Στη συζήτηση που έχει ανοίξει για την τουριστική ανάπτυξη και την τόνωση της οικονομίας μετά τον κορωνοϊό αναδείχτηκε για άλλη μια φορά η έλλειψη υποδομών στη Ναυπακτία. Υποδομές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τουριστική επισκεψιμότητα αναδεικνύοντας τον μεγάλο πολιτισμικό πλούτο της περιοχής μας.
Γιατί όλοι γνωρίζουμε καλά ότι ενώ έχουμε πολιτιστικό πλούτο είμαστε πάμφτωχοι σε υποδομές, όπως μουσεία, πινακοθήκες και γενικότερα χώρους πολιτισμού.
Πέρα όμως από την ανάδειξη της υστέρησης που έχουμε, δόθηκε η ευκαιρία να μπουν στο τραπέζι της συζήτησης αξιόλογες προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Το Κέντρο Ναυπηγικής Τέχνης είναι μια πρόταση που έρχεται από το παρελθόν, από τη δημοτική περίοδο Μπουλέ, που είχε την ιδέα και έκανε ενέργειες για την υλοποίηση του εγχειρήματος και πέτυχε να χωροθετηθεί με ΦΕΚ ο χώρος ανέγερσης του στο Γρίμποβο. Στόχος του εγχειρήματος, να ζωντανέψει ξανά η ιστορία και να προβληθεί σε όλο τον κόσμο η ταυτότητα της περιοχής, μιας και η Ναύπακτος είναι η μοναδική πόλη στην Ελλάδα που το όνομά της το ίδιο είναι ταυτισμένο με τη ναυπηγική.
Η πρόταση προέβλεπε εκθέματα και δράσεις κυρίως βιωματικές με τη χρήση νέων τεχνολογιών και εκπαιδευτικών εργαστηρίων που θα αναδείκνυαν την ιστορία της ναυπηγικής τέχνης ξεκινώντας από τη σχεδία των Ηρακλειδών που πέρασαν από τη Ναύπακτο στη Πελοπόννησο.
Πέρα από τη χωροθέτηση του Κέντρου Ναυπηγικής Τέχνης, τα επόμενα χρόνια δεν έγινε καμιά άλλη ενέργεια για να προχωρήσει το θέμα. Ωστόσο τα πρώτα σημαντικά βήματα έχουν γίνει, η ιδέα και η χωροθέτηση του χώρου αποτελούν πραγματικότητα. Η υλοποίηση αυτού τους εγχειρήματος θα συμβάλλει αναμφισβήτητα στην πολιτιστική και τουριστική αξιοποίηση της περιοχής.
Το Μουσείο Εικονικής Πραγματικότητας για τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου εντάχθηκε στο πρόγραμμα Leader στη δημοτική περίοδο Λουκόπουλου στο πλαίσιο της αναβάθμισης του ΞΕΝΙΑ. Πρόκειται για ένα σημαντικό εγχείρημα στο πλαίσιο ανάδειξης του μεγάλου – και σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητου – πολιτιστικού κεφαλαίου που διαθέτουμε ως πόλη, της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου. Στο χώρο οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα με τις νέες τεχνολογίες να προσεγγίσουν και να γνωρίσουν όσα έγιναν τη συγκεκριμένη περίοδο. Οι εργασίες στο ΞΕΝΙΑ προχωρούν και αναμένουμε σύντομα να γίνει πραγματικότητα το μουσείο εικονικής πραγματικότητας.
Αρχαιολογικό Μουσείο στα δημοτικά κτήρια του Αντιρρίου, που πλέον είναι κενά μετά την οριστική αποχώρηση του ΤΕΙ, πρότεινε στο τελευταίο δημοτικό συμβούλιο ο πρώην δήμαρχος Τάκης Λουκόπουλος.
Πρόκειται για μια πολύ καλή ιδέα αξιοποίησης των σημαντικών σε αριθμό και έκταση δημοτικών εγκαταστάσεων του Αντιρρίου, που σε στενή συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την έκθεση αρχαιολογικών ευρημάτων της περιοχής, που έχουν εμπλουτιστεί και με την κατασκευή της Ιόνιας οδού καθώς και για εργαστήρια συντήρησης αρχαιοτήτων.
Είναι βέβαιο ότι αν η πρόταση αυτή συζητηθεί με τους υπευθύνους της Εφορείας Αρχαιοτήτων θα αποδώσει σημαντικούς καρπούς.
