Αποσπάσματα από το «Οδοιπορικό στην Ελλάδα» (έκδοση της Εστίας) και το Ημερολόγιο του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν:
«Ελλάδα! Φάνταζε πια στα μάτια μου η μεγάλη πατρίδα του πνεύματος… Στον Πειραιά μέτρησα 130 σπίτια… Ενώ ποτίζανε τα άλογά μας δροσερό νερό, ήρθαν μερικοί ζητιάνοι με μεγάλες ντενεκεδένιες γαβάθες. Δώσαμε κάτι σε όλους, επειδή ήταν βέβαια Έλληνες … Οι Έλληνες είναι ένας έξυπνος λαός …
Η Αθήνα μού φάνηκε τόσο μικρή … έμοιαζε με μια πόλη που την είχαν χτίσει για την αγορά που τώρα γινόταν. Αυτά που λένε εδώ παζάρια είναι συνηθισμένοι φιδωτοί δρόμοι με ξυλόσπιτα …». Οι Έλληνες, «όρθιοι στα παλιά αμάξια τους», έτρεχαν, «λες και ήταν σε ιπποδρομίες»!!!
«Η καρδιά της αρχαίας Αθήνας είναι ο ίδιος, ο μοναδικός βράχος της Ακρόπολης με τα μαρμάρινα ερείπιά του…
»Προορισμός μου ήταν η Ακρόπολη … μπήκα στο τείχος του τούρκικου κάστρου … Είχα να περάσω ακόμα ένα προαύλιο από το κατεστραμμένο φρούριο. Το ξύλινο χερούλι σηκώθηκε και βρέθηκα σε μια αυλή ακόμα μεγαλύτερη. Εκεί ένα μικρό φυλάκιο ήταν χτισμένο από κομματιασμένες μαρμάρινες στήλες, σακατεμένα ανάγλυφα και πέτρες. Μερικοί Έλληνες στρατιώτες, ακατάστατα ντυμένοι, με χονδρές χλαίνες…
»Μπήκα στα Προπύλαια και βρέθηκα ξαφνικά σε ένα χώρο, τόσο κατεστραμμένο, τόσο ανακατωμένο, που δεν έχω ξαναδεί… Που και που έβλεπες κάτι σανιδένιες αποθήκες, όπου είχαν στοιβάξει ανθρώπινα κόκαλα, αγγεία, ανάγλυφα και γύψινα εκμαγεία… Μια ετοιμόρροπη στήλη, χτισμένη με πέτρες, έχει πάρει τη θέση εκείνης της Καρυάτιδας που λήστεψε ο Elgin και την πήγε στο Βρετανικό Μουσείο. Μπροστά από τα ανασκαμμένα σκαλοπάτια βρισκόταν ο σκελετός ενός γαϊδάρου …
»Όταν μπήκα μέσα, (σημ. στον Παρθενώνα), κάθε κομμάτι από τα ερείπια τού ναού έλαμπε στο δυνατό ήλιο. Στο βάθος, πέρα μακριά, υψωνόταν ο Υμηττός και πάνω στα γυμνά του βράχια ένα γκρίζο σύννεφο άπλωνε τη σκιά του. Θεέ μου, να που ο κάθε άνθρωπος μπορούσε να δει τόση ομορφιά, τόση μεγαλοπρέπεια! Η σκέψη πλαταίνει, όσο πλαταίνει ο χώρος γύρω μας! Στο στήθος μου είχε πεθάνει κάθε μικρότητα. Γονάτισα στη μοναξιά, γεμάτος χαρά, γαλήνη κι ευτυχία!
»Λίγα βήματα μπροστά μου, ανάμεσα σε συντρίμμια από μάρμαρα και γαϊδουράγκαθα, υπήρχαν ανθρώπινα κόκαλα. Πάνω σε ένα άσπρο μάρμαρο είχαν πετάξει μια νεκροκεφαλή. Μου έκανε μια περίεργη εντύπωση. Με αναστάτωσε! Τα δάκρυα άρχισαν να τρέχουν από τα μάτια μου.
