Σκέφτομαι το τελευταίο διάστημα τι είναι αυτό που με κρατάσει πίσω και δεν βγάζω ακόμα όλο μου το δυναμικό προς τα έξω. Τι με εμποδίζει να πάω από την ιδέα στην πράξη, να καινοτομήσω ατομικά. Το μυαλό μου πήγε πίσω τέσσερα χρόνια πριν, το 2022, όταν ήμουν ακόμη μεταδιδακτορική ερευνήτρια κάπου στην Ολλανδία.
Τότε είχα συλλάβει και αναπτύξει μία ιδέα: ότι η παραδοσιακή έννοια της διακυβέρνησης στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών είναι ανεπαρκής για τη σύγχρονη εποχή, καθώς δεν περιλαμβάνει την επίδραση των αλγορίθμων. Οι αλγόριθμοι AI δεν είναι απλά εργαλεία, αλλά ενεργοί “δρώντες” που διαμορφώνουν τις καθημερινές μεταφορές στις πόλεις μέσω της χρήσης ψηφιακών εφαρμογών (π.χ. Google maps, Uber). Η λήψη αποφάσεων που ήταν έτσι κι αλλιώς ασαφής ως προς το ποιος καθορίζει τι, γίνεται «μαύρο κουτί» με την εισαγωγή του ΑΙ. Έτσι, οδεύουμε προς ένας υβριδικό μοντέλο διακυβέρνησης μεταξύ ανθρώπινων φορέων (πολιτικοί, εταιρείες) και μη-ανθρώπινων παραγόντων (AI) που αν δεν ρυθμιστεί νομικά, μπορεί να αναπαράγει κοινωνικές διακρίσεις. Για παράδειγμα, απουσία νομικού πλαισίου, οι αλγόριθμοι της Uber στην Αμερική χρεώνουν περισσότερο τους χρήστες που μένουν σε ακριβές περιοχές και λιγότερο τους χρήστες που μένουν σε πιο υποβαθμισμένες περιοχές, χωρίς διαφάνεια. Ταυτόχρονα, η ταρίφα για τους οδηγούς παραμένει ίδια, με αποτέλεσμα να κερδίζει μόνο η Uber ως εταιρεία. Αυτό σημαίνει ότι ούτε οι επιβάτες ούτε οι οδηγοί γνωρίζουν ακριβώς πώς υπολογίζεται η τιμή μιας διαδρομής σε πραγματικό χρόνο.
Θυμάμαι ότι είχα απορήσει που δεν είχε κανείς σκεφτεί αυτή τη διάσταση της διακυβέρνησης στην επίσημη βιβλιογραφία. Σκεφτόμουν «μα πώς γίνεται να μην έχουν σκεφτεί κάτι τόσο απλό». Στο δικό μου μυαλό φάνταζε αυτονόητο. Η έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό περιοδικό το 2023. Την ίδια χρονιά, για δικούς μου λόγους, αποφάσισα να αφήσω τον ακαδημαïκό χώρο, οπότε κάπως ξέχασα την έρευνα μου και το πιθανό αντίκτυπό της.
Στο σήμερα, άρχισα να κάνω ανασκόπηση της πορείας μου μέχρι τώρα και έψαξα να δω τι είχε συμβεί με εκείνη την έρευνα. Βρήκα, λοιπόν, ότι αυτό που είχα εντοπίσει τότε έχει θεωρηθεί από τους ερευνητές και τους νομοθέτες πρωτοπορία και έχει επηρεάσει τόσο ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις όσο και δημόσια έγγραφα όπως η Ευρωπαϊκή νομοθεσία για το ΑΙ.
Με έκπληξη συνειδητοποίησα ότι είχα υποτιμήσει την ίδια μου την ιδέα και τις διαστάσεις της. Η ιδέα αυτή που εγώ θεώρησα απλή, θεωρήθηκε καινοτομία από τρίτους. Εάν λοιπόν εγώ δεν βλέπω την ίδια μου τη δυναμική, πώς περιμένω να δημιουργήσω σε μεγαλυτερη κλίμακα; Έφτασα λοιπόν στο σημείο να παραδεχτώ μία άβολη αλήθεια: είναι η περιορισμένη ικανότητα αυτοαξιολόγησης που με κρατάει πίσω από το να εξελιχθλω ανάλογα με τις ικανότητες μου.
Μήπως τελικά η πιο ανατρεπτική καινοτομία βρίσκεται στην τόλμη μας να αποδομήσουμε το μαύρο κουτί του εαυτού μας, πριν μας ξεπεράσει η πραγματικότητα που εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε;
Ερικέττη Σέρβου – Σύμβουλος καινοτομίας και co-founder της AskE
Τη συζήτηση των ηλικιωμένων για τα πολιτικά δρώμενα, μετά την εμφάνιση νέων κομμάτων, διέκοψαν χαρούμενες παιχνιδιάρικες φωνές και τρανταχτά γέλια.
