Σίγουρα σε όλους μας έχει συμβεί να λάβουμε ένα SMS στο κινητό μας που να μας πληροφορεί σχετικά με την αποτυχία παραλαβής κάποιου δέματος, με τον περιορισμό της πρόσβασης στο web banking, με δήθεν συναλλαγή που εντοπίστηκε και που μας προτρέπει να την ακυρώσουμε, με δήθεν επιστροφή χρημάτων και ο κατάλογος δεν τελειώνει! Πάντα αυτά τα μηνύματα συνοδεύονται με έναν ηλεκτρονικό σύνδεσμο (link). Και με τον έναν ή τον άλλο τρόπο το μήνυμα που το συνοδεύει έχει ως μοναδικό σκοπό ο χρήστης να πατήσει τον σύνδεσμο. Και πολλοί δυστυχώς… την πατάνε!

Μελέτη των Sharad Agarwal και Marie Vasek από το University College London και του Guillermo Suarez-Tangil από το IMDEA Networks, αναρτημένη στο arXiv, ανέλυσε 1,35 εκατ. αναφορές χρηστών για ύποπτα SMS σε συνεργασία με μεγάλο πάροχο κινητής τηλεφωνίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το 89,16% των αναφορών αφορούσε γραπτά μηνύματα, ενώ από τα μοναδικά SMS που ταξινομήθηκαν, το 40,27% ήταν μηνύματα απάτης (scam).

Τι ακριβώς κάνει το link

Από τη στιγμή που θα πατήσουμε το link, δύο πράγματα μπορεί να συμβούν: Είτε θα οδηγηθούμε σε μία ψεύτικη σελίδα, απομίμηση της πραγματικής, χωρίς να το γνωρίζουμε, είτε θα ενεργοποιήσουμε το κατέβασμα και την εγκατάσταση κακόβουλο λογισμικό στη συσκευή μας.

Κακόβουλο λογισμικό

Στο αυτή την περίπτωση, χωρίς να το γνωρίζουμε, κατεβάζουμε και εγκαθιστούμε κακόβουλο λογισμικό στο κινητό μας. Αυτό το λογισμικό είτε δίνει πληροφορίες στους απατεώνες για το τι πληκτρολογούμε στο κινητό μας, είτε τους δίνει πλήρη έλεγχο σε αυτό. Και μέσα από εκεί αποκτούν πρόσβαση σε λογαριασμούς. Σύμφωνα με το Proofpoint, τουλάχιστον 55% των smishing μηνυμάτων περιείχαν κακόβουλα URLs.

Σελίδα… copy paste

Δεν είναι όλα τα ύποπτα SMS ιοί. Πολλά είναι παγίδες για να δώσει ο ίδιος ο χρήστης τα στοιχεία του. Το επικίνδυνο δεν είναι μόνο το πάτημα του link, αλλά κυρίως ότι κάνουμε μετά: Τι πληκτρολογούμε, Τι εγκρίνουμε.

Σε αυτό το σενάριο, λοιπόν, επειδή ακριβώς δεν γνωρίζουμε ότι βρισκόμαστε σε σελίδα απομίμηση της πραγματικής, δοκιμάζουμε να κάνουμε είσοδο στον λογαριασμό μας με τα πραγματικά στοιχεία. Παραδείγματος χάριν το link μπορεί να οδηγεί σε μία ιστοσελίδα που να είναι απομίμηση της σελίδας του web banking της τράπεζας που χρησιμοποιούμε. Εκεί βάζοντας τα στοιχεία εισόδου μας, ουσιαστικά τα κάνουμε πάσα στους απατεώνες! Οι απατεώνες από την πλευρά τους παίρνουν τα στοιχεία εισόδου και δοκιμάζουν να τα χρησιμοποιήσουν στην πραγματική σελίδα της τράπεζας.

Ακόμα και αν έχουμε ορίσει να λαμβάνουμε μήνυμα στο κινητό μας που να εγκρίνει ή όχι την είσοδο (OTP), θα την εγκρίνουμε νομίζοντας ότι το μήνυμα έχει ενεργοποιηθεί από τη δική μας προσπάθεια εισόδου, ενώ στην πραγματικότητα αυτό θα έχει ενεργοποιηθεί από την είσοδο που κάνουν οι απατεώνες, οι οποίοι πλέον βρίσκονται μέσα στον λογαριασμό και απλά τον αδειάζουν!