»…πήρα για τρεις μήνες την άδεια να επισκέπτομαι την Ακρόπολη. Όσο έμεινα στην Αθήνα επισκεπτόμουν την Ακρόπολη κάθε μέρα, με ήλιο και βροχή… Μπήκα μέσα στο τζαμί που υπάρχει μέσα στον Παρθενώνα. Όταν γυρνάει ο λογισμός μου στην Ελλάδα, εδώ πάνω, στην Ακρόπολη θα ξαποσταίνει…».
Σημείωση: Τα πρώτα κάρα κυκλοφόρησαν στην Αθήνα το 1833. Η πρώτη τετράτροχη άμαξα κυκλοφόρησε το 1835, (βλπ. Χρ. Αγγελομάτη: Ο αναγεννώμενος Φοίνιξ, 1948, σελ 187), δηλαδή έξη χρόνια πριν την επίσκεψη του Άντερσεν!
Το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτέμβρη, έχει τις δικές του, ξεχωριστές ιδιαιτερότητες. Ανοίγουν τα Σχολεία όλων των βαθμίδων.
Η οικογένεια συγκεντρώνεται στη βάση της.
Σηματοδοτούν το τέλος των θερινών διακοπών για τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού.
Οι παραλίες που έσφυζαν από ζωή και κίνηση, αρχίζουν, όπως τα δέντρα φυλλοροούν, να μειώνουν τους καλεσμένους τους. Σε πείσμα των δύσκολων καιρών, διατηρούν σεβαστό αριθμό επισκεπτών που απολαμβάνουν τα θαλασσινά μπάνια.
Καθώς με βαριά καρδιά έρχεται ο ετήσιος αποχωρισμός, φτερουγίζει στο νου όλων, η γνωστή ατάκα του Μεγάλου ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, τα μπάνια του λαού.
Σαφής και αξέχαστη ρήση του αξεπέραστου σύγχρονη πολιτικού.
Κανείς δεν επιχείρησε να την ξεπεράσει, να κάνει την υπέρβαση.
Θυμάμαι, από την άνοιξη ψιθυριζόταν ότι η Ελλάδα μπορεί να οδηγηθεί σε πρόωρες εθνικές εκλογές στις αρχές του καλοκαιριού.
Όμως οι ψίθυροι διαλύθηκαν. Τα «μπάνια του λαού» λειτούργησαν ως κυματοθραύστης στις φημολογίες.
Ήταν δύσκολο για τον Πρωθυπουργό της χώρας κ. Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ να κάνει την υπέρβαση. Όσα όμως δεν πέτυχε η προσφυγή της κάλπες, προέκυψαν με άλλους τρόπους.
Σε μια εποχή οικονομικής λιτότητας, κατέφθανε η μία μετά την άλλη η υποχρέωση εξόφλησης λογαριασμών.
Μόλις αποπληρωνόταν η μία , ταχύτατη και ανυπόμονη ερχόταν η επόμενη.
Με αυτές τις συνθήκες, αν ήταν δυνατόν να φύγει ανέμελα το ποσό που προγραμματιζόταν για τις στοιχειώδεις ανάγκες του φθινοπώρου.
Οι συνταξιούχοι, που στην πλειοψηφία τους ενισχύουν τον προϋπολογισμό των παιδιών τους, μάταια ανέμεναν κάποια αναδρομικά που τους είχαν επιδικασθεί.
Αργούσε και η Διεθνής Έκθεση της Θεσσαλονίκης.
Ο πρωθυπουργός για το Νοέμβρη ανακοίνωσε το βοήθημα των 400 ευρώ.
Ίσως προτίμησε να ενισχύσει το Σκι αντί των μπάνιων του λαού.
Είναι όμως βέβαιες οι χιονοπτώσεις να λειτουργήσουν τα χιονοδρομικά κέντρα;
Λέγεται ότι πλημμύριζαν οι παραλίες από κόσμο.
Φυσικά αυτό συνέβαινε. Οι άνθρωποι εγκατέλειψαν την ύπαιθρο.
Αυτή με γοργούς ρυθμούς ερημώνει.
Παρατηρείται ασφυξίας στις πόλεις.
Να γιατί η κοσμοπλημμύρα στις παραθαλάσσιες πόλεις.