Αναρωτήθηκαν τι το ευχάριστο να συμβαίνει.
Κάποιο Σχολείο ήρθε εκδρομή, είπε ο Αριστοτέλης, ο γηραιότερος της συντροφιάς.
Α, ξέχασες ότι τα Σχολεία τέλος, απάντησε ο Χαρίλαος.
Τα παιδιά πήραν τα ενδεικτικά τους ή αντίγραφο των απολυτηρίων τους και βούτηξα στη θάλασσα, συμπλήρωση ο Θωμάς.
Είναι γνώστης γιατί η χαριτωμένη εγγονούλα του Χριστίνα, τελείωσε το Δημοτικό.
Με λίγη προσοχή ακούγονται και τα πλατς -πλουτς στο νερό, είπε ο κύριος Χρήστος, ο νεότερος της εκλεκτής συντροφιάς.
Ευτυχώς υπάρχουν τα παιδιά και κρατούν το γραφικό έθιμο.
Της ομαδικής καθόδου στη θάλασσα. Όχι να ξαπλώσουν στη ζεστή άμμο ή την ακριβή ξαπλώστρα για ηλιοθεραπεία.
Να βουτήξουν στα ήρεμα και γαλανά νερά της. Να κολυμπήσουν σ’ αυτή ατέλειωτες ώρες. Να τη δαμάσουν, είπε ο Χαρίλαος.
Σωστά τα λέει ο Χαρίλαος, επενέβη ο ως τώρα αμίλητος Ηλίας. Τα παιδιά διαιωνίζουν το έθιμο.
Γιατί για τους μεγάλους θάλασσα είναι η παραλία.
Ξαπλώστρες, καφέδες, ρακέτες, λάδωμα και ποικίλη συζήτηση.
Γι’ αυτό τόσες νεαρές κυρίες στις φιλόξενες καφετέριες της παραλίας.
Καμαρώνουν τα παιδιά τους που απολαμβάνουν την αγαπημένη τους θάλασσα, είπε ο Αριστοτέλης.
Έφυγαν τα ωραία χρόνια. Χάθηκε το γνώρισμα της ελληνικής φυλής.
Μόλις συναντούσε θάλασσα ανέμελα βουτούσε να τη χαρεί, είπε ο Θωμάς.
Συνήθως τα θαλάσσια μπάνια αρχίζουν τις Αναλήψεως. Φέτος όμως ήταν ενωρίς η γιορτή και έβρεχε.
Έτσι το κλείσιμο των Σχολείων, άνοιξε το δρόμο για τα θαλασσινά λουτρά επενέβη ο Ηλίας. Την απρόσμενη απροθυμία των πολλών να βουτήξουν στα γαλανά νερά της, διακόπτουν ηχεία στη διαπασών.
Διαδρομές πέρα δώθε σα να αναζητείται κάτι.
Αγκαλιές, φιλιά για τη συνάντηση στην παραλία.
Μπαίνουμε, βγαίνουνε μόλις το νερό ακουμπήσει στο σώμα μας.
Εμείς λέμε ότι έχουμε κάποια δικαιολογία, πρόσθεσε ο Χρήστος.
Η ηλικία μας, η κατάσταση της υγείας μας δρουν αποθετικά
Η απορία μου συνδέεται με την αδιαφορία τόσων νεαρών μητέρων.
Καμία δεν ενεπλάκη στο ξέφρενο παιχνίδι τόσων παιδιών.
Έστω για συντροφιά των παιδιών.
Πολλές φορές πιστεύουν ότι η αγαπημένη τους φίλη, η θάλασσα, δεν τους προδίδει.
Ξανοίγονται και αψηφούν τον κίνδυνο που ελλοχεύει σε κάθε παραβίαση κάποιων κανόνων αρμονικής συνύπαρξης.
Οι ενήλικες είναι συγκρατημένοι. Να γιατί χρειάζεται το έμπειρο μάτι στο τρελό ξέσπασμα των παιδιών.
Να λειτουργεί ως κυματοθραύστης σε κάθε αλόγιστη ενέργεια των νέων.
Σαράντα παλικάρια και ένας γέροντας, κατά το δημοτικό τραγούδι.
Ν’ αποφεύγονται οι ετήσιοι πνιγμοί κύρια νεαρών παιδιών.
Να κολυμπάμε χωρίς να πνιγόμαστε σε μία από τις ωραιότερες θάλασσες του κόσμου.
