Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς τι σχέση μπορεί να έχουν οι δήμοι της χώρας με την σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν. Η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν και οι επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή αποτελούν ένα γεγονός. Ήδη, μεταφράζονται σε άμεσο οικονομικό σοκ για την Ευρώπη – και κατ’ επέκταση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα.
Η εκτίναξη της τιμής του φυσικού αερίου έως και 45% στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF, η άνοδος του Brent πάνω από τα 78–80 δολάρια/βαρέλι και η αναστολή παραγωγής LNG από την QatarEnergy, δημιουργούν ένα περιβάλλον ενεργειακής αβεβαιότητας που θυμίζει τις ημέρες της κρίσης 2022–2023.
Καθώς οι Δήμοι είναι από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας στη χώρα, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι δραματικές.
Οι αυξήσεις που προαναφέραμε σημαίνει ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα ακολουθήσουν ανοδικά, καθώς η διασύνδεση φυσικού αερίου και ηλεκτροπαραγωγής παραμένει ισχυρή.
Για Δήμους με περιορισμένα ίδια έσοδα, η αύξηση 20–30% στο ενεργειακό κόστος μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργική ασφυξία.
Καύσιμα: Άμεση επιβάρυνση στην καθημερινή λειτουργία
Για τους Δήμους, τα καύσιμα δεν είναι δευτερεύον κόστος. Αφορούν:
► Απορριμματοφόρα
► Οχήματα πολιτικής προστασίας
► Υδροφόρες
► Μηχανήματα έργου
► Σχολικές μεταφορές (όπου υπάρχουν)
Ακόμη και μια αύξηση 5–10% στη συνολική ετήσια δαπάνη καυσίμων μεταφράζεται σε δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για έναν μεσαίο Δήμο.
Αναθεώρηση τιμών έργων: Αλυσιδωτές επιπτώσεις
Η άνοδος του πετρελαίου επηρεάζει άμεσα:
► Μεταφορικά κόστη
► Παραγωγή ασφαλτομίγματος
► Πλαστικά και συνθετικά υλικά
► Πρώτες ύλες που σχετίζονται με πετροχημικά προϊόντα
Έργα οδοποιίας, αναπλάσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και κατασκευές κινδυνεύουν να μπουν σε τροχιά αναθεώρησης τιμών.
Οι εργοληπτικές εταιρείες είναι πιθανό να ζητήσουν: Συμπληρωματικές συμβάσεις – Επικαιροποίηση τιμολογίων – Καθυστέρηση υλοποίησης έργων
Για τους Δήμους, αυτό σημαίνει καθυστερήσεις σε τεχνικά προγράμματα και ανάγκη πρόσθετων πιστώσεων.
Τουρισμός και τοπικά έσοδα
Σε τουριστικούς Δήμους, ενδεχόμενη κάμψη αφίξεων μπορεί να οδηγήσει σε:
► Μείωση εσόδων από τέλη παρεπιδημούντων
► Πτώση κατανάλωσης και εμπορικής δραστηριότητας
► Πιέσεις σε δημοτικά τέλη
Ένα παρατεταμένο πετρελαϊκό σοκ θα αυξήσει και το κόστος μεταφορών, επηρεάζοντας συνολικά την τουριστική ζήτηση.
Συμπέρασμα
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια γεωπολιτική σύγκρουση. Είναι ένας καταλύτης οικονομικών εξελίξεων που απειλούν να επαναφέρουν το ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη.
Για τους ελληνικούς Δήμους, οι συνέπειες θα είναι:
► Αύξηση ενεργειακού κόστους
► Ανατιμήσεις καυσίμων
► Αναθεώρηση τεχνικών έργων
► Πιέσεις σε προϋπολογισμούς
► Ενδεχόμενη μείωση εσόδων
Αποτέλεσμα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα, αθόρυβη αλλά βαθιά δημοσιονομική κρίση.