Όμως το χρήμα που έρρεε στις επιχειρήσεις εστίασης μειώθηκε αισθητά.
Μπάνια του λαού αλλά με περιορισμό των εξόδων.
Ανήκει στην ιστορία η εποχή που το χρήμα κυκλοφορούσε ελεύθερα. Ενίσχυε, έλεγαν την ανάπτυξη.
Τώρα απειλεί να τινάξει τον προϋπολογισμό της οικογένειας στον αέρα, κάθε περιττή δαπάνη.
Η οδός Ιωάννη Καναβού, το Στενοπάζαρο, λέγεται ότι διχάζει το λαό της πόλης.
Παρά τη θέλησή μου, χρησιμοποιώ το ρήμα αυτό, λόγω της ευρείας χρήσης του, από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης.
Προσωπικά πιστεύω ότι είναι λάθος η λέξη διχασμός.
Το να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις δε φέρουν διχασμό.
Απλά μπορεί να μην υπάρχει σωστή πληροφόρηση.
Ή κάτι να διογκώνεται προς εντυπωσιασμό και παρασύρει.
Η οδός λοιπόν αυτή, που οδηγεί στο γραφικό Λιμάνι, από Ανατολικά της πόλης, συνθλίβεται ανάμεσα στις δυο κεντρικές τις Ναυπάκτου.
Κάποτε αποτελούσε κομμάτι του αστικού κόσμου που κατοικούσε εκεί.
Είναι μέρος της ιστορίας της πόλης.
Πάντα έσφυζε από εμπορική κίνηση. Δεξιά και αριστερά της οδού, στα ισόγεια των οικιών, κάθε είδους καταστήματος.
Ας μη διαφεύγει τις προσοχής ότι το Στενοπάζαρο, βρίσκεται στο κέντρο του χώρου, ανάμεσα στα τείχη του Κάστρου. Εκεί απλωνόταν η πόλη.
Μόλις μία αναπνοή απόσταση από το Λιμάνι, απ’ όπου γινόταν το εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο.
Λογικό είναι στην μακραίωνη ιστορία της πόλης, να συγκεντρώνει την προσοχή του κόσμου που ζούσε και περπατούσες σ’ αυτή .
Ενθυμούμαι, όταν πήγαινα Γυμνάσιο, κατέβαινα τα λιθόστρωτα σκαλοπάτια και διέσχιζα την οδό.
Το σύνολο των μαθητών που ερχόταν από Ανατολικά την ίδια πορεία. Αλλά και οι κάτοικοι κάπως έτσι κινούνταν.
Μάρτυρες οι σκληρές πέτρες των σκαλοπατιών που έχουν φθαρεί από τη χρήση.
Γεγονός είναι πως έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια από τότε που το Στενοπάζαρο είχε όλο αυτό το χαρμάνι του εμπορίου, των γεύσεων του ατέλειωτου πηγαινέλα.
Πολλά από τα κατατήματα έμειναν ερμητικά κλειστά. Όλη όμως αυτή η κληρονομιά, υπήρχε καταγεγραμμένη σ’ ένα γονίδιο της περιοχής.
Τα τελευταία χρόνια, οι περίφημοι νταβάδες των Απόκρεω, σ’ αυτό αποσκοπούσαν.
Να δώσουν πάλι πνοή, εμπορική κίνηση στην οδό Ιωάννη Καναβού.
Πολλά άλλαξαν σ’ αυτό το όμορφο κομμάτι της Ναυπάκτου. Μικρές παρεμβάσεις σε οικήματα αρχής και τέλος του Στενοπάζαρου, δεν αλλοίωσαν τη γραφικότητα των οικοδομών.
Ο ευπρεπισμός των ισογείων και η αλλαγή χρήσης των ισογείων με νέες επιχειρήσεις τουριστικό ενδιαφέροντος, δεν μετέβαλε τα χαρακτηριστικά των οικοδομών.
Μάλιστα καλλωπίσθηκαν και οι όροφοι των κατοικιών, να θέλγουν τους πελάτες.