Δύο μέρες πριν ήμουν στο συνέδριο “Αλληλένδετη Νοημοσύνη: Έμβια, Προγονική, Τεχνητή”. Σε μία συζήτηση, άκουσα τη λέξη «δια-άνθρωπος» – transhuman. Μέσα από τη συζήτηση κατάλαβα ότι ο δια-άνθρωπος είναι ένα μεταβατικό στάδιο: ένας άνθρωπος που χρησιμοποιεί τεχνολογία για να βελτιωθεί, και να ξεπεράσει βιολογικούς περιορισμούς ή «αδυναμίες».
Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να ενταχθούν τα βιονικά μέλη ή νευρικά εμφυτεύματα που επιτρέπουν σε παράλυτους ασθενείς να ελέγχουν υπολογιστές και ρομποτικά μέλη με τη σκέψη τους. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η γενετική τροποποίηση, με στόχο την εξάλειψη κληρονομικών ασθενειών, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού ή ακόμη και την αλλαγή συγεκριμένων χαρακτηριστικών της εμφάνισης. Ένας δια-άνθρωπος θα μπορούσε ακόμα να «χακάρει» με συσκευές το μυαλό του την ώρα που κοιμάται για να ελέγξει τα όνειρά του και να σταματήσει τους εφιάλτες.
Ο απώτερος στόχος είναι η μετάβαση στον «μετα-άνθρωπο» – posthuman, που θα έχει τόσο ανώτερη νοημοσύνη και σώμα ώστε θα υπερβεί την ανθρώπινη φύση και ίσως γίνει ακόμα και αθάνατος.
Έμεινα μετέωρη να σκέφτομαι αυτά που είχα ακούσει, χωρίς να μπορώ να καταλάβω ακριβώς πώς νιώθω γι’ αυτά. Συνειδητοποίησα ότι αυτά που θεωρούσα στο μυαλό μου επιστημονική φαντασία είναι μάλλον πιο πραγματικά από όσο θα ήθελα να παραδεχτώ. Σταδιακά οι σκέψεις μου άρχισαν να κάνουν βόλτες στο μη βιονικό – ακόμα – μυαλό μου.
Καταλαβαίνω απολύτως τη χρησιμότητα της τεχνολογίας για ιατρικούς σκοπούς. Όταν ένα πρόσθετο μέλος ή ένα εμφύτευμα δίνει σε έναν άνθρωπο ποιότητα ζωής και αυτονομία, δεν θα μπορούσα να αμφισβητήσω την αξία τους. Το ερώτημα όμως αρχίζει εκεί όπου η αποκατάσταση γίνεται αναβάθμιση ή ενίσχυση. Πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην αντικατάσταση της ανθρώπινης προσπάθειας και εμπειρίας;
Δεν μπορεί άραγε κάποιος που βλέπει εφιάλτες να αναζητήσει τι τον βαραίνει και να αλλάξει τον τρόπο ζωής του ώστε να κοιμάται καλύτερα; Κάποιος που έχει κληρονομικότητα ή θέλει να ενισχύσει το ανοσοποιητικό του, δεν θα μπορούσε να φροντίσει τη διατροφή, τον ύπνο, την άσκηση και τη διαχείριση του στρες του; Κάποιος που θέλει να αλλάξει ριζικά την εμφάνιση του ώστε να μοιάζει πιο «τέλειος» – ή ακόμα και με κάτι μη ανθρώπινο, όπως εξωγήινο, ζώο ή ρομπότ – δεν θα μπορούσε να διευρευνήσει βαθύτερα τη σχέση του με την εικόνα του και το σώμα του;
Όλα αυτά, βέβαια, χρειάζονται ατομική προσπάθεια και χρόνο. Και φυσικά, ο καθένας έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για τον εαυτό του και να διορθώνει ό,τι θεωρεί πως χρειάζεται διόρθωση, με γρήγορο ή αργό τρόπο.
Η προσωπική μου εμπειρία, όμως, μου δείχνει κάτι άλλο. Κάθε φορά που προσπαθώ να κάνω τα πράγματα γρήγορα, κοινώς να τα «ξεπετάξω», καταλήγω να θυμώνω και να νιώθω ένα περίεργο κενό. Αντίθετα, όσες φορές έχω πετύχει κάτι μέσα από μια μακρά διαδικασία με δοκιμές, αποτυχίες και λάθη, η ικανοποίηση που παίρνω δε συγκρίνεται με καμία δόση άμεσης ευχαρίστησης.