Πώς να προστατευτούμε

Ποια είναι τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε σε περίπτωση που λάβουμε ένα τέτοιο SMS:

• Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ελέγξουμε είναι η ταυτότητα του αποστολέα. Τον αριθμό ή το όνομα της υπηρεσίας και να διασταυρώσουμε αν είναι το πραγματικό.

• Στη συνέχεια πρέπει να ελέγξουμε αν το περιεχόμενο βασίζεται στην πραγματικότητα. Παραδείγματος χάριν, αν το μήνυμα αναφέρεται σε δέμα και δεν περιμένουμε κάποιο δέμα, τότε είναι πολύ πιθανό, σχεδόν σίγουρο, ότι πρόκειται για μήνυμα smishing.

• Μπορούμε να επικοινωνήσουμε με την επίσημη υπηρεσία και να επιβεβαιώσουμε αν το μήνυμα είναι πραγματικό. Π.χ. αν λάβουμε μήνυμα σχετικό με τράπεζα, μπορούμε να επικοινωνήσουμε με την εξυπηρέτηση πελατών της τράπεζας και να διασταυρώσουμε αν πρόκειται ή όχι για απάτη.

• Σε καμιά περίπτωση δεν απαντάμε στο μήνυμα. Κάτι τέτοιο, αν το μήνυμα είναι smishing, θα επιβεβαιώσει στους απατεώνες ότι ο αριθμός είναι ενεργός και ότι κάποιος διαβάζει τα μηνύματα. Αυτό μπορεί να κάνει τον αριθμό μας πιο «πολύτιμο» για επόμενες απάτες ή να οδηγήσει σε περισσότερα μηνύματα.

• Να υποψιαστούμε από την αίσθηση επείγοντος που αφήνει το μήνυμα, που αποτελεί μια κλασική τεχνική πίεσης.

• Και το πιο σημαντικό. Δεν πατάμε στο link. Οι αρχές κυβερνοασφάλειας, όπως η ελληνική Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, το FBI και η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC), συστήνουν να μην πατάμε links σε απρόσκλητα SMS, αλλά να μπαίνουμε στην υπηρεσία μόνο από την επίσημη εφαρμογή ή πληκτρολογώντας μόνοι μας τη διεύθυνση.

• Μετά τους παραπάνω ελέγχους, διαγράφουμε το SMS από το κινητό μας.

Βασίλης Μαθιουδάκης

billmathioudakis@hotmail.com

Μπορεί να έχουμε παρατηρήσει κάποιες θύρες USB και να έχουμε αναρωτηθεί: «Γιατί η θύρα αυτή είναι μωβ αντί για μπλε ή μαύρο;» Δεν είναι επειδή ο κατασκευαστής ήθελε να της δώσει έναν ιδιαίτερο χρωματικό τόνο. Ο χρωματισμός αυτός έχει να κάνει με την ταχύτητα της θύρας και την χωρητικότητα φόρτισης. Οι μωβ υποδοχές USB-C είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση, επειδή το χρώμα μπορεί να σημαίνει πολλά περισσότερα!

Τα χρώματα των θυρών USB παρέχουν μια κατευθυντήρια γραμμή για τη λειτουργικότητά τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα καλώδια, οι φορτιστές και οι θύρες που χρησιμοποιούν αυτό το χρώμα θα λειτουργούν σε όλες τις συσκευές ή θα ακολουθούν ένα καθορισμένο πρότυπο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα καλώδια USB με μωβ κωδικοποίηση.

Ο φορέας του κλάδου που ρυθμίζει τα πρότυπα USB, το USB Implementers Forum  (USB-IF), χρησιμοποιεί τρία τυπικά χρώματα για USB: Λευκό (USB 1.0), μαύρο (USB 2.0) και μπλε (USB 3.0, 3.1 ή SuperSpeed). «Το μπλε είναι το συνιστώμενο χρώμα για την υποδοχή USB 3.1 Standard-A… για να βοηθήσει τους χρήστες να τη διακρίνουν από την υποδοχή USB 2.0 Standard-A», αναφέρει η εταιρεία σε παλαιότερο έγγραφο για τις θύρες USB. Οποιοδήποτε άλλο χρώμα, συμπεριλαμβανομένου του πράσινου, του μοβ ή του πορτοκαλί, δεν αποτελεί μέρος των προτύπων USB-IF και δεν έχει «επίσημη» σημασία για θύρες ή υποδοχές.