Η περιοχή ενδείκνυται καθώς αποτελεί την κύρια είσοδο του Δήμου Ναυπακτίας και ταυτόχρονα αποτελεί σταυροδρόμι που συνδέει το παρελθόν (κάστρο Αντιρρίου, αρχαίο θέατρο Μακύνειας) με το σύγχρονο μεγάλο έργο της Γέφυρας.
Είναι μια πρόταση με πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα για την αξιοποίηση και ανάδειξη του πλούτου που διαθέτει η Ναυπακτία. Τα λιγοστά δημοτικά κτήρια που διαθέτει ο δήμος θα πρέπει να τα αξιοποιεί με στόχο τη μεγιστοποίηση του οφέλους που θα μπορούσε να έχει.
Με δεδομένη τη βαρύτητα που, όπως δηλώνει, ο δήμαρχος Βασίλης Γκίζας δίνει στον Πολιτισμό η σημερινή δημοτική αρχή αναμένουμε τις άμεσες ενέργειες του τόσο για το Κέντρο Ναυπηγικής Τέχνης όσο και για το Αρχαιολογικό Μουσείο στο Αντίρριο.
Με εκδηλώσεις που ξεκίνησαν το απόγευμα του Σαββάτου 25 Ιουλίου, παραμονή της εορτής, η Ναύπακτος γιόρτασε με λαμπρότητα την Αγία Παρασκευή.
Στις 19:00 τελέστηκε Μεγάλος Πολυαρχιερατικὸς Εσπερινός, χοροστατούντων των Μητροπολιτών Ναυπάκτου και Αγ. Βλασίου κ. Ιερόθεου και Ισπανίας & Πορτογαλίας κ. Πολύκαρπου.
Ακολούθησε αρτοκλασία στην Πλατεία Φαρμάκη, ενώ ακολούθησε η λιτάνευση της Ιεράς Εικόνας της Αγίας Παρασκευής στους δρόμους της πόλης, με τη συμμετοχή του Κλήρου, των τοπικών αρχών, πλήθους πιστών και με επικεφαλής την Παπαχαραλαμπείο Φιλαρμονική.
Ανήμερα της εορτής, Κυριακή 26 Ιουλίου στις 7:00 το πρωί θα τελεστεί ο Πανηγυρικός Όρθρος και η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ενώ στις 7:00 το απόγευμα θα τελεστούν ο Εσπερινός και η Ιερά Παράκληση προς τιμήν της Αγίας Παρασκευής.
Ο Δήμος Ναυπακτίας και η Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου διοργανώνουν εκδήλωση για τους απόδημους Ναυπακτίους, την Τρίτη, 28 Ιουλίου 2026 και ώρα 20:30 στο Ενετικό Λιμάνι (δυτικός βραχίονας).
Στην εκδήλωση συμμετέχουν η Χορωδία Δημοτικής Μουσικής της Μητροπόλεως υπό τη διεύθυνση του Π.Αναστασόπουλου και τμήματα του Λαογραφικού Πολιτιστικού Χορευτικού Ομίλου Ναυπάκτου (Λ.Π.Χ.Ο.Ν.) «Ανεμογιάννης» και του Ναυπακτιακού Χορευτικού Ομίλου Φίλων Ελληνικής Παράδοσης (ΝΑ.Χ.Ο.Φ.Ε.Π.) «Ναυς».
Το Κάστρο της Ναυπάκτου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και καλύτερα διατηρημένα κάστρα της Ελλάδας. Είναι ένα μνημείο που δεν ξεχωρίζει μόνο για την ιστορική και αρχαιολογική του αξία, αλλά και για τη μοναδική αρμονία που είχε διαμορφωθεί μέσα στους αιώνες ανάμεσα στα τείχη και το φυσικό περιβάλλον.
Οι πρόσφατες εκτεταμένες υλοτομίες, που πραγματοποιήθηκαν με το σκεπτικό της προστασίας του κάστρου από πυρκαγιά και της ανάδειξης των τειχών, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Η πρόταση της δημοτικής αρχής, η οποία υιοθετήθηκε από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, είχε ως αποτέλεσμα μια εικόνα που δύσκολα αφήνει ασυγκίνητο οποιονδήποτε αγαπά το μνημείο.
Σήμερα, μεγάλο μέρος του κάστρου θυμίζει περισσότερο έναν γυμνό βραχώδη λόφο παρά το ιστορικό τοπίο που γνωρίζαμε επί δεκαετίες. Η εικόνα αυτή, κατά την άποψή μου, αδικεί το ίδιο το μνημείο και απογοητεύει ακόμη και πολλούς από εκείνους που πίστευαν ότι η απομάκρυνση μέρους της βλάστησης θα βοηθούσε στην ανάδειξη των τειχών.