Κατεβαίνοντας τις λίθινες σκάλες, αγγίζοντας το Στενοπάζαρο, ένιωσα πως βρισκόμουν σε ένα από τα πιο εμπορικά μέρη της Αθήνας.
Κόσμος πολύς, καψαλισμένοι τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο αλλά και πολλοί Έλληνες, αγόραζαν, περιεργάζονταν, ρωτούσαν, φωτογράφιζαν.
Η προσοχή μου επικεντρώθηκε στην άνετη κυκλοφορία. Δυσκολία δε διαπίστωσα.
Με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένεται η προσεχής Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Συνηθίζεται η αρχηγοί των κομμάτων, να μεταβαίνουν στη Θεσσαλονίκη στις αρχές του Σεπτέμβρη. Όχι βέβαια ως επισκέπτες της Διεθνούς Έκθεσης.
Αλλά ν’ αναπτύξουν το πρόγραμμά τους. Ιδιαίτερα στον τομέα εκείνον που έχει να κάνει με τις οικονομικές παροχές.
Η χώρα βαδίζει σε προεκλογική περίοδο.
Ανεξάρτητα η εθνικές εκλογές πρόκειται να διεξαχθούν σε τρεις ή εννέα μήνες.
Είναι γεγονός ότι ο ελληνικός λαός διέρχεται περίοδο ασφυκτικής οικονομικής λιτότητας.
Δίκαια λοιπόν το ενδιαφέρον του εστιάζεται στις οικονομικές εξαγγελίες των πολιτικών αρχηγών.
Η ψυχολογική ετοιμασία από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι ενδεικτική.
Αυξάνονται οι Έλληνες που επιθυμούν ν’ ακούσουν αλήθειες από τους πολιτικούς ηγέτες.
Είτε αυτοί βρίσκονται στην κυβέρνηση είτε προ των πυλών της, είτε διεκδικούν επίζηλη θέση στην ελληνική Βουλή.
Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η οικονομική κρίση δοκιμάζει, όχι μόνο της φτωχές χώρες πλανήτη αλλά μαστίζει και τις πλουσιότερες.
Φυσικά έξω από το κυκλώνα της κρίσης δεν μένει η Ελλάδα.
Η ακρίβεια και η ανεργία αποτελούν τους δύο βασικούς παράγοντες στις ασθενέστερες τάξεις να εξασφαλίσουν τα προς το ζην.
Αλήθειες και λύσεις επιθυμούν οι Έλληνες για τα θέματα που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος, των δασών και των περιουσιών τους που κάθε χρόνο , όλο και περισσότερα στρέμματα γης, παραδίδονται στις φλόγες, στην καταστροφή.
Αλήθειες αξιώνει ο ελληνικός λαός για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Ιδιαίτερα αυτή τη ρευστή και επικίνδυνη χρονική περίοδο που τα ήρεμα νερά του Αιγαίου , ταράσσονται από τις μη φιλικές ενέργειες της γειτονικής Τουρκίας.
Οι πολιτικοί ηγέτες γνωρίζουν τη δυσκολία της αλήθειας.
Ολόκληρη η αλήθεια μπορεί να στοιχίσει την πρωτιά, την αυτοδυναμία, τη μείωση των ποσοστών.
Ξέρουν αλλά και εμείς οι πολίτες ξέρουμε πόσο εύκολη είναι η προεκλογική υπόσχεση.
Αύξηση αποδοχών στους εργαζόμενους, καλύτερες συντάξεις, δέκατος τρίτος μισθός, περισσότερες ενισχύσεις στους αγρότες, επιδόματα στους ασθενέστερους φοροαπαλλαγές κ.λ.π .
Οι εξαγγελίες όμως αυτές μπορούν να υλοποιηθούν;
Ή είναι λόγια του αέρα, που αν γίνουν πιστευτά, μπορούν να φέρουν τη νίκη;
Όταν με το καλό κερδηθούν οι εκλογές, έρχεται το σλόγκαν .
Ας βάλουμε όλοι μαζί ένα χεράκι ν’ ανακάμψουμε για καλύτερες μέρες.
Ως Έλληνες πολίτες απαιτούμε αλήθειες, όσο πικρές και αν είναι αυτές.