Ωστόσο για το μωβ υπάρχει μια ιδιαιτερότητα. Χρησιμοποιείται από το σύστημα υψηλής ταχύτητας SuperCharge της Huawei για τη φόρτιση συσκευών, τόσο σε υποδοχές και θύρες Type-A όσο και σε Type-C. Αυτές υποστηρίζουν ταχύτητες φόρτισης 40 watt ή περισσότερο, μαζί με το τυπικό USB Power Deliver (PD) και το πρωτόκολλο γρήγορης φόρτισης της Qualcomm.

Η Huawei χρησιμοποιεί αυτό το μωβ χρώμα στον φορτιστή της 25W και υπόσχεται συμβατότητα με τα δικά της τηλέφωνα, καθώς και με άλλες συσκευές Android και IOS. Οι άλλοι φορτιστές τύπου SuperPower (100W και 66W) διαθέτουν πορτοκαλί υποδοχές USB-A και USB-C, οι οποίες υποδηλώνουν επίσης παροχή υψηλής τάσης και γρήγορες ταχύτητες δεδομένων. Τα καλώδια φόρτισης τηλεφώνου 6A της Huawei χρησιμοποιούν όλα πορτοκαλί υποδοχές.

Τα smartphone της Huawei δεν μπορούν να πωληθούν νόμιμα στις ΗΠΑ λόγω εμπορικών κυρώσεων με την Κίνα, γεγονός που εξηγεί γιατί οι Αμερικανοί σπάνια βλέπουν τις μωβ υποδοχές. Η εξαίρεση είναι ότι ορισμένοι κατασκευαστές καλωδίων USB 3.1 Gen 2 που δεν είναι Huawei χρησιμοποιούν είτε γαλαζοπράσινο είτε μωβ στις υποδοχές, για να υποδηλώσουν την επιπλέον ταχύτητα σε σχέση με το USB 3.0 (10Gbps σε σύγκριση με 5Gbps) μαζί με υψηλότερες δυνατότητες φόρτισης.

Υπάρχουν και κάποια άλλα χρώματα που χρησιμοποιούνται από τους κατασκευαστές USB, σε περίπτωση που δεν μας έχουν μπερδεύουν αρκετά τα μαύρα, λευκά, μπλε, γαλαζοπράσινα, πορτοκαλί και μοβ που έχουμε ήδη αναφέρει! Οι κόκκινες (επιτραπέζιοι υπολογιστές) ή οι κίτρινες (φορητοί υπολογιστές, πάντα ενεργές) θύρες υποδεικνύουν είτε USB 3.2 είτε USB 3.1 Gen 2, αλλά χρησιμοποιούνται επίσης και για θύρες μόνο για φόρτιση. Υπάρχει ακόμα η πράσινη, η οποία συνήθως υποδηλώνει υποδοχές και βύσματα γρήγορης φόρτισης Qualcomm Type-A ή παλαιού τύπου Type-B. Η Razer χρησιμοποιεί επίσης το πράσινο για τις  θύρες USB στους φορητούς της υπολογιστές, για να ταιριάζει με την αισθητική της επωνυμίας της.

Πώς να είμαστε σίγουροι για τις ταχύτητες δεδομένων και φόρτισης ενός καλωδίου;

Δυστυχώς, οι καταναλωτές συχνά παραπλανώνται από αυτά τα χρωματικά σχήματα, πιστεύοντας ότι λαμβάνουν υψηλές ταχύτητες παροχής ενέργειας και δεδομένων. Αυτό έχει συνέπειες για την ασφάλεια, την κατανάλωση ενέργειας και τα ηλεκτρονικά απόβλητα. Η επιλογή λανθασμένου φορτιστή ή καλωδίου θα μπορούσε, για παράδειγμα, να οδηγήσει μια μπαταρία σε πρόωρη γήρανση ή ακόμα και να προκαλέσει πυρκαγιά ή έκρηξη.