Το κάστρο δεν ήταν απροστάτευτο
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι κατά την υλοποίηση του έργου «Συνολική Ανάδειξη του Κάστρου Ναυπάκτου», την περίοδο 2005–2008, δεν πραγματοποιήθηκαν μόνο εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης.
Το έργο περιλάμβανε και ένα ολοκληρωμένο σύστημα πυροπροστασίας:
εγκαταστάθηκε πλήρες δίκτυο πυρόσβεσης στις τρεις πρώτες ζώνες του κάστρου,
δημιουργήθηκαν πυροσβεστικές φωλιές από την Ακρόπολη μέχρι την κύρια είσοδο,
Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι η προστασία του μνημείου από τον κίνδυνο πυρκαγιάς είχε ήδη αποτελέσει βασική προτεραιότητα της προηγούμενης μεγάλης ανάδειξής του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν απαιτούνται παρεμβάσεις συντήρησης της βλάστησης. Σημαίνει όμως ότι θα μπορούσε να αναζητηθεί μια πιο ισορροπημένη λύση, με επιλεκτικές απομακρύνσεις και σωστή διαχείριση του πρασίνου, χωρίς να αλλοιωθεί τόσο δραστικά η φυσιογνωμία του χώρου.
Η πραγματική πρόκληση σήμερα είναι η προσβασιμότητα
Ίσως όμως το σημαντικότερο ζήτημα να μην είναι πλέον τα δέντρα.
Το πραγματικό στοίχημα είναι να αποκτήσει το Κάστρο της Ναυπάκτου ουσιαστική και ασφαλή πρόσβαση για όλους τους πολίτες.
Άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι, οικογένειες με μικρά παιδιά και επισκέπτες με κινητικές δυσκολίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην πρόσβαση προς τα ανώτερα διαζώματα του κάστρου.
Άλλωστε, η ανάγκη αυτή επισημάνθηκε δημόσια ακόμη και από την ίδια την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη, κατά τα εγκαίνια των αιθουσών του Μουσείου Βυζαντινών Εκθεμάτων στην Ακρόπολη του κάστρου.
Αυτό θα έπρεπε σήμερα να αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα.
Χρειάζεται συνολική κυκλοφοριακή λύση
Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί και η προτεινόμενη λύση της λωρίδας επιβράδυνσης στον περιφερειακό δρόμο, με σύνδεση προς τον δασικό δρόμο του πρώτου διαζώματος.
Η θέση της προβλεπόμενης εισόδου βρίσκεται επάνω σε έντονη στροφή της περιμετρικής οδού, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την οδική ασφάλεια και τη λειτουργικότητα της παρέμβασης.
Ίσως θα άξιζε να εξεταστεί μια διαφορετική τεχνική προσέγγιση, όπως η κατασκευή ενός κυκλικού κόμβου στο τμήμα της περιμετρικής που βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κάστρο, σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση ασφαλούς οδικής σύνδεσης προς το μνημείο.
Μια τέτοια λύση ενδεχομένως να εξυπηρετούσε καλύτερα τόσο τους επισκέπτες όσο και την ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων.
Το Κάστρο αξίζει έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό
Η προστασία ενός ιστορικού μνημείου δεν εξαντλείται στην αποκάλυψη των τειχών του. Οφείλει να συνδυάζει την αρχαιολογική ανάδειξη, τη διατήρηση του φυσικού τοπίου, την περιβαλλοντική ισορροπία, την πυροπροστασία, την ασφάλεια και κυρίως την προσβασιμότητα για όλους.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό μνημείο. Είναι το σύμβολο της πόλης, ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, πολιτισμού και αναψυχής.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν πρέπει να περιορίζεται στο αν κόπηκαν πολλά ή λίγα δέντρα. Πρέπει να αφορά το πώς θέλουμε να είναι το Κάστρο της Ναυπάκτου τα επόμενα πενήντα χρόνια: ένα μνημείο ζωντανό, προσβάσιμο, ασφαλές και αρμονικά ενταγμένο στο φυσικό του περιβάλλον.
Η ιστορία και η φύση δεν είναι αντίπαλοι. Στη Ναύπακτο μπορούν —και πρέπει— να συνυπάρχουν.