Αν τροποποιήσουμε το σώμα μας και το μυαλό μας ώστε να μην έχουμε «αδυναμίες», φαίνεται πως κερδίζουμε υπερδυνάμεις και χρόνο. Μήπως όμως, την ίδια στιγμή, απομακρυνόμαστε ακόμη περισσότερο από κάτι που ήδη δυσκολευόμαστε να αγγίξουμε: τη σύνδεση με τον εαυτό μας, με τους άλλους, και με την ίδια την ανθρώπινη εμπειρία;
Ερικέττη Σέρβου – Σύμβουλος καινοτομίας και co-founder της AskE
Το πέρας της εκλογικής αναμέτρησης στις εθνικές, στις περιφερειακές και στις δημοτικές εκλογές, οδηγεί τις παρατάξεις σ’ ένα είδος κριτικής.
Συνήθως είναι επιδερμική και όχι ουσιώδης.
Η παράταξη που κερδίζει η θριαμβολογεί και αποφεύγει την κριτική.
Αυτή που ανεβάζει τα ποσοστά της θεαματικά, απολαμβάνει την επιτυχία της.
Εκεί που λειτουργούν δημοκρατικές διαδικασίες και ο σκοπός απομακρύνθηκε, το τίμημα το πληρώνει ο επικεφαλής.
Φυσικά με την αντικατάστασή του.
Σ’ εκείνες που η ύπαρξή τους συνδέεται με την ηγεσία, άκρα του τάφου σιωπή.
Εκείνο που παρατηρείται είναι η αδράνεια στην οργάνωση της παράταξης για νέα εκλογική αναμέτρηση.
Θεωρούν ότι ο χρόνος της θητείας είναι μακρύς, ανεξάντλητος.
Με το σκεπτικό αυτό έχουν τα χρονικά περιθώρια να δραστηριοποιηθούν αργότερα.
Όμως ο χρόνος είναι γρήγορος, βιαστικός.
Έρχεται η προεκλογική περίοδος και η παράταξη είναι ανέτοιμη.
Σ’ αντίθετη τροχιά πορεύεται η παράταξη της εξουσίας.
Από την ανάληψη των καθηκόντων της, σ’ ένα από βλέπει.
Να κερδίζει τις επόμενες εκλογές, όποτε αυτές πραγματοποιηθούν.
Αυτή η πορεία είναι διακριτική.
Έτσι αποφεύγεται η έντονη κριτική των αντιπολιτευόμενων κομμάτων.
Σήμερα που διανύεται το τελευταίο έτος της θητείας της Βουλής, πληθαίνουν οι ψίθυροι ότι επίκειται πρόωρη προσφυγής στις κάλπες.
Σήμανε συναγερμός στις παρατάξεις. Η μηχανές της προεκλογικής εκστρατείας δουλεύουν εντατικά. Όμως χάθηκε πολύτιμος χρόνος.
Γιατί στο πέρασμα των τριών χρόνων, κόμματα όχι απλά διχοτομήθηκαν αλλά τριχοτομήθηκαν.
Οι ανεξάρτητοι βουλευτές έκαναν την υπέρβαση.
Αν δεν απατώμαι, αν συμφωνούσαν στην ανεξαρτησία τους, ίσως αποτελούσαν την αξιωματική αντιπολίτευση.
Δεν αποκλείεται να παρακολουθούν την κινητικότητα στα κόμματα, τις δημοσκοπήσεις , έστω και αν δεν είναι ασφαλείς και ετοιμάζονται για το τελευταίο σάλτο.
Να πηδήσουν εκεί που γέρνει η ζυγαριά.
Νέα ήθη στην πολιτική ζωή του τόπου. Είναι και αυτά της έρπουσας πολιτικής κρίσης.
Σ’ αυτή τη φάση της προετοιμασίας για την εκλογική αναμέτρηση, πλεονεκτούν οι σίγουροι των συνδυασμών.
Βουλευτές, πολιτευτές με σημαντική σταυροδοσία στις προηγούμενες εκλογές, αυτοδιοικητικοί παράγοντες ,προσωπικότητες που συστρατεύονται.
Αυτοί αλωνίζουν στην περιφέρεια τους. Έρχονται σ’ επαφή με τον κόσμο, καλλιεργούν φιλίες.
Εξυπηρετούν και το κόμμα. Μεταφέρουν στον κόσμο το πρόγραμμα.
Καταγράφουν τα προβλήματα της Περιφέρειας, αξιοποιούνται και η παράταξη παίρνει θέση για επίλυση τους.
Στελέχη παρατάξεων επιφανή που επιθυμούν να διεκδικήσουν την ψήφο του ελληνικού λαού και να τον εκπροσωπήσουν στο Κοινοβούλιο προτρέχουν.
Αυτοανακηρύσσονται ως υποψήφιοι και τρέχουν για το σταυρό προτίμησης.
Καλά αν επιβεβαιωθεί η υποψηφιότητα, όλα κυλούν ομαλά.