Με όλα αυτά, η αγορά ενός καλωδίου USB με βάση το χρώμα σαφώς δεν ενδείκνυται. Ευτυχώς, υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος. Αξιόπιστοι κατασκευαστές όπως η Anker και η Apple διαθέτουν καλώδια και φορτιστές πιστοποιημένα από την USB-IF, για συγκεκριμένες ταχύτητες φόρτισης και δεδομένων. Η τελευταία προδιαγραφή PD 3.1 επιτρέπει την ασφαλή παροχή ρεύματος πολύ πάνω από τις προηγούμενες προδιαγραφές, με πιστοποιήσεις για επίπεδα ισχύος έως και 140W, 180W και 240W.

Για ταχύτητες δεδομένων, έχουμε το πρότυπο USB, με το USB 3.1 (μερικές φορές αναφέρεται ως USB 3.2 Gen 1) να είναι το πιο αργό στα 5Gbps και το USB 4 να είναι το πιο γρήγορο στα 40Gbps ή ακόμα και 80Gbs με συμβατότητα Thunderbolt 5. Ορισμένες συσκευές όπως τηλεοράσεις, επιτραπέζιοι υπολογιστές, ακόμη και το MacBook Neo, διαθέτουν μία ή περισσότερες θύρες που χρησιμοποιούν την παλαιότερη προδιαγραφή USB 2.0, η οποία φτάνει τα 480Mbps. Αυτή η δυνατότητα είναι κατάλληλη για περιφερειακά όπως ποντίκια και πληκτρολόγια, αλλά όχι για κάτι άλλο.

Εάν χρειαζόμαστε υψηλές ταχύτητες και γρήγορη φόρτιση, θα πρέπει να διασφαλίσουμε τόσο την πιστοποίηση παροχής ισχύος USB-IF όσο και τα πιο πρόσφατα πρότυπα USB. Ορισμένα καλώδια προσφέρουν τόσο γρήγορες ταχύτητες όσο και υψηλή παροχή ισχύος — και μπορούμε να τα βρούμε ακόμη και σε μωβ χρώμα ή και σε άλλα χρώματα!

Βασίλης Μαθιουδάκης

billmathioudakis@hotmail.com

Με την τεχνολογία να αποτελεί πλέον ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο της καθημερινότητας, οι δυνατότητες που έχουμε στα χέρια μας είναι πλέον αυξημένες, ακόμη και σε πιο εξειδικευμένους τομείς, όπως η πλοήγηση στο αυτοκίνητο. Οι εφαρμογές πλοήγησης αποτέλεσαν αναμφίβολα επανάσταση στον χώρο της αυτοκίνησης, καθώς από την εποχή που βασιζόμασταν αποκλειστικά στη γνώση μας για τους δρόμους ή στις οδηγίες περαστικών σε άγνωστες διαδρομές, έχουμε πλέον έναν ψηφιακό «σύμβουλο» που μπορεί να μας καθοδηγήσει με ακρίβεια προς τον προορισμό μας, οποιαδήποτε στιγμή. Μάλιστα, με τις πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις και τα νέα συστήματα που ενσωματώνονται όλο και περισσότερο στην καθημερινή χρήση, οι εφαρμογές αυτές έχουν αποκτήσει ακόμη πιο προηγμένες δυνατότητες, καθώς δεν περιορίζονται μόνο στην απλή καθοδήγηση, αλλά μπορούν να παρέχουν και χρήσιμες πληροφορίες για τους δρόμους στους οποίους κινούμαστε.

Όσον αφορά τις επιλογές στις εφαρμογές πλοήγησης, σήμερα υπάρχουν αρκετές διαθέσιμες λύσεις, με τους Google Maps να ξεχωρίζουν ως μία από τις πιο δημοφιλείς. Αρχικά, η εφαρμογή είναι εντελώς δωρεάν, γεγονός που επιτρέπει τη χρήση της χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Βεβαίως, αρκετοί υποστηρίζουν ότι το «τίμημα» είναι η αξιοποίηση των δεδομένων των χρηστών, ωστόσο αυτό αποτελεί μια διαφορετική συζήτηση. Επιπλέον, οι χάρτες της Google είναι συχνά προ-εγκατεστημένοι σε συσκευές Android, ενώ μπορούν εύκολα να ληφθούν και σε iOS, γεγονός που καθιστά την πρόσβαση ιδιαίτερα απλή και άμεση, χωρίς διαδικασίες που απαιτούν περισσότερα από λίγα κλικ.