Έντονη συζήτηση, και με αποκαλύψεις μάλιστα, προκάλεσε στη συνεδρίαση της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) το ζήτημα της ένταξης των Αναπτυξιακών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης –ΑΟΤΑ στο Μητρώο Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης από την ΕΛΣΤΑΤ.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναφέρθηκε από όλους σχεδόν τους ομιλητές ότι οι μελέτες που εκπονούνται μέσω των αναπτυξιακών οργανισμών συχνά κοστίζουν σημαντικά λιγότερο από τις αντίστοιχες που ανατίθενται μέσω των τυπικών διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων. Παράλληλα, έγινε αναφορά και σε πιέσεις που φέρεται να ασκήθηκαν από εταιρείες, οι οποίες θεωρούν ότι οι αναπτυξιακοί οργανισμοί περιορίζουν την αγορά μελετών.
Η ΚΕΔΕ κατέληξε σε απόφαση με την οποία ζητά ουσιαστικά την αποκατάσταση της λειτουργίας των οργανισμών αυτών, υποστηρίζοντας ότι η ένταξή τους έγινε χωρίς διαβούλευση με την αυτοδιοίκηση και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία τους. Αποφασίστηκε όπως διαμορφωθεί απόφαση της ΚΕΔΕ που θα ζητά από την κυβέρνηση την επανεξέταση της ένταξης των Αναπτυξιακών ΟΤΑ στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης και τη θεσμική αποκατάσταση του ρόλου τους.
Όπως τονίστηκε, το ζητούμενο πλέον είναι να υπάρξει σαφής πολιτική πίεση ώστε να αλλάξει η σημερινή κατάσταση και να διασφαλιστεί ότι οι αναπτυξιακοί οργανισμοί θα μπορούν να λειτουργούν σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν: την ενίσχυση της αναπτυξιακής ικανότητας των δήμων και την επιτάχυνση της υλοποίησης έργων προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Πακέτο αλλαγών προωθεί η κυβέρνηση στο Δημόσιο και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ξεκινώντας από την επιστολική ψήφο για τους Έλληνες του εξωτερικού.
Όπως τόνισε ο υπουργός Θεόδωρος Λιβάνιος, η επιστολική ψήφος θα εφαρμοστεί στις ευρωεκλογές, καθώς το κανονιστικό πλαίσιο καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για τις εθνικές εκλογές, ωστόσο, υπάρχουν συνταγματικές αμφιβολίες ως προς το αν μπορεί να εφαρμοστεί. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση θα προτείνει την καθιέρωσή της στην επόμενη συνταγματική αναθεώρηση.
Κατά τον υπουργό, στόχος είναι η απλοποίηση της διαδικασίας για τους ετεροδημότες, ώστε να διευρυνθεί η συμμετοχή. Σήμερα, για να στηθεί εκλογικό τμήμα ετεροδημοτών απαιτούνται τουλάχιστον 30 ψηφοφόροι από τον ίδιο δήμο. Αυτό δημιουργεί προβλήματα, ειδικά σε νησιά.
Το υπουργείο εξετάζει τη δημιουργία ενός εκλογικού τμήματος ετεροδημοτών ανά νησί ή μεγάλους δήμους, ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να έχουν πρόσβαση στην κάλπη.
Για το φαινόμενο της αποχής, ο υπουργός σημείωσε ότι οφείλεται είτε σε πολιτικούς λόγους είτε σε αντικειμενικές δυσκολίες. Τόνισε ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να εξαντλήσει όλα τα θεσμικά εργαλεία ώστε «όσοι θέλουν να ψηφίσουν, να μπορούν να το κάνουν».
Αλλαγές στις αυτοδιοικητικές εκλογές
◄ Καταργείται ο δεύτερος γύρος και η εκλογή θα γίνεται με 42%. Αν δεν επιτευχθεί το ποσοστό θα συνυπολογίζεται η δεύτερη εναλλακτική ψήφος που θα υπάρχει σε κάθε ψηφοδέλτιο.
► Υπάρχει πρόταση για ηλεκτρονική ψήφο στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028. Θα δημιουργηθούν 400 τμήματα σε όλη τη χώρα.
► Σε κάθε εκλογικό τμήμα θα υπάρχει παραβάν με τάμπλετ αντί για ψηφοδέλτιο.
► Η εφαρμογή του συστήματος των τριεδρικών περιφερειών θα ισχύσει από τις εθνικές εκλογές του 2031.