και ο λόγος φοιτητών ανά διδάσκοντα, που θα παρακολουθούνται.
Εξετάζεται εάν μεταξύ των κριτηρίων θα συμπεριληφθεί το ερευνητικό έργο κάθε ΑΕΙ ή εάν θα υπάρξει συσχέτιση της χρηματοδότησης με τα κονδύλια που έπαιρναν έως τώρα τα ΑΕΙ.
Ωστόσο, από το 2022 και μετά θα υπάρξει μία σημαντική αλλαγή στον τρόπο κατανομής της κρατικής χρηματοδότησης στα ΑΕΙ. Πλέον το 80% θα συνεχίσει να επιμερίζεται βάσει του αλγορίθμου, αλλά το υπόλοιπο 20% θα κατανέμεται με κριτήριο εάν το ΑΕΙ έχει πιάσει τους στόχους που θα έχει επιλέξει το ίδιο.

Η υποχρεωτική σύναψη τετραετών συμφωνιών με το υπουργείο Παιδείας, θα αποτελέσει μια σημαντική αλλαγή στη λειτουργία των ΑΕΙ. Σε αυτές θα ορίζεται για παράδειγμα ο αριθμός των εισακτέων σε κάθε ΑΕΙ και των διορισμών νέων πανεπιστημιακών.
Οι στρατηγικές επιλογές για την ανάπτυξη των επιστημονικών πεδίων καθώς και οι επιπτώσεις της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα σε βάθος χρόνου θα μελετηθούν, στο πλαίσιο του σχεδιασμού στην ανώτατη εκπαίδευση. Και αυτό διότι οι απόφοιτοι Λυκείου μειώνονται. Συγκεκριμένα, όλα τα νέα τμήματα του 2019 που δεν έχουν αξιολογηθεί, θα αξιολογηθούν ενώ θα υπάρξει και μελέτη σκοπιμότητας και βιωσιμότητάς τους. Επίσης, θα μελετηθεί εάν υπάρχει πλεόνασμα ή έλλειμμα τμημάτων σε κάποιο επιστημονικό πεδίο. Έτσι, το πανεπιστήμιο μπορεί να αποφασίσει αναδιάρθρωση της ακαδημαϊκής δομής του.
Η προσέλκυση ξένων φοιτητών και η εξωστρέφεια των ΑΕΙ μέσα από συνεργασίες με ξένα ΑΕΙ αποτελούν προτεραιότητα του υπουργείου Παιδείας και μάλιστα συγκαταλέγονται μεταξύ των κριτηρίων τα οποία τα ΑΕΙ μπορούν να επιλέξουν να αξιολογηθούν για να χρηματοδοτηθούν επιπλέον από το κράτος.
Το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων με πρόσφατο νόμο άλλαξε ώστε να μπορούν να γίνονται δεκτοί σε αυτά και φοιτητές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με το προηγούμενο καθεστώς γίνονταν δεκτοί μόνο από χώρες εκτός Ε.Ε.) με δίδακτρα, ενώ δόθηκε μεγαλύτερη αυτονομία στα ΑΕΙ να ιδρύουν σχετικά προγράμματα.