Η εφαρμογή προσφέρει επίσης μια σειρά από προηγμένες δυνατότητες, όπως πλοήγηση για οδηγούς, διαδρομές για ποδήλατο, πληροφορίες για πεζοπορικά μονοπάτια, αλλά και λειτουργίες όπως το Street View, που επιτρέπει την εικονική περιήγηση σε δρόμους, καθώς και δορυφορική απεικόνιση που δίνει τη δυνατότητα εξερεύνησης σχεδόν οποιασδήποτε περιοχής στον κόσμο από απόσταση. Εξίσου σημαντική είναι η υποστήριξη για μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς η εφαρμογή παρέχει χρόνους, ζωντανή ενημέρωση θέσης οχημάτων και εκτιμήσεις για καθυστερήσεις ή συνωστισμό. Σημαντικό ρόλο παίζει και η αναζήτηση επιχειρήσεων, με πληροφορίες όπως ωράρια, κριτικές, φωτογραφίες και στοιχεία επικοινωνίας, προσφέροντας ουσιαστικά έναν πλήρη οδηγό πόλης.

Εδώ να πούμε ότι υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές λύσεις για τους χάρτες της Google, με μερικές από αυτές να προέρχονται από εξειδικευμένες εταιρείες πλοήγησης που γνωρίζουν ακριβώς πώς πρέπει να λειτουργεί το συγκεκριμένο λογισμικό. Μια από αυτές είναι η εφαρμογή Waze που φαίνεται σαν η μόνη σταθερή εναλλακτική λύση απέναντι στους χάρτες της Google. Μάλιστα, η εν λόγω εφαρμογή κατέγραψε και σημαντική αύξηση χρηστών την περασμένη χρονιά στην Ελλάδα, ιδίως μετά τις πρώτες ανακοινώσεις για την εγκατάσταση των νέων συστημάτων επιτήρησης.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση της εφαρμογής στη χώρα μας, οι ενεργοί χρήστες στην Ελλάδα είχαν υποχωρήσει περίπου στους 29,5 χιλιάδες. Ωστόσο, προς το τέλος του τελευταίου τετράμηνου του 2025, όταν τοποθετήθηκαν οι πρώτες κάμερες επιτήρησης, ο αριθμός αυτός εκτινάχθηκε στους 45,5 χιλιάδες, καθώς οι οδηγοί στράφηκαν εκ νέου στην εφαρμογή για πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, συμπεριλαμβανομένης και της ύπαρξης καμερών μέσω της συνεισφοράς των ίδιων των χρηστών.

Ο βασικός «μηχανισμός» που επιτρέπει αυτή τη δυνατότητα είναι το σύστημα crowdsourcing, το οποίο επιτρέπει στους χρήστες να καταγράφουν και να μοιράζονται σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για τις κάμερες που έχουν τοποθετηθεί άλλα και άλλα στοιχεία των διαδρομών, όπως μποτιλιαρίσματα, ατυχήματα και άλλα συμβάντα στον δρόμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κοινοποίηση της τοποθεσίας των καμερών δεν είναι παράνομη, καθώς τα σημεία εγκατάστασής τους έχουν ήδη ανακοινωθεί από τις αρμόδιες αρχές.

Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή της καλύτερης εφαρμογής πλοήγησης δεν αποτελεί μια απόλυτη και καθολική απάντηση που ισχύει για όλους, αλλά εξαρτάται από τις ανάγκες και τον σκοπό χρήσης κάθε οδηγού.

Σημειώνεται τέλος, πως αν θέλετε μια λύση πλοήγησης που συνοδεύεται από ένα πλήρες πακέτο (και δεν σας πειράζει να πληρώσετε), συμπεριλαμβανομένων των χαρτών εκτός σύνδεσης, τότε η Sygic, η TomTom και η HERE έχουν ήδη αρκετές εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα (μερικές από αυτά δωρεάν) που αξίζει να δοκιμάσετε. Σε κάθε περίπτωση, η τελική επιλογή εξαρτάται από τον κάθε οδηγό και την ευκολία χρήσης που του προσφέρει η κάθε εφαρμογή πλοήγησης.

Βασίλης Μαθιουδάκηςbillmathioudakis@hotmail.com